Wąsoliczek (Pteronotus) – rodzaj ssaków z rodziny straszakowatych (Mormoopidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 40–79 mm, długość ogona 13–31 mm, długość ucha 9–25 mm, długość tylnej stopy 8–16 mm, długość przedramienia 35–67 mm; masa ciała 3–27 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1838 roku angielski zoolog John Edward Gray w artykule zatytułowanym Przegląd rodzajów nietoperzy (Vespertilionidae) i opis kilku nowych rodzajów i gatunków, opublikowanym w czasopiśmie „Magazine of zoology and botany”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) wąsoliczek płowy (P. davyi).
Etymologia Pteronotus: pteron ‘skrzydło’; -νωτος -nōtos „-grzbiety”, od νωτον nōton ‘tył, grzbiet’. Chilonycteris: gr. χειλος kheilos, χειλεος kheileos ‘warga’; νυκτερις nukteris, νυκτεριδος nukteridos ‘nietoperz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Chilonycteris macleayii . Lobostoma: gr. λοβος lobos ‘płatek’; στομα stoma, στοματος stomatos ‘usta’. Gatunek typowy: Gundlach wymienił dwa gatunki – Lobostoma cinnamomeum (= Mormoops blainvillei ) i Lobostoma quadridens – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) jest Lobostoma quadridens . Phyllodia: gr. φυλλώδης phyllōdes ‘jak liście, bogaty w liście’, od φυλλον phullon ‘liść’ – w aluzji do liściopodobnego nosa. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Phyllodia parnellii . Dermonotus: gr. δερμα derma, δερματος dermatos ‘skóra’; -νωτος -nōtos ‘-tyły, -grzbiety’, od νωτον nōton ‘tył, grzbiet’.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała StatusIUCNPteronotuscentruj|150pxPteronotus davyiJ.E. Gray, 1838wąsoliczek płowy2 podgatunkiNikaragua, Kostaryka, północna Kolumbia, północna Wenezuela i północno-zachodnie Peru oraz Małe Antyle (od wyspy Marie-Galante na południe do wyspy Trynidad i Curaçao); zakres wysokości: do 2700 m n.p.m.DC: 5–5,7 cmDO: 1,8–2,5 cmDP: 4,6–5 cmMC: 8–11 gPteronotuscentruj|150pxPteronotus fulvus(O. Thomas, 1892)gatunek monotypowyMeksyk (od stanów Sonora i Tamaulipas) na południe do Salwadoru i zachodniego Hondurasu; zakres wysokości: poniżej 600 m n.p.m.DC: 4,8–5,2 cmDO: 2–2,3 cmDP: 4–4,7 cmMC: 7–8,7 gPteronotuscentruj|150pxPteronotus gymnonotus(J.A. Wagner, 1843)wąsoliczek nagogrzbietygatunek monotypowypołudniowy Meksyk na południe wzdłuż Ameryki Centralnej, karaibskiego wybrzeża Ameryki Południowej i regionu Gujana do środkowej i północno-wschodniej Brazylii, wschodniego Peru i północno-wschodniej Boliwii; zakres wysokości: do 1000 m n.p.m.DC: 5,1–6,9 cmDO: 1,7–2,7 cmDP: 5–5,6 cmMC: 12–18 gChilonycteriscentruj|110pxPteronotus macleayii(J.E. Gray, 1839)wąsoliczek kubańskig2 podgatunkiKuba (wraz z Isla de la Juventud) oraz JamajkaDC: 4,1–5,3 cmDO: 2–2,5 cmDP: 4,1–4,5 cmMC: 4–8 gChilonycterisPteronotus quadridens(Gundlach, 1840)wąsoliczek okopcony2 podgatunkiKuba, Jamajka, Haiti, Dominikana i PortorykoDC: 4–4,4 cmDO: 1,6–2,2 cmDP: 3,5–4 cmMC: 3–6 gIncertae sediscentruj|150pxPteronotus