Bydgoskie Fabryki Mebli S.A. – fabryka w Bydgoszczy, założona w 1884 roku, producent mebli.
Charakterystyka Bydgoskie Fabryki Mebli są producentem mebli stylowych: skrzyniowych i tapicerowanychStrona www.. Są jedną z najstarszych i największych firm meblarskich w Polsce, właścicielem marki „Bydgoskie Meble”, która należy do międzynarodowej Grupy IMS, lidera w branży meblarskiej na rynkach europejskich. Produkty BFM S.A. zapewniają kompleksowe rozwiązania meblarskie do salonu, jadalni, gabinetu, przedpokoju, sypialni, pokoju młodzieżowego i dziecięcego.
Przedsiębiorstwo prowadzi sprzedaż produktów na terenie całego kraju i za granicą z pomocą salonów firmowych i sieci dystrybutorów.
Historia Początki przemysłu drzewnego i meblowego w Bydgoszczy Bazą dla rozwoju przemysłu drzewnego i meblarskiego w Bydgoszczy był wzrastający od połowy XIX wieku spław drewna Kanałem Bydgoskim do NiemiecŁobaczewski Tomasz: Dzieje Fabryki Mebli Artystycznych Otto Pfefferkorna do 1945 roku, [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 14. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2009.. W 1895 osiem tartaków bydgoskich przetarło 130 tys. szt. okrąglaków, które w 80% pochodziły z Królestwa Kongresowego. W latach 1890–1907 na brzegach dolnej Brdy, aż do jej ujścia działało od 10 do 25 czynnych tartaków, z czego 12 było dużymi zakładami należącymi do berlińskich handlarzy drewnemSławińska Krystyna: Przemysł drzewny w Bydgoszczy i w okolicy w latach 1871–1914: Prace Komisji Historii t. VI.: Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Nauk Humanistycznych. Seria C: 1969.. Punkt szczytowy rozwoju przemysłu drzewnego w Bydgoszczy nastąpił w 1906, kiedy przez Bydgoszcz przechodziła jedna trzecia całego dowozu drewna do Cesarstwa Niemieckiego, a zatrudnienie w tartakach i stolarniach wynosiło 2,1 tys. osób. Beneficjentem masowego handlu i przeróbki drewna w Bydgoszczy był także przemysł meblarski. W latach 70. XIX w. znacznie rozwinęła się fabryka mebli Hegego (zał. 1817)Wajda Kazimierz: Przeobrażenia gospodarcze Bydgoszczy w latach 1850–1914, [w:] Historia Bydgoszczy tom I do roku 1920. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Praca zbiorowa pod red. Mariana Biskupa. Warszawa-Poznań 1991. ., w kolejnych latach powstały inne mniejsze zakłady, m.in. fabryka Otto Krugera. W 1923 w Bydgoszczy działało 13 tartaków i 15 fabryk mebli.
Okres pruski Początki Bydgoskich Fabryk Mebli wiążą się z założeniem 1 maja 1884 r. przedsiębiorstwa meblowego przez . W pierwszych latach działalności firma zajmowała się produkcją mebli tapicerowanych (na podłożu ze szczeciny i włosia końskiego), mebli do sypialni, jadalni, a jednocześnie służyła pomocą w dekorowaniu wnętrz klientów. Oferowała również naprawę mebli uszkodzonych. Początkowo zakład mieścił się w Bydgoszczy przy Starym Rynku 27, a od 1886 na ul. Dworcowej. W 1887 właściciel zakładu nabył dom przy ul. Dworcowej 19, a w 1909 nieruchomość przy ul. Dworcowej 12, stanowiącą jedną całość z usytuowaną na jej zapleczu parcelą przy ul. Podolskiej 5, gdzie powstały zabudowania magazynowe i produkcyjne. W 1910 fabrykant wybudował okazałą kamienicę zaprojektowaną przez Fritza Weidnera, w której zamieszkał, a na parterze urządził salon meblowy. Do 1907 w jego ręku znalazły się ponadto nieruchomości przy ul. Gdańskiej, a także składy fabryczne w Warszawie i Katowicach. Pfefferkorn był tapicerem i dekoratorem wnętrz, a do wybuchu I wojny światowej sam zarządzał firmą, łącząc produkcję z działalnością handlową i usługową.
