Stefan Jarociński (ur. 16 sierpnia 1912 w Wielątkach k. Pułtuska, zm. 8 maja 1980 w Warszawie) – polski muzykolog, krytyk i publicysta muzyczny.
Życiorys Urodził się w ziemiańskiej rodzinie Witolda (1882–1960) i Anny z Zalewskich (1888–1912)http://wielcy.pl/wgm/?m=NG&t=PN&n=zi.1.91.a2. Był uczniem Państwowego Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. W latach 1934–1939 studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim oraz równolegle (od 1937) historię muzyki prowadzoną przez J. Pulikowskiego.
Uczestniczył w kampanii wrześniowej w 1939 r. (obrona twierdzy Modlin), po której dostał się do niewoli niemieckiej i do końca wojny przebywał w Oflagu VII A Murnau. W obozie samodzielnie starał się kontynuować przerwane studia muzykologiczne (wspierany korespondencyjnie przez prof. L. Bronarskiego z Fryburga), a także prowadził odczyty z historii muzyki i redagował muzyczną gazetkę obozową.
Po wyzwoleniu obozu przez VII Armię amerykańską dostał się do Paryża, gdzie od 1945 do 1947 studiował filozofię i socjologię na Sorbonie (u P.M. Massona). Równocześnie znalazł się w kręgu muzycznym Nadii Boulanger i odbywał zajęcia muzyczne z wybitnym kompozytorem polskim Michałem Spisakiem. W Paryżu poznał też Michalinę z d. Nawrocką (1916–1967), z którą ożenił się po powrocie do kraju w 1947 r.
W 1950 r. związał się z Państwowym Instytutem Sztuki (od 1951 Instytut Sztuki PAN), kierując od 1968 Zakładem Historii i Teorii Muzyki. Doktoryzował się w 1964 pracą Debussy a impresjonizm i symbolizm, która stała się klasyczną pozycją światowej muzykologii. W 1978 r. na podstawie rozprawy Ideologie romantyczne w muzyce i kulturze uzyskał stopień doktora habilitowanego. Jego spuścizna publicystyczna jest bardzo bogata – oprócz 10 książek i monografii obejmuje dziesiątki artykułów, esejów, prac popularnonaukowych, recenzji itp. Współredagował kilka czasopism kulturalnych polskich i zagranicznych – m.in. Res Facta. W styczniu 1976 roku podpisał list protestacyjny do Komisji Nadzwyczajnej Sejmu PRL przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej LudowejKultura 1976/03/342 Paryż 1976, s. 31.. W 1978 otrzymał Doroczną Nagrodę Związku Kompozytorów Polskich.
Był ceniony i podziwiany, a także lubiany i towarzyski: w kręgu przyjaciół i znajomych przewijających się przez mieszkanie w Milanówku, a potem w Warszawie, znajdowało się wielu artystów i intelektualistów z Polski i innych krajów, m.in. kompozytor Witold Lutosławski, krytyk Michał Bristiger, astronom Włodzimierz Zonn, pisarz Stanisław Dygat, artystka Kalina Jędrusik, architekt Jerzy Pytowski i jego żona – tłumaczka Zofia Jaremko-Pytowska, muzykolog i edytor Mieczysław Tomaszewski, filozof Leszek Kołakowski, kompozytor Luigi Nono, kompozytor i polityk Vytautas Landsbergis, architekt Jerzy Sołtan, muzykolog i kompozytor Józef Patkowski, filozof Stanisław Cichowicz. alt=Grób Stefana Jarocińskiego na cmentarzu Powązkowskim|mały|Grób Stefana Jarocińskiego na cmentarzu Powązkowskim Witold Lutosławski tak go wspominał w rozmowie z Elżbietą Markowską w r. 1981: „Ze Stefanem Jarocińskim łączyły mnie więzy bardzo ścisłej, gorącej przyjaźni. Mojej muzyce poświęcił sporo czasu, projektował wydanie książki na temat moich utworów i zaczął nawet w swoim czasie przygotowywać do niej materiały. (…) Muszę powiedzieć, że to, co mówił i to, w jaki sposób mówił oraz reagował na moje utwory usłyszane po raz pierwszy, było dla mnie sprawą wielkiej wagi. Także wspólne zamiłowania i gusty muzyczne. Już sam fakt, że Stefan tak wiele czasu swojego życia poświęcił Debussy’emu sprawiał, że w specjalny sposób był mi bliski, ponieważ w moim osobistym życiu Debussy również odegrał bardzo ważną rolę. (…) Jeżeli chodzi natomiast o twórczość Jarocińskiego, a specjalnie o tę, która związana jest z Debussy’m, muszę powiedzieć, że byłem również bardzo gorliwym jej czytelnikiem. (…) Po śmierci Stefana postanowiłem uczcić Jego pamięć, pisząc utwór poświęcony Jego Osobie.”
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 1-3-10).
Publikacje książkowe (wybór) Mozart (PWM 1954; wiele wznowień) Antologia polskiej krytyki muzycznej XIX i XX w. (PWM 1955) Orfeusz na rozdrożu: Eseje o muzyce i muzykach XX wieku (PWM 1958, trzy wznowienia) Debussy a impresjonizm i symbolizm (PWM 1966; wiele wznowień i tłumaczeń m.in. na jęz. włoski, rosyjski, francuski, angielski, słowacki, japoński) Debussy: Kronika życia, dzieła, epoki (PWM 1972) Ideologie romantyczne (PWM 1979)
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1966) Złoty Krzyż Zasługi (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Złota Odznaka Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków (1967)Laureaci Złotej Odznaki.SPAM.
Przypisy
Bibliografia Słownik Muzyków Polskich (Kraków 1964) I/201. La Musica: dizionario (Torino 1968) I-1026. Riemann Musik Lexikon. Ergänzungsband (Mainz 1972) I-586. Narodowy Instytut Fryderyka Chopina – Osoby związane z Chopinem. WIEM – darmowa encyklopedia.
Kategoria:Ludzie związani z Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Laureaci Dorocznej Nagrody Związku Kompozytorów Polskich Kategoria:Obrońcy Modlina (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy muzykolodzy Kategoria:Sygnatariusze Memoriału 101 Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1980