personatus(J.A. Wagner, 1843)wąsoliczek chrabąszczowygatunek monotypowypołudniowo-zachodnia Nikaragua na południe przez Kostarykę i Panamę do północno-wschodniej i środkowej Brazylii, wschodniego Peru i północno-wschodniej Boliwii, także Trynidad i Tobago (Trynidad); zakres wysokości: do 400 m n.p.m.DC: 4,5–5,5 cmDO: 1,6–2,1 cmDP: 4,3–4,8 cmMC: 6,5–10 gIncertae sedisPteronotus psilotis(Dobson, 1878)gatunek monotypowyMeksyk (os stanów Sonora i Tamaulipas) na południe do Salwadoru i zachodniego HondurasuDC: 4,5–5,4 cmDO: 1,5–1,8 cmDP: 4,1–4,5 cmMC: 6,5–7,4 gPhyllodiacentruj|150pxPteronotus parnellii(J.E. Gray, 1843)wąsoliczek lejkowargigatunek monotypowyKuba i Jamajka; zakres wysokości: 0–1300 m n.p.m.DC: około 5,9 cmDO: 1,8–2,2 cmDP: 5–5,4 cmMC: 10,5–16 gPhyllodiaPteronotus pusillusG.M. Allen, 1917gatunek monotypowyHaiti i DominikanaDC: około 5,3 cmDO: około 2 cmDP: 4,9–5,3 cmMC: brak danychPhyllodiaPteronotus portoricensis(G.S. Miller, 1902)gatunek monotypowyendemit Portoryko: włącznie z wyspą MonaDC: 5,8–6,9 cmDO: 1,3–2,2 cmDP: 5–5,4 cmMC: 11,3–14,3 gPhyllodiacentruj|80pxPteronotus mexicanus(G.S. Miller, 1902)gatunek monotypowyendemit Meksyku: niziny wzdłuż wybrzeżu Oceanu Spokojnego od stanu Sonora do stanu Guerrero, na wschód do stanu Puebla; zakres wysokości: do 1600 m n.p.m.DC: 6,4–7 cmDO: 1,9–2,4 cmDP: 5,3–5,8 cmMC: około 13,5 gPhyllodiacentruj|150pxPteronotus mesoamericanusJ.D. Smith, 1972gatunek monotypowyMeksyk (od wzdłuż Zatoki Meksykańskiej i przesmyku Tehuantepec) na południe do Strefy Kanału Panamskiego (Panama); zakres wysokości: 0–2200 m n.p.m.DC: 7–7,2 cmDO: 2,3–2,7 cmDP: 5,5–6,3 cmMC: 16–19,5 gPhyllodiaPteronotus fuscus(J.A. Allen, 1911)gatunek monotypowyKolumbia, Wenezuela, północno-zachodnia Gujana oraz Male Antyle (Saint Vincent, Trynidad i Margarita)DC: 6,3–7,2 cmDO: 2–2,7 cmDP: 5,6–6,2 cmMC: 13,4–22 gPhyllodiaPteronotus paraguanensisLinares & Ojasti, 1974wąsoliczek półwyspowygatunek monotypowyendemit Wenezueli: półwysep Paraguaná (stan Falcón); zakres wysokości: 0–120 m n.p.m.DC: 6,1–6,4 cmDO: 1,7–2,6 cmDP: 5,3–5,6 cmMC: 12–17 gPhyllodiacentruj|150pxPteronotus rubiginosus(J.A. Wagner, 1843)gatunek monotypowypołudniowa Wenezuela i region Gujana na południe do środkowej i północno-wschodniej Brazylii, wschodniego Peru i północno-wschodniej Boliwii; zakres wysokości: 65–2200 m n.p.m.DC: 5,3–7,9 cmDO: 2,4–3,1 cmDP: 6,1–6,7 cmMC: 20–27 gPhyllodiaPteronotus alitonusA.C. Pavan, Bobrowiec & Percequillo, 2018gatunek monotypowyregion Gujana i północna BrazyliaDC: 6,5–7 cmDO: 2,4–3,1 cmDP: 5,9–6,4 cmMC: 18–26 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek zagrożony; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe z późnego plejstocenu: Phyllodia Pteronotus pristinus – wąsoliczek jaskiniowy (Kuba) Incertae sedis Pteronotus trevorjacksoni (Jamajka).
Uwagi
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Straszakowate (rodzina ssaków) Kategoria:Taksony opisane przez Johna Edwarda Graya