Jan Dziędziora (ur. 21 marca 1926 w Krakowie, zm. 12 marca 1987 w Warszawie) – polski malarz, pedagog. Jeden z inicjatorów i organizatorów (obok Marka Oberländera, Jacka Sienickiego i Elżbiety Grabskiej-Wallis) Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki Arsenał w 1955. Laureat Nagrody im. Jana Cybisa i Nagrody Solidarności w 1982 roku. Malował obrazy o charakterze egzystencjalnym, na pograniczu figuracji i abstrakcji. Podejmował temat pracy w cyklu „Asfalciarze”, przedstawienia figury ludzkiej w cyklu „Zbity”, a także „Postać Milcząca” oraz pejzażu w gwaszach
Życiorys Rodzina Urodził się 21 marca 1926 w Krakowie w rodzinie kolejarskiej (matka Barbara z domu Szelegieniec, ojciec Franciszek). Był najmłodszym z czwórki dzieci. Jego długoletnią towarzyszką życia była Maryna Tyszkiewicz (1933 – 2019), malarka zajmująca się tkaniną artystyczna i pedagog, z którą wspólnie wychowywał jej dwóch synów.
Okres wojny W okresie II wojny światowej wraz z rodziną był zaangażowany w działalność konspiracyjną. Jako siedemnastolatek trafił do oddziału działającego w powiecie pińczowskim i na Podkarpaciu. W czasie jednej z potyczek został ranny, był odznaczony Krzyżem Walecznych. Służył w Armii Krajowej, w Zgrupowaniu "Żelbet".
Studia Po wojnie studiował krótko w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni kolorysty Zygmunta Radnickiego), w latach 1946-1951 w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, pod kierunkiem Aleksandra Rafałowskiego. W 1955 był jednym z organizatorów Ogólnopolskiej Wystawy Młodej Plastyki „Przeciw wojnie – przeciw faszyzmowi”, tzw. "Arsenału". W kolejnych latach wystawiał rzadko, pozostając poza głównym nurtem życia kulturalnego. W latach 1980–1985 został wykładowcą warszawskiej ASP, w latach 80. angażował się w niezależny ruch wystawienniczy.
W 1975 otrzymał Nagrodę im. Jana Cybisa.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Jacek Sempoliński, wstęp do kat. "Wystawa Jana Dziędziory laureata nagrody im. Jana Cybisa w roku 1975, Dom Artysty Plastyka, Warszawa, XII 1975 - I 1976 Jan Dziędziora, (tekst opublikowany bez nazwiska autora), Credo [w:] Anna Trojanowska, Sztuka a egzystencja, „Studia Estetyczne” 1977, t. 13, s. 163–166 (przedruk w: Co po Cybisie, pod redakcją Michała Jachuły i Małgorzaty Jurkiewicz, kat. wystawy, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, 2018, s. 37 , https://zacheta.art.pl/public/upload/mediateka/pdf/5bd311226a3d0.pdf) Wiktor Woroszylski, Z dziennika konsumenta kultury, "Więź", 1976, nr 5, s.160 Jan Dziędziora Notatki 1961 - 1987, "Szkice", 1987, nr 6, s.8 (przedruk w: Jan Dziędziora,1926-1987: malarstwo, rysunek, redakcja Katarzyna Kasprzak-Stamm, kat. wystawy, Narodowa Galeria Sztuki Współczesnej Zachęta, Warszawa, 1994. Czesław Orzech (Jacek Antoni Zieliński), Piaskarze i asfalciarze, wprowadzenie w malarstwo Jana Dziędziory (1926 - 1987), "Szkice", 1987, nr 6, s.5 Wiktor Woroszylski, Ze wszystkim co jego, "Więź", 1987, nr 6, s.140 Dorota Jarecka, Obraz nieskończony (o rysunkach Jana Dziędziory), "Res Publica", 1989, nr 4, s.147 Jan Dziędziora,1926-1987: malarstwo, rysunek, redakcja Katarzyna Kasprzak, kat. wystawy, Narodowa Galeria Sztuki Współczesnej Zachęta, Warszawa, 1994. Jacek Królak, Jan Dziędziora, rubryka „Dziennik Oka”, „Res Publica” nr 2 z 02.1994 Andrzej Pieńkos, Malarz przypomniany, „Gazeta Wyborcza”, nr 56, z 8.03.1994 Bogusław Deptuła, Postać milcząca, „Tygodnik Powszechny” nr 15, z dn. 10.04.1994 Krystyna Czerni, Obrona Arsenału, „Tygodnik Powszechny”, nr 15, z dn. 10.04.1994 Małgorzata Kitowska-Łysiak, Czy Artur Nacht Samborski miał spadkobierców, [w:] „Porta Aurea” Rocznik Historii Sztuki Uniwersytetu Gdańskiego nr 4, 1995 https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/porta_aurea1995/0007/scroll Jan Dziędziora: ostatnie cykle prac 1980-1987 "Postać milcząca" i "Zbity", kat. wystawy, Galeria Krypta u Pijarów, Galeria In Spe; (tekst: Joanna Stasiak), Kraków 1999 AN, Pośmiertna premiera, „Dziennik Polski” nr 286, z dn. 8.12.99 Powrót do miasta rodzinnego, Notatki, „Tygodnik Powszechny” nr.1 z dn. 2.01.2000 Jacek Antoni Zieliński, Warszawski sybirak (o Janie Dziędziorze), „Arkusz” nr 10, 2000 http://www.gladykowski.com/dziedziora/warszawski_sybirak.html Jan Dziędziora : malarstwo i rysunek, kat. wystawy Galeria Oficyna Malarska, Warszawa, opracowanie Maria Tyszkiewicz i Jacek Gładykowski; Stowarzyszenie Wspierania Malarstwa Współczesnego im. Barbary Ostrowskiej, 2007. Jan Dziędziora (1926 – 1987) figura i pejzaż, pod redakcją Katarzyny Kasprzak Stamm, kat. wystawy w Galerii Lufcik, Dom Artysty Plastyka, Mazowiecka Warszawa 2017. Jan Dziędziora. Postać milcząca, pod redakcją Andrzeja Biernackiego, kat. wystawy w Galerii Browarna w Łowiczu, 2018 Andrzej Biernacki, Jan Dziędziora, rubryka „Dossier”, „Arteon”, maj 2018
Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Zmarli w 1987 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej