mały|Clément Marot Sonet francuski – odmiana sonetu, wykształcona we Francji w XVl wieku, nazywana również sonetem marotycznymStanisław Sierotwiński, Słownik terminów literackich, Wrocław 1966, s. 252., od nazwiska poety Clémenta Marota.
Układ francuski różni się od schematu włoskiego porządkiem rymów w końcowej części utworu.
Część początkowa, czyli dwie kwartyny rymuje się tak samo w obu odmianach, czyli abba abba (czasem abab abab). Podstawowa różnica polega na tym, że w sonecie włoskim podkreśla się odrębność tercetów, natomiast w sonecie francuskim przy pomocy rymów wyodrębnia się parę wersów cc dede lub cdcd eeWiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003, s. 156-158..
Z sonetu francuskiego wykształcił się sonet angielski, którego najbardziej typową cechą jest występowanie końcowego dystychu.
W Polsce sonet francuski od samego początku współwystępował z sonetem włoskim. Francuskiej odmiany używał Mikołaj Sęp-Szarzyński.
Sonet III. Do Naświętszej Panny
Panno bezrówna, stanu człowieczego Wtóra ozdobo, nie psowała w której Pokora serca, ni godność pokory, Przedziwna matko stworzyciela swego!
Ty, głowę starłszy smoka okrutnego, Którego jadem świat był wszystek chory, Wziętaś jest w niebo nad wysokie chory; Chwalebna, szczęścia używasz szczerego.
Tyś jest dusz naszych jak księżyc prawdziwy, W którym wiecznego baczymy promienie Miłosierdzia, gdy na nas grzech straszliwy
Przywodzi smutnej nocy ciężkie cienie! Ale i zarzą już nam nastań raną, Pokaż twego słońca światłość żądaną.
W praktyce sonety francuskie są zapisywane bardzo często tak samo jak włoskie, czyli 4+4+3+3.
Przypisy
F