thumb|200px|Strona tytułowa Historii cesarza Herakliusza z wydania pochodzącego z 1879 roku Sebeos () – ormiański historyk, kronikarz i patriarcha Armenii, żyjący w VII wieku.
Twórczość Niewiele wiadomo na temat Sebeosa, chociaż jego podpis widnieje pod uchwałą I soboru w Dwinie jako "Biskup Sebeos z Bagratunis". Jego dzieła są bardzo cenne i są też jednymi z niewielu zachowanych i jednocześnie nienaruszonych źródeł, traktujących na temat Armenii i otaczających ją terytorów w VI wieku. Spisana historia Sebeosa zawiera szczegółowe opisy od okresu sasanidzkiego panowania w Armenii, aż do muzułmańskiego podboju kraju w 661 roku. Dzieła Sebeosa zostały po raz pierwszy opublikowane w 1851 w Stambule. Sebeosowi została przypisana Historia Herakliusza, czyli kronika wydarzeń toczących się od końca V wieku do 661 roku. Pierwsza część kroniki, rozpoczyna się od mitycznego założenia Armenii przez legendarnego Hajka, po czym przeniesiona zostaje do bliższej już czasowo autorowi, historii powstania Wardana II Mamikoniana przeciwko Persom w 570 roku. Następnie relacja Sebeosa dotyczy przede wszystkim walk i sojuszów pomiędzy Persją a Bizancjum.
Opis muzułmanów W drugiej części dzieła Sebeosa, znajduje się opis nowej siły politycznej i wojskowej, w ówczesnym układzie sił na Bliskim Wschodzie. Chodzi tutaj o Arabów, których Sebeos nazwał „Izmaelitami”. Według ormiańskiego kronikarza, początki islamu wyglądały następująco:
W tej części historii Sebeos opisał sposób, w jaki Mahomet zainicjował powstanie społeczności złożonej z Żydów i "Izmaelitów" w oparciu o ich wspólne pochodzenie od Abrahama. Według biblijnej tradycji Arabowie wywodzą się od Ismaela, a Żydzi od Izaaka. Narracja historii kończy się na początku pierwszej fitny, czyli starć wewnątrzislamskich. Relacja Sebeosa jest jednym z nielicznych, niemuzułmańskich źródeł, traktujących o muzułmanach, a pochodzących z VII wieku.
Zobacz też Wojna bizantyńsko-sasanidzka (602-628) Upadek Imperium Sasanidów Podboje arabskie Wojny arabsko-bizantyjskie
Przypisy
Bibliografia M. Kristin Arat: Bischof Sebeos und die ersten Aussagen der Armenier zum Islam. In: Al-Masaq 6 (1993), s. 107-129. T. Greenwood, "Sasanian Echoes and Apocalyptic Expectations: A Re-Evaluation of the Armenian History attributed to Sebeos", Le Muséon 115, Fasc. 1—2 (2002) 323—397. Joseph David C. Frendo: Sebeos and the Armenian historiographical tradition in the context of Byzantine-Iranian relations. In: Peritia 4 (1985), s. 1-20. James Howard-Johnston: Witnesses to a World Crisis. Historians and Histories of the Middle East in the Seventh Century. Oxford 2010, s. 71. Jean-Pierre Mahé: Critical Remarks on the Newly Edited Excerpts from Sebeos. In: Thomas J. Samuelian/Michael E. Stone (Hrsg.): Medieval Armenian Culture 1983, s. 218-239.
Kategoria:Ormiańscy historycy Kategoria:Średniowieczni kronikarze Kategoria:Kościoły i duchowni ormiańscy