Okres międzywojenny Po przejściu Bydgoszczy do Polski w 1920 Otton Pfefferkorn wraz z żoną i najmłodszym synem Paulem wyjechał do Niemiec, a w Polsce pozostali jego synowie (Otto i Karl), którzy wspólnie zarządzali przedsiębiorstwem. W odrodzonej Rzeczypospolitej była to jedna z największych fabryk mebli w Bydgoszczy, należąca jednak w całości do kapitału niemieckiego. Produkowano luksusowe meble tapicerowane o wysokim standardzie jakościowym. W latach 1930–1931 dobudowano skrzydło budynku przy ul. Podolskiej, gdzie rozpoczęto produkcję mebli okleinowanych. Na parterze kamienicy przy ul. Dworcowej 12 zorganizowano salon wystawowy, a na piętrach salony meblowe, podzielone na boksy z pełnym wyposażeniem (tj. z dywanami, obrazami, kryształami i porcelaną oraz firanami i zasłonkami). Do początku lat 30. w firmie pracowało około 50 osób.
Czasy wielkiego kryzysu zakład przetrwał w dobrej kondycji dzięki uruchomieniu produkcji poszukiwanych w kraju skrzynek radiowych, początkowo dla filii Philipsa w Warszawie, a później na eksport do Anglii, Holandii, Szwecji i Niemiec. Obroty firmy wzrosły o 40%, a zatrudnienie – do około 700 osóbSudziński Ryszard: Życie gospodarcze Bydgoszczy w okresie II Rzeczypospolitej, [w:] Historia Bydgoszczy tom II część pierwsza 1920–1939. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Praca zbiorowa pod red. Mariana Biskupa. Bydgoszcz 1999. .. Fabryka poszerzyła bazę produkcyjną, dzierżawiąc od 1936 dawną fabrykę szczotek i pędzli „Piabama” przy ul. Pestalozziego 4 i kupując w 1939 fabrykę skrzynek do cygar Mitschka i Spółka przy ul. Toruńskiej 89. Zakład miał własne maszyny parowe, prądnicę, ujęcie wody i hydrofor. Zaopatrywał się w drewno głównie w lasach okolic Wejherowa i Złotowa, skóry sprowadzał z Niemiec, a forniry egzotyczne z Francji i Niemiec.
W dwudziestoleciu międzywojennym firma Otto Pfefferkorna korzystała z pomocy czołowych architektów tego okresu, między innymi: Piotra Lubińskiego, Niny Jankowskiej, czy Ludwika Paradisala i Henryka Pfefferkorna zatrudnionych w Studium Wnętrz i Sprzętu Politechniki Warszawskiej. Asortyment stale zwiększano i ulepszano, podporządkowując go zmieniającym się gustom. W 1931 do oferowanych zestawów mebli luksusowych zaliczano między innymi: gabinety: „Chorzów”, „Łowicz”, „Wawel”, pokoje stołowe: „Richmond”, „Venetia”, „London”, „Warta”, pokoje sypialniane: „Barock”, „Gdańsk”, „Kraków”, „Syrena”, zabudowę holu w stylu „Oueen Ann” itp.
W okresie międzywojennym Fabryka Mebli Artystycznych Otto Pfefferkorna z Bydgoszczy był najbardziej liczącym się zakładem w branży mebli stylowych w Polsce obok przedsiębiorstw: Zygmunta Szczerbińskiego z Warszawy (zał. 1900), Fabryki Mebli Artystycznych Sroczyńskiego z Poznania (zał. 1906) oraz Fabryki Mebli Stylowych Adolfa Rozenthala w Łodzi. W latach 30. XX wieku możliwości produkcyjne zakładu oceniano na 200 kompletnie umeblowanych pokojów miesięcznieKamosiński Sławomir: Miasta przemysłowe dolnej Wisły [w:] Historia polskich okręgów i rejonów przemysłowych. Tom I. Praca pod redakcją Łukasza Dwilewicza i Wojciecha Morawskiego. Polskie Towarzystwo Historii Gospodarczej. Warszawa 2015. , str. 161-162.
Okres okupacji niemieckiej Po śmierci Ottona Pfefferkorna w Berlinie (10 stycznia 1941), firma przeszła na własność jego trzech synów: Ottona, Karla i Paula. W skład zakładu wchodziły m.in.: grunty i budynki przy ul. Toruńskiej 89, Podolskiej 5 oraz Pomorskiej 6a. W okresie okupacji niemieckiej fabryka wykonywała prace dla wojska oraz urządzenia dla szpitaliSudziński Ryszard: Życie gospodarcze Bydgoszczy w okresie II Rzeczypospolitej, [w:] Historia Bydgoszczy tom II część druga 1939–1945. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Praca zbiorowa pod red. Mariana Biskupa. Bydgoszcz 2004. .. W tym czasie wytwarzano przede wszystkim meble do koszar, szafy do garderoby, skrzynie amunicyjne, koła sterownicze dla marynarki wojennej i części do samolotów Luftwaffe. Nadal produkowano meble artystyczne, których odbiorcami byli m.in. dostojnicy III Rzeszy na terenie okupowanej Polski. W latach 1940–1944 w fabryce pracowało około 500 osób.
