thumb

Szwadron Kawalerii KOP „Iwieniec” – pododdział kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza.

Formowanie i zmiany organizacyjne Na posiedzeniu Politycznego Komitetu Rady Ministrów, w dniach 21-22 sierpnia 1924, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza, a 17 września instrukcję określającą jego strukturę. Jesienią 1924, w składzie 2 Brygady Ochrony Pogranicza, rozpoczęto formowanie jednostki 2 szwadronu kawalerii. W skład szwadronu wchodzić miały cztery plutony liniowe i drużyna dowódcy szwadronu. Według etatu szwadron liczyć powinien trzech oficerów, 19 podoficerów i 65 ułanów. Na uzbrojeniu posiadał 77 karabinków, 7 pistoletów oraz 82 szable. 1 kwietnia 1925 2 szwadron przeniósł się do nowo wybudowanych koszar.

Szwadron był podstawową jednostką taktyczną kawalerii KOP. Zadaniem szwadronu było prowadzenie działań pościgowych, patrolowanie terenu, w dzień i w nocy, na odległości nie mniejsze niż 30 km, a także utrzymywanie łączności między odwodami kompanijnymi, strażnicami i sąsiednimi oddziałami oraz eskortowanie i organizowanie posterunków pocztowych. Wymienione zadania szwadron realizował zarówno w strefie nadgranicznej, będącej strefą ścisłych działań KOP, jak również w pasie ochronnym sięgającym około 30 km w głąb kraju. Szwadron był też jednostką organizacyjną, wyszkoleniową, macierzystą i pododdziałem gospodarczym.

21 kwietnia 1929 wachmistrz Glapa na łamach „Żołnierza Polskiego” poinformował czytelników o obchodach Wielkanocy w 2 szwadronie kawalerii, a w szczególności w rezurekcji, w kościele w Iwieńcu i święconym. Ta ostatnia uroczystość odbyła się z udziałem dowódcy 6 batalionu granicznego, podpułkownika Józefa Gizy oraz oficera szwadronu, rotmistrza Wiktora Tadeusza Blachani i szefa szwadronu, starszego wachmistrza Minurskiego„Żołnierz Polski” nr 16 z 21 kwietnia 1929, s. 387..

W lipcu 1929 zreorganizowano kawalerię KOP. Zorganizowano dwie grupy kawalerii. Podział na grupy uwarunkowany był potrzebami szkoleniowymi i zadaniami kawalerii KOP w planie „Wschód”. Szwadron wszedł w skład grupy północnej. Przyjęto też zasadę, że szwadrony przyjmą nazwę miejscowości będącej miejscem ich stacjonowania. Obok nazw geograficznych, do 1931 stosowano również numer szwadronu.

W 1934(?)1932Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz podają, że podział kawalerii na trzy grupy nastąpił w 1934 → , i . Mijakowski i Rozdżestwieński twierdzą, że kawaleria KOP podzielona była na trzy grupy już w 1932 → roku dokonano kolejnego podziału szwadronów. Tym razem na trzy grupy inspekcyjne. Szwadron wszedł w skład grupy środkowej. Jednostką administracyjną dla szwadronu był batalion KOP „Iwieniec”. Konie w poszczególnych szwadronach dobierano według maści. W szwadronie „Iwieniec” konie były kare.

W 1938 nastąpiła reorganizacja podporządkowania i struktur kawalerii KOP. Szwadrony zakwalifikowano do odpowiednich typów jednostek w zależności od miejsca stacjonowaniaW 1938 nastąpił podział kawalerii KOP na szwadrony typu I, II i III. Szwadrony typu I stacjonowały poza m.p. dowództw batalionów KOP, szwadrony typu II stacjonowały w m.p. batalionów KOP. Typ III posiadał szwadron "Nowe Świeciany" → . Szwadron zakwalifikowano do grupy II. Szwadron podlegał pod pułk KOP Wilejka. Organizacja szwadronu kawalerii na dzień 20 listopada 1938 przedstawiała się następująco: dowódca szwadronu, szef szwadronu, drużyna ckmStan drużyny ckm w szwadronie był znacznie niższy od stanu nakazanego „Regulaminem kawalerii cz.III”. Drużyna składała się z 15 żołnierzy i 19 koni. W jej skład wchodzili: drużynowy, 2 karabinowych, 2 celowniczych, 2 taśmowych, 2 amunicyjnych, 6 koniowodnych i 4 juki. → , drużyna gospodarcza, patrol telefoniczny i dwa plutony liniowe po cztery sekcje w tym sekcję rkm. Liczył 2 oficerów, 1 chorążego, 6 podoficerów zawodowych, 4 podoficerów nadterminowych i 72 ułanów. Na uzbrojeniu posiadał 2 ckm, 2 rkm, 73 karabinki, 76 szabel. Posiadał też 83 konie wierzchowe. Szwadron wchodził w skład pułku KOP „Wołożyn”.

