thumb|„Podlaski kisiel owsiany” wpisany na polską Listę produktów tradycyjnych Kisiel owsiany (biały kisiel) – potrawa przygotowywana z mąki owsianej lub płatków owsianych, przyrządzana na zakwasie chlebowym, opcjonalnie na rozczynie z drożdży. Jedna z tradycyjnych potraw na okres wielkiego postu lub Wigilię Bożego Narodzenia w kuchni rosyjskiej, litewskiej, Kresów Wschodnich. Pierwsze wzmianki o tej potrawie pochodzą z XII-XIII wieku. Pojawiła się znacznie wcześniej niż kisiel owocowy („kisiel czerwony”), który spopularyzował się na terenach rosyjskich pod koniec XIX lub na początku w XX wieku – wraz z rozprzestrzenieniem się uprawy ziemniaka.
Kisiel owsiany można przyrządzić na samej mące lub płatkach owsianych zaparzonych wodą. Proces fermentacji można wspomóc kawałkiem chleba żytniego. Inny tradycyjny sposób polega na przygotowaniu rozczynu z drożdży. Konsystencja gotowej potrawy zależy od intencji kucharza – od rzadkiej polewki do gęstej leguminy, którą można kroić nożem. Kisiel o rzadkiej, płynnej postaci jest tożsamy ze staropolskim żurem.
Przyrządzenie na zakwasie nadaje kisielowi charakterystyczny kwaśny smak. Spożywany był na gorąco lub zimno. Zazwyczaj okraszany był masłem, olejem (np. lnianym) lub skwarkami z cebulą. Spożywano go z warzywami, jako dodatek do ziemniaków lub z chlebem. Rzadziej konsumowany był na słodko: z syropem, melasą, miodem. Kisiel o gęstej konsystencji dosładzano sytą (miodem z wodą), kwasem chlebowym lub zimnym mlekiem. Jako potrawa wigilijna przyrządzany był np. z mlekiem makowym lub polewany utartym i osłodzonym makiem albo sokiem żurawinowym.
Na Podlasiu kisiel owsiany podawany jest na zimno, w postaci mocno stężałej, najczęściej z dodatkiem oleju, na słodko (z dodatkiem cukru, miodu lub owocowych syropów) albo na słono (z dodatkiem pokrojonej w kostkę i przesmażonej cebuli). Mieszkańcy regionu spożywają go przede wszystkim podczas kolacji wigilijnej oraz podczas postu poprzedzającego Boże Narodzenie.
Produkt o nazwie „kisiel z owsa (owsiany)” został wpisany 23 czerwca 2015 na polską Listę produktów tradycyjnych w kategorii „Gotowe dania i potrawy w województwie lubelskim”, a 28 kwietnia 2022 kolejny o nazwie „podlaski kisiel owsiany” w kategorii „Gotowe dania i potrawy w województwie podlaskim”.
Przypisy [Uwaga: artykuł w sekcji Материалы по этнографии: Русские народные праздники и обряды: Межсезонные обряды и обычаи, nie mylić ze skróconą wersją w sekcji Материалы по этнографии: Глоссарий]
Kategoria:Potrawy Kategoria:Kuchnia rosyjska Kategoria:Kuchnia litewska Kategoria:Kresy Wschodnie Kategoria:Kuchnia wegetariańska Kategoria:Kuchnia bożonarodzeniowa Kategoria:Polskie produkty tradycyjne