thumb|170px|Henryk VIII w sajanie (pod wierzchnim okryciem) thumb|170px|Franciszek I w sajanie Sajan (wł. saione od saio – płaszcz żołnierski, habitNazwa pochodzi od zniekształconego łac. sagum oznaczającego skrócony płaszcz wojskowy; odnoszono ją jednak również do habitu noszonego przez zakonników, zwłaszcza przez franciszkanów (Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego).) – rodzaj kaftana, ubiór męski rozpowszechniony w epoce renesansu.
Powstały we Włoszech we wczesnym okresie renesansuNiekiedy mylące francuskie określenie sayon (saie) nie jest tożsame z tym ubiorem, jako oznaczające lżejszy strój męski i kobiecy wywodzony od galijskiego sagon (sagos) (również pochodnego od rzymskiego sagum), który zanikł w późnym średniowieczu. Od niego też zapewne pochodzi nazwa XVI-wiecznej hiszpańskiej sukni dworskiej saya., podstawowy wierzchni ubiór męski, nakładany na cienką koszulę (zwykle z niewielkimi kryzami wokół szyi i dłoni). Był rodzajem długiego kaftana bądź sukni z szerokim kwadratowym wycięciem (dekoltem) u góry, z reguły do pasa obcisłej, z doszytą, krótką, fałdzistą spódniczką (baskiną) z klinów, sięgającą do połowy uda. Jego szerokie bufiaste rękawy obciśnięte były wąskimi taśmami w połowie ramienia i w dolnej części przedramienia. Ubiór ten zdobiono szerokimi naszywanymi pasami z wzorzystej tkaniny lub haftu.
Krój sajana odsłaniał koszulę, która w tym stroju z dotychczas ukrytej bielizny spodniej stała się ozdobnym elementem męskiego ubioru. Nacięcia rękawów kaftana uwidaczniały szytą z bardzo cienkiego płótna koszulę, której przód dodatkowo ozdobnie marszczono wokół szyiAnna Sieradzka: Tysiąc lat ubiorów w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2003, s. 46..
Sajan był ubiorem spopularyzowanym w wyższych warstwach społecznych (głównie wśród rycerstwa, dworzan i zamożnego mieszczaństwa), noszonym aż do XVII wiekuSłownik wyrazów obcych PWN, Warszawa: PWN, 1991, s. 761.. Za jego przekształconą w Niemczech kontynuację uważa się przejęty z Hiszpanii wamsEwa Szyller: Historia ubiorów, dz. cyt., s. 114; Małgorzata Możdżyńska-Nawotka: O modach i strojach. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2002, s. 276.. W Polsce również noszony przez dworzan i żołnierzy w epoce Odrodzenia, stanowił widoczne świadectwo wpływów italskich na modę polską w czasach królowej BonyEla i Andrzej Banach: Słownik mody. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1962, s. 240..
Przypisy
Bibliografia Ewa Szyller: Historia ubiorów. Warszawa: PWSZ, 1967, s. 113 Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Rytm/Bellona, 2011, s. 1140
Kategoria:Ubrania męskie