Mitrastemonaceae – monotypowa rodzina roślin z rzędu wrzosowców. Obejmuje rodzaj Mitrastemon z dwoma gatunkami o znacznej dysjunkcji zasięgu. M. yamamotoi rośnie na rozproszonych obszarach w Azji wschodniej i południowo-wschodniej (Japonia, Malezja, Indochiny, Nowa Gwinea), a M. matudae w Meksyku, Gwatemali i północno-zachodniej Kolumbii. Są to bezzieleniowe, endofityczne rośliny pasożytnicze o niejasnej pozycji systematycznej. Pasożytują w korzeniach roślin z rodziny bukowatych (Fagaceae) (rodzaje: Castanopsis, Lithocarpus, Trigonobalanus i dąb Quercus). U żywicieli powodują często powstawanie na korzeniach wyrośli w formie czarcich mioteł, a kwitnące pędy pasożytów wyrastają wokół nich w formie czarcich kręgów.
Morfologia Pokrój Bezzieleniowe, wegetatywne organy (korzenie) pasożytujące w korzeniach żywicieli mają włóknistą budowę, nie są zróżnicowane na tkanki (opisywane są jako plechowate). Mają postać nici przypominających grzybnię i tworzonych przez szeregowo ułożone wielojądrowe komórki. Z korzeni żywicieli wyrastają, przebijając kopułowatą osłonę, powstającą głównie z tkanek gospodarza, krótkie (do 12 cm wysokości), nierozgałęzione i prosto wzniesione pędy kwiatowe. Są one bezzieleniowe, kremowe do żółtawo-białych. Liście Łuskowate, czasem mięsiste nakrzyżległe (wyrastają w czterech prostnicach). Kolejne łuski są coraz większe i najwyższe (największe) częściowo otulają kwiat i w ich nasadach gromadzi się nektar. Zwykle jest ich od 3 do 7 par, niekiedy do 24. Rzadko liście wyrastają w okółkach. Kwiaty Obupłciowe, pojedyncze, szczytowe. Osiągają 2–2,5 cm średnicy, są białe i promieniste. Okwiat zredukowany trwały, kubkowaty, w przypadku M. yamamotoi jest nieregularny, u M. matudae składa się z czterech listków. Kwiaty są przedprątne. Pręciki bardzo liczne, zrośnięte są w kopułowatą kolumienkę zawierającą poprzeczne kanaliki, w których powstaje pyłek, otwierające się na szczycie kolumienki. Zalążnia jest górna, jednokomorowa, tworzona jest przez 9–15 (rzadko 20) owocolistków. W czasie kwitnienia krótka i gruba szyjka słupka przechodzi przez kanalik w kolumnie tworzonej przez zrośnięte pręciki. Znamię jest kopułowate. Zalążki są bardzo drobne i liczne, anatropowe. Owoce Nieco drewniejące, jagodokształtne torebki otwierające się poprzecznym pęknięciem. Zawierają liczne, drobne nasiona. Okryte są twardą i lepką łupiną nasienną, żółtą do ciemnobrązowej, siateczkowatą po wyschnięciu.
Systematyka Rośliny tu zaliczane, podobnie jak inne rośliny pasożytnicze, sprawiały z powodu redukcji organów wiele kłopotów z ich klasyfikacją systematyczną. Tradycyjnie rodzaj Mitrastemon zaliczany był do rodziny bukietnicowatych (Rafflesiaceae), ew. jako odrębna rodzina Mitrastemonaceae zaliczane były do rzędu bukietnicowców (Rafflesiales) (np. jak w systemie Tahtajana z 1997 i 2009). Badania molekularne wskazują na relację filogenetyczną z rzędami ślazowców (Malvales) i wrzosowców (Ericales). Za klasyfikacją ich do wrzosowców świadczą wyniki analiz genu matR z DNA mitochondrialnego oraz genów z jądrowego rDNA i sekwencji genów DNA mitochondrialnego.
Pozycja systematyczna rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzina Mitrastemonaceae zajmuje niepewną pozycję w obrębie rzędu wrzosowców, wchodzącego w skład kladu astrowych (asterids) w obrębie dwuliściennych właściwych (eudicots).
Podział rodziny rodzaj Mitrastemon Makino, Bot. Mag. (Tokyo). 23: 326. 1909 Mitrastemon yamamotoi Makino Mitrastemon matudae Yamam.
Przypisy
Kategoria:Wrzosowce