W nowym zakładzie przy ul. Toruńskiej uruchomiono stolarnię, produkcję skrzynek do cygar oraz deszczułek wysyłanych na potrzeby Fabryki Akumulatorów w Kolonii. Przy ul. Podolskiej 5 funkcjonowało biuro kreślarskie, gdzie powstały niektóre rysunki konstrukcyjne mebli. W 1944 z fabryki systematycznie wysyłano część wyprodukowanych mebli do willi Pfefferkornów w pobliżu Berchtesgaden. W styczniu 1945 właściciele fabryki uciekli do Niemiec, pozostawiając całe mienie.
Okres PRL W styczniu 1945 roku majątek fabryki przejęły władze radzieckie, uzasadniając to tym, że jest to mienie poniemieckie. 29 kwietnia 1945 zakład zakwalifikowano do grupy fabryk, z których wszystkie maszyny miały być wywiezione do ZSRR. Wywózek udało się uniknąć po interwencji polskich władz u przedstawiciel Misji Ekonomicznej ZSRR w Warszawie w maju 1945Polityka władz radzieckich wobec przemysłu bydgoskiego w latach 1945–1946 [w:] Historia Bydgoszczy. Tom III. Część pierwsza 1945–1956. Praca zbiorowa. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe Bydgoszcz 2015. , str. 103-126. Kierownictwo zakładu przy ul. Toruńskiej 89 powierzono Janowi Stablewskiemu, przy ul. Pestalozziego 4 – Pawłowi Janeczce, przy ul. Podolskiej 5 – Edmundowi Woźniakowi. Od lutego do kwietnia 1945 do pracy zgłosiło się 120 osób. Początkowo produkowano łóżka i szafy koszarowe na potrzeby wojska.
W 1946 zakład upaństwowiono i przekształcono w Państwową Fabrykę Mebli Artystycznych w Bydgoszczy. W kolejnych latach zakłady powiększały się, przejmując stopniowo niewielkie, prywatne zakłady meblowe, nie tylko w Bydgoszczy, ale i w okolicy, m.in. Fabrykę Mebli Herberta Matthesa przy ul. Garbary, Zakład Stolarski Bronisława Siudowskiego, Zakład Stolarski Bronisława Bronikowskiego, Zakład Wyrobów Toczonych, Fabrykę Mebli Jakuba Hechlińskiego, Zakład Produkcji Wyrobów z Metalu itd. 21 stycznia 1949 Państwową Fabrykę Mebli Artystycznych przekształcono w Bydgoskie Fabryki Mebli i podporządkowano Zjednoczeniu Przemysłu Meblarskiego z siedzibą w Poznaniu. Na początku 1948 zatrudnienie wynosiło 530 osób, a w 1954 roku – 852 osób, w tym 288 kobietŻycie gospodarcze miasta 1945-1955 [w:] Historia Bydgoszczy. Tom III. Część pierwsza 1945–1956. Praca zbiorowa. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe Bydgoszcz 2015. , str. 199-243. W 1976 pod zarządem Bydgoskich Fabryk Mebli w następstwie likwidacji Państwowego Przemysłu Terenowego znalazło się łącznie 16 zakładów produkujących meble, a od 1987 – 10 zakładów.
Od lat 60. w produkcji stosowano dwie technologie, różniące się w przypadku mebli kierowanych na rynek krajowy oraz zagraniczny. Na rynek krajowy trafiały meble, do produkcji których używano mniej odpornych na ścieranie i urazy mechaniczne lakierów, wykorzystywano gorszej jakości okleiny, a często występowały różnice w kolorystyce widocznych elementów zewnętrznych oraz rysy i wgnioty, powstałe wskutek złego transportu mebli.
W asortymencie fabryki wzory własne stanowiły 50% produkcji, a drugą połowę – wzorce zagraniczne. Stałą współpracę przedsiębiorstwo utrzymywało ze szwedzką firmą IKEA, która dostarczała do Bydgoszczy dokumentację techniczną na swoje wzory wraz z określeniem szczegółowych wymagań konstrukcyjnych. Meble te sprzedawano następnie pod szyldem IKEA w całej Europie. Podobny kontrakt zawarto z firmą meblową KLOSE z RFN. Zaletą mebli wytwarzanych w BFM było to, że wykonywano je zgodnie z tradycją rękodzieła, a ta odbiegała od przyjętych w państwach wysokorozwiniętych gospodarczo form produkcji masowej.