Nagroda im. Pierwszego Rektora Uniwersytetu Łódzkiego Profesora Tadeusza Kotarbińskiego za wybitną pracę naukową z zakresu nauk humanistycznych – jest to wyróżnienie rangi ogólnopolskiej, konkurs mający na celu promocję badań i publikacji humanistycznych, oraz samej humanistyki. Jej laureat otrzymuje zł na dalszy rozwój naukowy (laureat dziesiątej edycji otrzymał 70 000 zł). Nagroda została ustanowiona w 2015 r. z okazji 70-lecia Uniwersytetu Łódzkiego. Każdego roku na konkurs nadsyłane są prace naukowe, z zakresu szeroko rozumianej humanistyki, z polskich instytucji naukowo-badawczych. Spośród nadesłanych utworów kapituła nagrody wyłania maksymalnie 5 do ścisłego finału. Laureat nagrody wyłaniany jest na drodze wnikliwej rozmowy z finalistami konkursu i ogłaszany w Łodzi podczas uroczystości wręczenia nagrody.
Kapituła Kapitułę nagrody tworzą wybitni naukowcy, głównie humaniści, reprezentujący polskie instytucje naukowe:
prof. Krzysztof Jasiecki, prof. , prof. Anna Legeżyńska, prof. Włodzimierz Nykiel, prof. Tadeusz Sławek, prof. Rafał Stobiecki, ks. prof. Andrzej Szostek MIC, prof. Elżbieta Żądzińska
Ponadto w Kapitule Nagrody zasiadali:
prof. Anna Lewicka-Strzałecka, prof. Antoni Różalski, prof. Grzegorz Gazda
Patron Patronem nagrody jest prof. Tadeusz Kotarbiński – pierwszy rektor Uniwersytetu Łódzkiego w latach 1945–1949; filozof, logik i etyk oraz wykładowca akademicki.
Laureaci nagrody Laureatami nagrody im. Pierwszego Rektora Uniwersytetu Łódzkiego Profesora Tadeusza Kotarbińskiego za wybitną pracę naukową z zakresu nauk humanistycznych są: XI edycja: Przemysław Czapliński, Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020, Wydawnictwo Literackie (wręczenie nagrody odbyło się 30 listopada 2025 roku) X edycja: Andrzej Turowski, Radykalne oko. O Witkacym, Kobro, Strzemińskim, Themersonach, Żarnowerównie i innych twórcach sztuki wzbudzającej niepokój, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie w koedycji z Wydawnictwem słowo/obraz terytoria (wręczenie nagrody odbyło się 1 grudnia 2024 roku). IX edycja: (Uniwersytet Warszawski) za książkę Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny, wydaną przez Wydawnictwo Krytyki Politycznej (wręczenie nagrody odbyło się 26 listopada 2023 roku). VIII edycja: Maciej Świerkocki za książkę Łódź Ulissesa, wydaną przez Wydawnictwo Officyna (wręczenie nagrody odbyło się 29 stycznia 2023 roku, z uwagi na pandemię). VII edycja: Zbigniew Szmyt (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) za książkę Zbyt głośna historyczność. Użytkowanie przeszłości w Azji Wewnętrznej, wydaną przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (wręczenie nagrody odbyło się w marcu 2022 roku, z uwagi na pandemię). VI edycja: Jerzy Zajadło (Uniwersytet Gdański) za książkę Minima luridica. Refleksje o pewnych (nie)oczywistościach prawniczych, wydaną przez Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego i Wydawnictwo Arche (wręczenie nagrody odbyło się w lutym 2021 roku, z uwagi na pandemię). V edycja: Grzegorz Ziółkowski (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) za książkę Okrutny teatr samospaleń. Protesty samobójcze w ogniu i ich echa w kulturze współczesnej, wydaną przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (wręczenie nagrody odbyło się w 2019 roku). IV edycja: Andrzej Friszke (Polska Akademia Nauk) za książkę Sprawa Jedenastu. Uwięzienie przywódców NSZZ „Solidarność” i KSS „KOR” 1981-1984, wydaną przez Wydawnictwo Znak Horyzont, we współpracy z Instytutem Studiów Politycznych PAN i Europejskim Centrum Solidarności (wręczenie nagrody odbyło się w 2018 roku). III edycja: (Uniwersytet Warszawski) za książkę Nekroperformans. Kulturowa rekonstrukcja Teatru Wielkiej Wojny, wydaną przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego (wręczenie nagrody odbyło się w 2017 roku). II edycja: Ewa Kołodziejczyk (Polska Akademia Nauk) za książkę Amerykańskie powojnie Czesława Miłosza, wydaną przez Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN Fundacja Akademia Humanistyczna (wręczenie nagrody odbyło się w 2016 roku). I edycja: Jan Strelau (Uniwersytet Humanistycznospołeczny – SWPS) za książkę Różnice indywidualne. Historia-Determinanty-Zastosowania, wydaną przez Wydawnictwo Naukowe Scholar (wręczenie nagrody odbyło się w 2015 roku).
