Technika Bowena

thumb|Procedury stosowane w technice Bowena I Technika Bowena (inaczej: Bowen, terapia Bowena) jest terapią manualną o charakterze relaksacyjnym mającą pobudzać w organizmie mechanizmy samolecznicze. Koncepcja tej metody została stworzona w latach pięćdziesiątych XX wieku przez Australijczyka Thomasa Ambrose’a Bowena (1916-1982)Leon Chaitow. Metody terapii manualnej w leczeniu dysfunkcji powięziowych. Edra Urban & Partner Wrocław 2015, s.107-115. ISBN 978-8365195425.

Zasada techniki Zabieg, wykonywany z dużą delikatnością, ma charakter relaksacyjny, bezbolesny i nieinwazyjny oraz bardzo indywidualnie dostosowywany do potrzeb pacjenta. Poprzez stymulację nerwowo-mięśniowo-powięziową wykonywaną palcami bezpośrednio na skórze pacjenta lub przez cienką odzież ma na celu przywrócenie homeostazy. Działa nie tylko poprzez układ nerwowy, ale również mięśniowy, powięziowy, limfatyczny i krążenia. Siła aplikowanego ucisku, lokalizacja, sekwencja progresji technik Bowena, a także częstotliwość terapii są uzależnione od badania podmiotowego pacjenta, uwzględniającego historię choroby, obserwację postawy ciała, jego symetrii oraz indywidualne czucie tkanek. Technika ta jest bardzo precyzyjna, mobilizuje tkanki miękkie w specyficzny sposób. Jest to technika holistyczna, oddziałująca na cały organizm pacjenta, ale może być też ukierunkowana na pojedynczą dolegliwośćTerapia Bowena i propriocepcja. „ACUS MED blog” (dostęp 18.12.2025).

Przebieg terapii thumb|Procedury stosowane w technice Bowena II thumb|Procedury stosowane w technice Bowena III Zabieg składa się z trzech faz:

rozluźnienia skóry – rozciąganie powięzi aplikowania zróżnicowanego ucisku w celu pobudzenia rolowania selektywnych tkanek miękkich (mięśnie, ścięgna, więzadła).

Pomiędzy wykonaniem kolejnych ruchów występują przerwy po to, aby układ nerwowy miał czas zareagować. Przerwy te są cechą charakterystyczną tej metody i zwykle trwają 2-5 minut pomiędzy seriami 4-8 ruchów, w zależności od potrzeb pacjenta. W trakcie tej terapii bierze się pod uwagę zmiany napięcia tkanek, zaczerwienienie, zmiany temperatury skóry oraz zgłaszane przez pacjenta.  Dzieje się tak po to, aby umożliwić łatwiejszą odpowiedź ze strony autonomicznego układu nerwowego. Leczenie zaczyna się od zrelaksowania organizmu i przejęcia dominacji przez układ nerwowy przywspółczulny. Zabiegi wykonuje się najczęściej raz w tygodniu, a ich liczba zależy od stanu pacjenta i rodzaju dolegliwościWhat is the Bowen Technique? Bowen Academy Europe (dostęp 18.12.2025) .

Historia techniki Tom Bowen nie miał formalnego wykształcenia medycznego i do końca życia nie uzyskał kwalifikacji zawodowej w dziedzinie fizjoterapii (masażu lub terapii manualnych). Mimo to w latach 1959-1982 wykonywał zabiegi według opracowanej przez siebie techniki, jak sam twierdził, „przyjmując średnio 65 pacjentów dziennie”. W 1975 władze stanu Wiktoria (Australia) potwierdziły, że Thomas Bowen wykonał w badanym okresie ok. 13 000 zabiegów. Według raportu w subiektywnej ocenie 80% pacjentów z różnymi dolegliwościami uznało, że terapia jest skuteczna. Bowen nie udokumentował założeń swojej techniki i nie prowadził dokumentacji pacjentów, których poddawał terapii, pozwalał jednak zainteresowanym osobom obserwować, jak wykonuje zabiegi. W ten sposób już po śmierci Bowena powstało przynajmniej sześć odmian jego metody o różnych nazwach np. Smart Bowen, Bowtech lub Bowenwork, a także upowszechniła się nazwa „technika Bowena”. Dominującą odmianę stanowi wersja ogłoszona w 1987 przez Oswalda Rentscha. Terapia Rentscha została przez niego nazwana „Oryginalną Techniką Bowena” lub „Bowtech”. Technika ta została w 2002 uznana przez Dyplomowane Towarzystwo Fizjoterapii Wielkiej Brytanii za rodzaj zabiegu, który może wykonywać fizjoterapeutaJulian Baker. Terapia Bowena. Wydaw. Vital 2021, 192 ss..

Raport Australijskiego Departamentu Zdrowia z 2015 W 2015 Australijski Departament Zdrowia przy współpracy z NHMRC (National Health and Medical Research Council) przeprowadził przegląd 369 publikacji przedstawionych jako naukowe lub kliniczne przekazanych przez Australijski Związek Masażystów, Australijską Federację Terapeutów Bowenowskich oraz Australijski Związek Techniki Bowena. Po wstępnym przeglądzie 359 publikacji zostało odrzuconych. Dwie publikacje z „Journal of the Bowen Academy of Australia” zostały odrzucone z powodu braku dostępu do tych publikacji (publikacje prywatne). Publikacja M. Marr i in. (2008) została odrzucona, ponieważ podmiotem badań były osoby zdrowe bez żadnych objawów klinicznych. Publikacja G. Hipmair i in. (2012) została odrzucona, ponieważ nie została ona opublikowana w czasopiśmie nierecenzowanym, a po dokładniejszej analizie stwierdzono, iż publikacja nie spełnia warunków randomizowanych badań klinicznych. W podsumowaniu stwierdzono, iż nie ma wystarczających przeglądów systematycznych w zakresie techniki Bowena, aby można było stwierdzić efektywność tejże techniki.

