thumb|Hymenofor thumb|Zazwyczaj pojawia się u podstawy pnia thumb|Przekrój owocnika Trwałoporka jesionowa, porzyca jesionowa (Perenniporia fraxinea (Bull.) Ryvarden) – gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych (Polyporaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Perenniporia, Polyporaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten opisał w 1790 r. Jean Baptiste François Pierre Bulliard, nadając mu nazwę Boletus fraxineus. Później przez różnych badaczy był on włączany do różnych innych rodzajów. Leif Ryvarden zaliczył go do rodzaju Perenniporia, ale nie była to ostateczna jego lokalizacja. Za prawidłową uznaje się nazwę Vanderbylia fraxinea podaną przez Dereka Aguttera Reida w 1973 r. Niektóre synonimy naukowe:
W opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie grzybów wielkoowocnikowych Polski gatunek ten nie występuje, po raz pierwszy w Polsce opisany został bowiem dopiero w 2004 r.Andrzej Szczepkowski. Perenniporia fraxinea (Fungi, Polyporals), a new species for Poland Polish Botanical Journal 49(1): 73–77, 2004. Atlas hub podaje polską nazwę porzyca jesionowa, w internecie spotykana jest też nazwa pniarek jesionowy Perenniporia fraxinea, a internetowy atlas grzybów podaje nazwę trwałoporka jesionowa. W 2021 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów zarekomendowała tę ostatnią nazwę. Wszystkie polskie nazwy są podane dla synonimu Perenniporia fraxinea, są więc niespójne z aktualną nazwą naukową.
Morfologia Owocnik Wieloletnia huba. Pojedynczy owocnik ma kopytkowaty kształt, szerokość 6–20 cm i grubość do 10 cm. Do podłoża przyrośnięty jest bokiem lub szeroką podstawą. Czasami owocnik obrasta wystające części roślin. Owocniki rzadko występują pojedynczo, przeważnie w grupach, i wówczas ułożone są półeczkowato. Powierzchnia górna jest nierówna, pofałdowana, guzowata i początkowo delikatnie aksamitna, później gładka. Ma barwę od kremowej do ochrowej, starsze okazy są coraz ciemniejsze i mają barwę od brązowej do czarnej. Brzeg ostry lub okrągły, nieco pofalowany i jaśniejszy; u młodych okazów żółtopmarańczowy, u starszych ciemniejszy. Jest płonny. Hymenofor Rurkowaty. Rurki o długości 6 mm, tworzące wiele warstw przedzielonych warstwami miąższu. Mają drobne, okrągłe lub kanciaste pory. Na 1 mm mieści się ich 3-5. Hymenofor w stanie suchym ma barwę kremową z różowym odcieniem, po uciśnięciu lub uszkodzeniu staje się fioletowobrązowy. Miąższ Drewnowato-korkowaty o kolorze drewna, w odczynniku Melzera brązowieje. Ma przeważnie nieprzyjemny zapach, w smaku jest gorzki. Wysyp zarodników Biały. Zarodniki o kształcie od owalnego do łezkowatego i zaostrzonej podstawie. Mają rozmiar 6,5–8,5 × 5–6,5 μm. Gatunki podobne Charakterystyczną cechą Vanmderbylia fraxinea jest taka sama barwa owocnika na zewnątrz i w środku. Pozwala to odróżnić go od niektórych hub z rodzaju Ganoderma (lakownica) oraz podobnego twardoporka wiązowego (Rigidoporus ulmarius).
Występowanie i siedlisko Opisano występowanie tego gatunku w Ameryce Północnej, Europie, Australii i niektórych regionach Azji (na Tajwanie i w Japonii). Najwięcej stanowisk podano w Europie. W Polsce jest niezbyt częsty. W całej Europie również opisywany jest jako gatunek rzadki, w niektórych krajach znajduje się nawet na czerwonych listach gatunków zagrożonych. Prawdopodobnie jednak nie jest tak rzadki, a tylko nie jest rozpoznawany i brany jest za inne gatunki hub.
Występuje w liściastych lasach, zwłaszcza typu ols, oraz w parkach. Pojawia się zarówno na osłabionych, jak i w pełni żywotnych drzewach. Zazwyczaj owocniki tworzy przy podstawie pnia. Nazwa porzyca jesionowa jest myląca – występuje bowiem nie tylko na jesionach, ale także na innych gatunkach drzew liściastych: klon, eukaliptus, buk, platan, złotokap, dąb, robinia, wiąz.
Znaczenie Saprotrof i pasożyt powodujący intensywną białą zgniliznę drewna. Do drzewa wnika przez rany. Po obumarciu drzewa nadal rozwija się jako saprotrof. Czas życia owocnika wynosi od dwóch do siedmiu lat. Ochrona polega na zapobieganiu – wygładzaniu ran i zabezpieczaniu ich środkami grzybobójczymi.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Żagwiowate