Finaliści XII edycja (2026) Henryk Citko, Kalendarium życia i twórczości Zbigniewa Herberta 1924-1998, t. I: 1924-1969 - II:1970-1998, Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską i Fundacja Akademia Humanistyczna, Instytut Badań Literackich PAN Aleksandra Derra, Z czułością i wspólnie. Feminizm na XXI wiek, Wydawnictwo Naukowe PWN Maciej Janowski, Karpaty. Opowieść o pewnych górach, Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie Tomasz Widłak, Temida z charakterem. Filozoficznoprawny przewodnik po cnotach sędziowskich, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Renata Włoch, Socjologia cyfrowa. O uspołecznieniu technologii i technologiach uspołecznienia, Wydawnictwo Naukowe Scholar XI edycja (2025) Michał Bilewicz, Traumaland. Polacy w cieniu przeszłości, Wydawnictwo Mando Przemysław Czapliński, Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020, Wydawnictwo Literackie Karolina Ćwiek-Rogalska, Ziemie. Historie odzyskiwania i utraty, Wydawnictwo Radio Naukowe Danuta Ulicka, Doświadczenie czasu w przestrzeni archiwum, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Przemysław Wiatr, Peter Sloterdijk – ćwiczenia z prowokacji. Rzecz o niedogmatycznej teorii mediów, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie X edycja (2024) Magdalena Chułek, Jak wytwarzany jest slums? Studium przypadku mieszkańców Kibery i Korogocho w Nairobi, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika , Perspektywa poety. Cyganologia Jerzego Ficowskiego, Wydawnictwo „Poznańskie studia Polonistyczne” Piotr Madajczyk, Krajobrazy biograficzne Rafała Lemkina, Instytut Pileckiego Krzysztof Stachewicz, Myśleć los człowieka. Studium filozoficzne, TAiWPN Universitas Andrzej Turowski, Radykalne oko. O Witkacym, Kobro, Strzemińskim, Themersonach, Żarnowerównie i innych twórcach sztuki wzbudzającej niepokój, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie w koedycji z Wydawnictwem słowo/obraz terytoria IX edycja (2023) Anna Róża Burzyńska, Atlas anatomiczny Georga Büchnera, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Jakub Gałęziowski, Niedopowiedziane biografie. Polskie dzieci urodzone z powodu wojny, Wydawnictwo Krytyki Politycznej Piotr Kendziorek, Filozofia wobec Zagłady. Koncepcje teorii krytycznej, Martina Heideggera i poststrukturalizmu, Żydowski Instytut Historyczny Roman Kuźniar, Zmierzch liberalnego porządku międzynarodowego 2011-2021, Wydawnictwo Naukowe Scholar Mateusz Wyżga, Chłopstwo. Historia bez krawata, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak VIII edycja (2022) Maria Ferenc, Każdy pyta, co z nami będzie. Mieszkańcy getta warszawskiego wobec wiadomości o wojnie i Zagładzie, Żydowski Instytut Historyczny Agnieszka Gajewska, Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku, Wydawnictwo Literackie , Pierre Jacquelot, L’Art de vivre longuement sous le nom de Medee, éd., Classiques Garnier Maciej Świerkocki, Łódź Ulissesa, Wydawnictwo Officyna , Cień Boga w ogrodzie filozofa. Parc de La Villette w Paryżu w kontekście filozofii chôry, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego VII edycja (2021) Stefan Konstańczak, Etyka niezależna w Polsce, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego Dorota Korwin-Piotrowska, Eutoryka. Rzecz o dobrej (roz)mowie, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Krzysztof Stachewicz, Doświadczyć prawdziwej rzeczywistości. Prolegomena do filozofii mistyki, T. 1. Filozofia doświadczenia mistycznego, T. 2. Człowiek wobec doświadczenia mistycznego, Wydawnictwo Wydziału Teologicznego UAM Zbigniew Szmyt, Zbyt głośna historyczność. Użytkowanie przeszłości w Azji Wewnętrznej, Wydawnictwo Naukowe UAM red. Danuta Ulicka, Wiek teorii. 