Raport ten powoli traci na aktualności wobec coraz częściej publikowanych wyników randomizowanych badań klinicznych, świadczących m.in. o skuteczności techniki Bowena w przypadkach ze­spo­łach bó­lo­wych krę­go­słu­pa lę­dź­wio­we­goEwelina Kopczyńska, Roksana Malak, Anna Kostiukow, Włodzimierz Samborski. Bowen Technique for patients with low back pain. World Scientific News 2018, 93, s.81-94 (dostęp 18.12.2025), bólów szyiChee L.A. Ying i in. The effect of ISBT - Bowen therapy in the treatment of myofascial neck pain – a randomized, single-blinded clinical trial. „Int. J. Therap. Massage Bodywork” 2023, 16, 2, s.29-38 (dostęp 18.12.2025) i mięśniFareeha Amjad, Afsheen Khalid. Comparative effects of Bowen therapy and tennis ball technique on pain and functional disability in patients with thoracic myofascial pain syndrome. „J. Orthop. Surg. Res.” 2023, 18, s.895 (dostęp 18.12.2025).

Technika Bowena w Polsce Technika Bowena jest opisana w kilku podręcznikach fizjoterapiiWielka fizjoterapia Tom 3. Red. Zbigniew Śliwiński, Aleksander Sieroń. Esteri Edra Urban & Partner wyd. 1. 2014, 264 ss. ISBN 978-83-7609-962-0Leon Chaitow. Metody terapii manualnej w leczeniu dysfunkcji powięziowych. Edra Urban & Partner Wrocław 2015, 360 ss. ISBN 9788365195425. Tematyka ta jest omawiana w programach studiów medycznych w Polsce na kierunkach fizjoterapia, kosmetologiainformacja własna. W Polsce technikę Bovena rozpowszechnia, a także organizuje szkolenia dla fizjoterapeutów oficjalny przedstawiciel australijskiej Akademii Terapii Bowena – Bowen Polska Theoklitos Tsallos z siedzibą w PoznaniuTechnika Bowena w Poznaniu (dostęp 18.12.2025). Podaje ona przy­kła­do­we scho­rze­nia, w le­cze­niu któ­rych tech­ni­ka Bo­we­na da­je bar­dzo do­bre re­zul­ta­tyWskazania i przeciwwskazania. Technika Bowena (dostęp 18.12.2025): pro­ble­my mię­śnio­wo­-sz­kie­le­to­we: bó­le kar­ku, ple­ców i lę­dź­wi, rwa kul­szo­wa wa­dy krę­go­słu­pa (m. in. sko­lio­za), dys­ko­pa­tie scho­rze­nia bio­der, ko­lan i stóp, w tym ha­lu­ksy ze­spół cie­śni nad­garst­ka, ło­kieć te­ni­si­sty i gol­fi­sty bó­le i ogra­ni­cze­nia ru­cho­mo­ści bar­ku (w tym „zam­ro­żo­ny bar­k”) pro­ble­my ze sta­wem żu­ch­wo­wo-skro­nio­wym zwy­rod­nie­nia i za­pa­le­nia sta­wów (w tym RZS, ZZSK) bó­le na sku­tek prze­cią­że­nia cho­ro­by neu­ro­lo­gicz­ne: uda­ry, MPD, Par­kin­sona, SM pro­ble­my od­de­cho­we: ast­ma, ro­ze­dma płuc aler­gia, sła­ba od­por­ność or­ga­ni­zmu bó­le gło­wy, mi­gre­na, za­wro­ty gło­wy, epi­lep­sja, za­to­ki, dys­funk­cje na­rzą­dów zmy­słów pro­ble­my z or­ga­na­mi roz­rod­czy­mi, mie­siącz­ko­wa­niem, me­no­pau­zą, pro­sta­tą, bez­płod­no­ścią do­le­gli­wo­ści w cza­sie cią­ży i oko­ło­po­ro­do­we pro­ble­my tra­wien­ne i wy­dal­ni­cze: zga­ga, re­fluks, cho­ro­ba wrzo­do­wa, scho­rze­nia pę­che­rzy­ka żół­cio­we­go, je­li­ta gru­be­go (w tym je­li­to draż­li­we), biegun­ki, za­par­cia, he­mo­ro­idy pro­ble­my krą­że­nio­we: zwią­za­ne z ci­śnie­niem tęt­ni­czym, cho­ro­by ser­ca, za­to­ry lim­fa­tycz­ne na­pię­cie, nie­po­kój, stres, nie­sta­bil­ność emo­cjo­nal­na (w tym ADHD), de­pre­sja ze­spół chro­nicz­ne­go zmę­cze­nia fi­bro­mial­gia i mia­ste­nia cho­ro­by tar­czy­cy i in­nych gru­czo­łów do­krew­nych scho­rze­nia pier­si, układ mo­czo­wy: cho­ro­by ne­rek, pę­che­rza i cew­ki, mo­cze­nie noc­ne (u dzie­ci), nie­trzy­ma­nie mo­czu (u do­ro­słych)

Przypisy

Kategoria:Fizjoterapia Kategoria:Medycyna niekonwencjonalna