Anatol Witold Minkowski (ur. 22 stycznia 1892 w Carskim Siole, zm. 17 lub 18 września 1939) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz społeczny i niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Pożyczki Narodowej, dyrektor Polskiego Instytutu Rozrachunkowego w latach 1937–1939.
Życiorys Pochodził z rodziny żydowskiej. Jego ojciec, August (1849–1942), był synem rabina z Mińska, który dorobił się fortuny na handlu nieruchomościami. August Minkowski wraz z żoną Teklą z Lichtenbaumów zmarli w 1942 w getcie w Otwocku. Anatol miał trzech braci: Mieczysława, szwajcarskiego neurologa, Eugeniusza, polsko-francuskiego psychiatrę i Pawła, posła na Sejm, wiceministra skarbu. Anatol i Paweł przeszli na katolicyzm, pozostali bracia pozostali wierni judaizmowi.
Uczęszczał do rosyjskiego gimnazjum realnego w Warszawie. Był jednym z uczestników strajku szkolnego w 1905. Z tego powodu musiał kontynuować edukację w II Gimnazjum Realnym w Krakowie, gdzie zdał maturę w 1909. Studiował na Politechnice Monachijskiej na wydziale mechanicznym, a następnie architekturę. W tym czasie sprawował funkcję prezesa Bratniej Pomocy polskich studentów na tej uczelni.
Od 1 września 1914 służył w Legionach Polskich, do których zgłosił się na ochotnika. Trafił do II batalionu 2 pułku piechoty Legionów Polskich. 19 listopada 1914 został awansowany na chorążego piechoty, obejmując dowództwo nad plutonem w 7 kompanii, a potem 5 kompanii II batalionu. Potem w 9 kompanii III batalionu 4 pułku piechoty Legionów Polskich. Ranny pod Czartoryskiem w listopadzie 1915, na rekonwalescencji. Do pułku wrócił w lutym 1916. Kolejny awans nastąpił 28 kwietnia 1916 – został podporucznikiem piechoty, a 1 listopada 1916 mianowano go na stopień porucznika piechoty. Następnie na Kursie Wyszkolenia nr 2 w Ostrowi Mazowieckiej (wiosna 1917). W wyniku kryzysu przysięgowego internowany w obozie w Beniaminowie (od 27 lipca 1917), a w końcu zwolniony ze służby w Legionach Polskich. Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej i służył w Polskiej Sile Zbrojnej.
11 listopada 1918 rozpoczął służbę w Wojsku Polskim. Początkowo był adiutantem Dowództwa Okręgu Generalnego Warszawa. Następnie 2 grudnia 1918 awansowany na kapitana piechoty, od stycznia 1919 dowodził batalionem wchodzącym w skład 33 pułku piechoty. 1 kwietnia 1920 został awansowany na majora, przez pewien okres był dowódcą 33 pułku piechoty walczącego podczas wojny polsko–bolszewickiej, a za wykazaną postawę podczas wojny, w 1921 otrzymał order „Virtuti Militari” V klasy. Potem na stanowisku kierownika Referatu Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego w Oddziale III Sztabu Generalnego. 31 marca 1924 roku został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z 1 lipca 1923 roku i 68. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W listopadzie 1925 roku został przesunięty z Oddziału III SG do Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych. 12 marca 1926 roku został zatwierdzony na stanowisku szefa Wydziału PW i WF Departamentu Piechoty MSWojsk. Był piłsudczykiem – podczas zamachu majowego opowiedział się po stronie zwolenników Józefa Piłsudskiego. Od 30 kwietnia 1930 w stanie spoczynku (ze względu na stan zdrowia). W latach 30. był członkiem zarządu głównego Związku Strzeleckiego.
Początkowo pracował w sekretariacie generalnym Banku Gospodarstwa Krajowego. Od kwietnia 1934 w Ministerstwie Skarbu, a następnie (od 1935) sprawował funkcję przewodniczącego Ogólnopolskiego Komitetu Pożyczki Narodowej. Od 15 lutego 1937 do wybuchu II wojny światowej był dyrektorem Polskiego Instytutu Rozrachunkowego.
Po niemieckim ataku na Polskę we wrześniu 1939 zgłosił się do służby w dowództwie Frontu Południowego. Gdy jego oddział został okrążony przez Wehrmacht, próbował przedrzeć się do Lwowa i wziąć udział w obronie miasta. Został zamordowany przez Ukraińców 17 lub 18 września 1939. Pochowany w grobowcu rodzinnym Zandów na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 284 a wprost-5-18).
8 września 1912 ożenił się z Anną z Zandów, z którą miał dwójkę dzieci: Jana Michała, który wyjechał do USA i Antoninę Marię (ur. 9 września 1918).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3603 – 1921 Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1928 „za zasługi na polu przysposobienia wojskowego”M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 631. Krzyż Walecznych czterokrotnie Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Krzyża Orła III klasy (Estonia, 1932)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Anatol Minkowski – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Technicznego w Monachium Kategoria:Członkowie Bratniej Pomocy Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1919–1939) Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Konwertyci na katolicyzm z judaizmu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Orła Kategoria:Polacy i obywatele polscy ofiary zbrodni nacjonalistów ukraińskich 1939–1947 Kategoria:Polscy Żydzi – żołnierze II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w Królestwie Kongresowym (1905–1908) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1939