31 sierpnia 1939, będący w składzie pułku KOP Wilejka, szwadron kawalerii Iwaniec ochraniał odcinek granicy państwowej w okolicach miejsca stacjonowania.

Działania szwadronu w 1939 17 września 1939 szwadron wycofał się bez walki z rubieży strażnic. Otoczony w rejonie Oran, został rozwiązany. Część sił w dniach 25-28 września przekroczyła granicę polsko-litewskąWedług Prochwicza „[...] dotarł w całości do granicy litewskiej i przekroczył ją” → .

Żołnierze szwadronu Dowódcy szwadronu por. Roman Koperski (p.o. do 1926Por. Roman Koperski został przeniesiony z KOP do Szwadronu Przybocznego Prezydenta Rzeczypospolitej. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 6 maja 1926, s. 137.) por. / rtm. Leonard Szymanowski z 6 puł. (od 19 IV 1926Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 17 z 19 kwietnia 1926, s. 117. Leonard Szymanowski 3 maja 1926 został awansowany na rotmistrza ze starszeństwem z 1 lipca 1925 i 24. lokatą w korpusie oficerów kawalerii.) mjr kaw. Ryszard PerkowskiRyszard Perkowski – urodzony w 1894. W 1918 był organizatorem szwadronu, a następnie dywizjonu jazdy polskiej w oddziałach gen. Lucjana Żeligowskiego. Oddział ten stał się później zalążkiem 14 pułku ułanów jazłowieckich. Uczestnik wojny polsko-sowieckiej.Dowódca szwadronu od 5 maja 1926 do 14 lipca 1926. Potem w sztabie DOK I w Warszawie. We wrześniu 1939 dostał się w niewoli sowieckiej. Zamordowany w Charkowie w 1940. → (5 V 1926 − 14 VII 1926 → dowódca szwadronu w 22 puł.) rtm. Leonard Szymanowski (14 VII 1926 – 29 X 1930 → przeniesiony do 25 puł.) rtm. Lucjan Antoni Szymański (29 X 1930 – 1 IX 1933) rtm. Konstanty Kułagowski (2 IX – 25 X 1933) rtm. Józef Czesław Wilczyński (2 III 1934 – V 1939) rtm. Ksawery Wejtko z 7 psk (1 VI – 17 IX 1939)

Młodsi oficerowie szwadronu por. kaw. Wiktor Moczulski (11 VI 1927 – 11 IV 1933 → 9 psk)

Obsada oficerska szwadronu w sierpniu 1929 dowódca szwadronu – rtm. Leonard Szymanowski oficer młodszy szwadronu – rtm. Wiktor Tadeusz Blachani z 8 psk (od XI 1928) oficer młodszy szwadronu – por. Wacław Władysław Wegenko z 21 puł.

Obsada personalna w marcu 1939 Ostatnia „pokojowa” obsada oficerska szwadronu dowódca szwadronu – rtm. Józef Czesław Wilczyński oficer szwadronu – por. Henryk Bielański

Obsada „wojenna” szwadronu dowódca szwadronu – rtm. Ksawery Wejtko z 7 psk młodszy oficer szwadronu – por. Zbigniew Giera z 16 puł. młodszy oficer szwadronu – chor. Laskowski

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

(sygn.177/217.) (sygn.177/287.) (sygn.177/132.) (sygn.182/17.) (sygn.182/27.)

Kategoria:Formacje graniczne w Iwieńcu Kategoria:Garnizony kresowe Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1924 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1939 Kategoria:Szwadrony kawalerii KOP Kategoria:Oddziały Brygady KOP „Nowogródek” Kategoria:Oddziały pułku KOP „Wilejka” Kategoria:Oddziały pułku KOP „Wołożyn”