Mangaba (Cercocebus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) samic 42–59 cm, samców 43,6–73 cm, długość ogona samic 45–68 cm, samców 50–76 cm; masa ciała samic 3,9–8 kg, samców 7,1–12,5 kg.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1812 roku francuski przyrodnik Étienne Geoffroy Saint-Hilaire w artykule zatytułowanym Tabela zwierząt czworonożnych, czyli zwierząt stanowiących pierwszy rząd, gromadę ssaków, opublikowanym w czasopiśmie „Annales du Muséum d’histoire naturelle”. Geoffroy Saint-Hillaire wymienił kilka gatunków – Simia sabaea , Simia atys , Simia Aethiops (= Simia atys ), Cercopithecus fuliginosus (= Simia atys ), Simia aygula (= Simia fascicularis ), Simia sinica , Cercocebus radiatus oraz Cercopithecus Cynomolgus (= Simia hamadryas ) – z których gatunkiem typowym jest Cercopithecus fuliginosus (= Simia atys ).
Etymologia Cercocebus: kerkos ‘ogon’; κηβος kēbos ‘małpa długoogoniasta’. Aethiops: gr. Αιθιοψ Aithiops ‘Etiopczyk, Murzyn’, od αιθω aithō ‘palić się’; ωψ ōps, ωπος ōpos ‘twarz’. Gatunek typowy: Martin nie wyznaczył gatunku typowego.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|100pxCercocebus galeritusW.C.H. Peters, 1879mangaba oliwkowagatunek monotypowyendemit Kenii: płaty lasu nadrzecznego wzdłuż dolnego biegu rzeki Tana i delty rzeki TanaDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|80pxCercocebus agilisA. Milne-Edwards, 1886mangaba zwinnagatunek monotypowypołudniowo-wschodni Kamerun, południowo-zachodnia Republika Środkowoafrykańska, północna Demokratyczna Republika Konga (na północ od rzeki Kongo, od rzeki Ubangi do Lasu Równikowego Ituri i rzeki Semliki), północno-wschodni Gabon (na wschód od rzeki Ivindo) oraz północne Kongo (przez rzekę Sangha)DC: 44–65 cmDO: 45–76 cmMC: 4,3–10,2 kgcentruj|150pxCercocebus chrysogasterLydekker, 1900mangaba złotobrzuchagatunek monotypowyendemit Demokratycznej Republiki Konga: Kotlina Konga, na południe i wschód od rzeki Kongo (północną granicą może być rzeka Lulonga, wschodnią prawdopodobnie rzeka Lomami); zakres wysokości: do 500 m n.p.m.DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxCercocebus sanjeiMittermeier, 1986mangaba czubatagatunek monotypowyendemit Tanzanii: ograniczony do lasu Mwanihana i wschodnich stoków gór Udzungwa; zakres wysokości: 400–1600 m n.p.m.DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxCercocebus atys(Audebert, 1797)mangaba szaragatunek monotypowypołudniowo-zachodni Senegal, Gwinea Bissau, zachodnia i południowo-wschodnia Gwinea, Sierra Leone i zachodnie Wybrzeże Kości Słoniowej (wschodnia granica u zbiegu rzek N’zo–Sassandra)DC: 44–58 cmDO: 52–64 cmMC: 5,6–11,4 kgcentruj|150pxCercocebus lunulatus(Temminck, 1853)mangaba białokarkowagatunek monotypowywschodnie i północno-wschodnie Wybrzeże Kości Słoniowej (od zbiegu rzek N’zo–Sassandra do rzeki Wolta; być może wymarły na zachód od rzeki Bandama), południowo-zachodnie Burkina Faso i południowo-zachodnia GhanaDC: 47–73 cmDO: 67–74 cmMC: 3,9–11,8 kgcentruj|80pxCercocebus torquatus(Kerr, 1792)mangaba obrożnagatunek monotypowyniejednolicie w lasach południowej Nigerii, zachodniego Kamerunu, zachodniej Gwinei Równikowej, zachodniego Gabonu, południowo-zachodniego Konga (na południe do Parc national de Conkouati-Douli); niepotwierdzony w BeninieDC: 42–67 cmDO: 46–76 cmMC: 5–12,5 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony.
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Koczkodanowate