100 lat literaturoznawstwa polskiego Monografia, Wiek teorii Antologia 1 i Antologia 2, Wydawnictwo Instytut Badań Literackich PAN VI edycja (2020) Mariusz Mazur, Antykomunistycznego podziemia portret zbiorowy 1945-1956. Aspekty mentalno-psychologiczne, Wydawnictwo Bellona Piotr Rachwał, Ruch naturalny ludności rzymskokatolickiej w Lubelskiem w świetle rejestracji metrykalnej z lat 1582–1900, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Dariusz Śnieżko, Kompleksja literatury. Studia staropolskie, Wydawnictwo Universitas Karolina Wigura, Wynalazek nowoczesnego serca. Filozoficzne źródła współczesnego myślenia o emocjach, Wydawnictwo Naukowe Scholar Jerzy Zajadło, Minima luridica. Refleksje o pewnych (nie)oczywistościach prawniczych, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Wydawnictwo Arche V edycja (2019) Andrzej Franaszek, Herbert. Biografia (Tom I Niepokój; Tom II Pan Cogito), Społeczny Instytut Wydawniczy Znak Magdalena Matysek-Imielińskia, Miasto w działaniu. Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa – dobro wspólne w epoce nowoczesnej, Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana Joanna Lisek, Kol isze – głos kobiet w poezji jidysz (od XVI w. do 1939 r.), Wydawnictwo Pogranicze Zuzanna Zbróg i Piotra Zbróg, Konstruowanie reprezentacji społecznej zapożyczeń do końca wieku XVIII, Wydawnictwo Universitas Grzegorz Ziółkowski, Okrutny teatr samospaleń. Protesty samobójcze w ogniu i ich echa w kulturze współczesnej, Wydawnictwo Naukowe UAM IV edycja (2018) Monika Bobako, Islamofobia jako technologia władzy. Studium z antropologii politycznej, Wydawnictwo Universitas Adam Dyrda, Spory teoretyczne w prawoznawstwie. Perspektywa holistycznego pragmatyzmu, Wydawnictwo Naukowe Scholar Andrzej Friszke, Sprawa Jedenastu. Uwięzienie przywódców NSZZ „Solidarność” i KSS „KOR” 1981-1984, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak we współpracy z Instytutem Studiów Politycznych PAN i Europejskim Centrum Solidarności Piotr Madajczyk, Marzenie o narodzie doskonałym. Między biopolityką a etnopolityką, Instytut Studiów Politycznych PAN, Wydawnictwo Neriton Natasza Szutta, Czy istnieje coś, co zwiemy moralnym charakterem i cnotą?, Wydawnictwo Academicon III edycja (2017) Andrzej Bogusławski i Ewa Drzazgowska, Język w refleksji teoretycznej. Przekroje historyczne. Tom I i II, Katedra Lingwistyki Formalnej UW Adam Kirpsza, Jak negocjować w Brukseli? Proces podejmowania decyzji w Unii Europejskiej, Wydawnictwo Naukowe Scholar Michał Mencfel, Atanazy Raczyński (1788-1874). Biografia, Wydawnictwo Naukowe UAM Joanna Nalewajko-Kulikov, Mówić we własnym imieniu. Prasa jidyszowa a tworzenie żydowskiej tożsamości narodowej (do 1918 roku), Wydawnictwo Neriton , Nekroperformans. Kulturowa rekonstrukcja Teatru Wielkiej Wojny, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego II edycja (2016) Małgorzata Domagalska, Zatrute ziarno. Proza antysemicka na łamach „Roli” (1883-1912), Wydawnictwo Neriton Kaja Gadowska, Dysfunkcje administracji. Służba cywilna w perspektywie neoinstytucjonalnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Wojciech Klimczyk, Wirus mobilizacji. Taniec a kształtowanie się nowoczesności (1455-1795), Wydawnictwo Universitas Ewa Kołodziejczyk, Amerykańskie powojnie Czesława Miłosza, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN Fundacja Akademia Humanistyczna Katarzyna Mikulska, Tejiendo destinos. Un acercamiento al sistema de comunicación gráfica en los códices adivinatorios, El Colegio Mexiquense, El Colegio Mexiquense, A. C. I edycja (2015) Tomasz Kawski, Żydowskie gminy wyznaniowe w II Rzeczypospolitej. Studium historyczno-administracyjne, Wydawnictwo UKW Andrzej Mencwel, Stanisław Brzozowski. Postawa krytyczna. Wiek XX, Wydawnictwo Krytyki Politycznej Jacek Paśniczek, Predykacja. Elementy ontologii formalnej, przedmiotów, własności i sytuacji, Copernicus Center Press Jan Strelau, Różnice indywidualne. Historia-Determinanty-Zastosowania, Wydawnictwo Naukowe Scholar