Bolesław Pastuszak (ur. 26 listopada 1925 w Kniahininie, zm. 5 czerwca 2003 w Sanoku) – żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, nauczyciel.
thumb|240px|Grobowiec Bolesława i Marii Pastuszaków w Sanoku Życiorys Urodził się 26 listopada 1925 w Kniahininie na Wołyniu jako syn Stanisława (ur. 1898) i Marii z domu Grzebień. W 1939 zakończył naukę w szkole podstawowej w Dubnie. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 i nastaniu okupacji sowieckiej został aresztowany przez sowietów 13 kwietnia 1940 i wywieziony wraz z matką i dwojgiem rodzeństwa w głąb ZSRR (w tym czasie jego ojciec Stanisław Pastuszak został zamordowany przez NKWD w ramach zbrodni katyńskiej z tzw. Ukraińskiej Listy Katyńskiej). Pracował jako pastuch za dnia zwierząt hodowlanych na stepie (w związku z czym zmieniono mu nazwisko na Pastuszenko). Wraz z rodziną był zobowiązany także do uprawy pola.
Na mocy układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 został powołany do wojska mając wówczas niespełna 16 lat (z uwagi na swój wiek formalnie jako ochotnik). Po pokonaniu ok. 3 tys. km dotarł do Ługowoje, gdzie 10 lutego 1942 został przydzielony do kompanii łączności 10 Dywizji Piechoty Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR gen. Władysława Andersa. Po ewakuacji z ZSRR od połowy 1942 służył w szeregach 3 Karpackiego batalionu łączności 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Przebył szlak przez Bliski Wschód. Od końca 1943 jako żołnierz 2 Korpusu Polskiego brał udział w kampanii włoskiej na stanowisku telegrafisty. Uczestniczył w walkach w bitwie o Monte Cassino. Dosłużył stopnia starszego szeregowego. Pod koniec działań wojennych oraz już po zakończeniu wojny kształcił się na poziomie szkoły średniej w ramach gimnazjum 3 Dywizji Strzelców Karpackich.
Po pobycie w Wielkiej Brytanii powrócił do Polski w 1947. Osiedlił się w Sanoku, skąd pochodzili jego rodzice. Władze Polski Ludowej dwukrotnie odbierały mu obywatelstwo polskie. Od 1948 do 1954 był zatrudniony w sanockiej fabryce Sanowag. Od 1954 do 1982 pracował w przyzakładowym Technikum Mechanicznym w Sanoku, kolejno jako technik planista od 1954, starszy kalkulator od 1955, technik normowania od 1956, starszy technolog od 1958. W 1959 zdał maturę i od tego czasu do 1967 był nauczycielem zawodu do 1967. W połowie 1967 został absolwentem studiów dla nauczycieli szkół zawodowych. Od 1972 pełnił funkcję zastępcy kierownika warsztatów, a od 1976 kierownika warsztatów w przemianowanym Zespole Szkół Mechanicznych. Od 1978 pracował w kontroli technicznej. W 1982 odszedł na emeryturę.
Od 1958 należał do ZBoWiD. Około 1990 został awansowany na stopień kaprala, a w 1995 na plutonowego. Wykonywał makiety, rzeźby i obrazy artystyczne. Udostępnił obrazy swojego autorstwa do ekspozycji wystawy pt. „Sanoczanie pod Monte Cassino”, zorganizowanej w 1994 w Sanoku przez historyka Andrzeja Romaniaka.
Zmarł 5 czerwca 2003. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku. Jego żoną była Maria (1928–1976).
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1986) Złoty Krzyż Zasługi (1975) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1981) Odznaka „zasłużony dla organizacji kombatanckich” (1999) łącznie otrzymanych 29 medali Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie Nagroda Ministra Oświaty i Wychowania – dwukrotnie (1973, 1980)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Ludzie związani z Dubnem Kategoria:Malarze związani z Sanokiem Kategoria:Nauczyciele związani z Sanokiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Kategoria:Podoficerowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy rzeźbiarze Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Polscy zesłańcy w ZSRR 1940–1941 Kategoria:Rodziny katyńskie Kategoria:Rzeźbiarze związani z Sanokiem Kategoria:Uczestnicy bitwy o Monte Cassino 1944 Kategoria:Wojskowi związani z Sanokiem Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR 1941–1942 Kategoria:Zmarli w 2003