Gołąb pstrogłowy (Columba albinucha) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Występuje w centralnej Afryce. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał austriacki ornitolog Moritz Sassi; opis ukazał się w 1911 na łamach „Ornithologische Monatsberichte”. Holotyp pochodził z północno-wschodniej Demokratycznej Republiki Konga. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Columba albinucha. Jest ona obecnie (2025) akceptowana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny, który uznaje C. albinucha za gatunek monotypowy.
Morfologia Długość ciała wynosi 33,5–34,2 cm. Masa ciała: 280–290 g. Wymiary szczegółowe dla nieokreślonej liczby osobników: długość skrzydła samca: 203–218 mm, samicy – 192–214 mm; długość ogona: 113 mm; długość dzioba: 17 mm; długość skoku: 24 mm. Czoło fioletowokasztanowe, kark i tył szyi białe. Pióra na grzbiecie i po bokach szyi, które ptak stroszy przy zalotach, mają barwę ciemnokasztanową i zakończone są srebrzystobiałymi kropkami, co daje efekt paskowania. Grzbiet ma barwę ciemnokasztanową u samca, szarofioletową u samicy. Lotki III rzędu, barkówki i wszystkie pokrywy skrzydłowe mają jednolitą barwę łupkowoszarą z niebieskawym odcieniem. Lotki II rzędu czarniawoszare, I rzędu – czarne. Grzbiet, kuper i pokrywy nadogonowe łupkowoszare z niebieskim odcieniem. Bliższa ciału połowa ogona jasnobrązowa, jednak w większości zasłaniają ją pokrywy nadogonowe; pozostała część jest niebieskoszara. Broda, gardło i przód głowy srebrzystobiałe, kolor ten przechodzi w popielaty, a następnie (na piersi) kasztanowy. Pióra na piersi wyróżniają się popielatymi krawędziami. Brzuch kasztanowy, pokryty nieregularnymi, białymi plamami. Pokrywy podogonowe jasnoszare. Dziób czarnofioletowy lub z czerwoną nasadą, lub czerwoną albo żółtą końcówką. Nogi jaskrawoczerwone.
Zasięg występowania Zachodni Kamerun (Rumpi Hills, Bakossi Mountains, Santchou, Mount Manenguba), wschodnia Demokratyczna Republika Konga i zachodnia Uganda (okolice Ruwenzori). Stwierdzony również w Bangangai Game Reserve w Sudanie Południowym (przy granicy z DRK).
Ekologia i zachowanie Środowiskiem życia gołębi pstrogłowych są wilgotne nizinne lasy tropikalne, zarówno pierwotne, jak i wtórne. W DRK odnotowywany do 1500 m n.p.m., w Ugandzie do 1800 m n.p.m., a w Kamerunie – do 1100 m n.p.m. Większość czasu spędza żerując w koronach drzew, schodzi na ziemię, by żerować w przecinkach leśnych i do wodopojów. Jako ptaków leśnych dotknęły ich wycinki drzew na szeroką skalę, jednak jak wiele innych gołębi potrafią zrobić pożytek z zadrzewień wtórnych. W wielu miejscach żerowania i przy wodopojach współwystępują z gołębiami żółtookimi (C. arquatrix). Gołębie pstrogłowe żywią się owocami, jagodami i nasionami; możliwe, że zjadają również gąsienice.
Lęgi Informacje o porze lęgów są znikome; jedna samica z rozwijającym się jajem została zastrzelona w lutym. Prawdopodobnie sezon lęgowy może wystąpić w dowolnej porze roku, zależnie od dostępności pokarmu. Gniazda mieszczą się na krzewach i drzewach; budulec stanowią gałązki i trawy, a wyściółkę – liście. Zwykle w zniesieniu pojedyncze białe jajo o połyskliwej skorupce. Okres inkubacji nie jest znany, przypuszczalnie wynosi 17–20 dni. Młodociane i niegniazdujące ptaki tworzą grupy i dołączają do gołębi żółtookich. Brak informacji o zalotach gołębi pstrogłowych.
Status zagrożenia i ochrona IUCN od 2023 roku uznaje gołębia pstrogłowego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Wcześniej był on uznawany za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako rzadki. Trend liczebności populacji oceniany jest jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania. W przypadku 12 ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje gołębia pstrogłowego za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje, są to m.in. Itombwe Mountains (DRK), Park Narodowy Królowej Elżbiety i Jezioro Jerzego oraz Park Narodowy Semuliki (Uganda).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Gołębiowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1911 roku