mały|Grób Zofii Woźnej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.|427x427px mały|Głowa dziewczynki 1954 r.|359x359px mały|Rzeźba „Samotność” (Trzy cienie) 1965 r. w Parku im. R. Traugutta w Warszawie.|alt=|320x320px Zofia Woźna, właśc. Bala Leser (Beile Breindel Leser) (ur. 31 października 1911 w Besku, zm. 14 maja 1984 w Warszawie) – polska rzeźbiarka i malarka pochodzenia żydowskiego, jedna z pierwszych studentek na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie.
Życiorys Naprawdę Bala Leser (Beile Breindel Leser) urodziła się 16 października 1897 w KrakowieWnioski o wydanie dowodów osobistych 1930–1939, sygn. 29/218/923, Archiwum Narodowe Kraków. jako trzecie dziecko Markusa (Mikołaja) Lesera i Sary z domu Strücker. Miała jeszcze dwóch braci: Schaje Uschera i ChaimaSpis ludności miasta Podgórza 1900, sygn. 29/93/0/5.1/20, nr d. 481–549, t. 7, obraz 860.jpg ..
Studiowała w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (w latach 1919–1927) pod kierunkiem Wojciecha Weissa, Józefa Pankiewicza, Fryderyka Pautscha, Felicjana KowarskiegoMateriały do dziejów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie 1895–1939, [T. 2] / oprac. Józef E. Dutkiewicz, Jadwiga Jeleniewska-Ślesińska, Władysław Ślesiński, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1969, s. 328. (absolutorium w 1934).
W czasie wojny zmieniła tożsamość i już do końca życia funkcjonowała pod nazwiskiem Zofia Woźna. Według nowych dokumentów była 14 lat młodsza niż w rzeczywistości. W związku z tym w swoich życiorysach artystycznych podawała inną niż naprawdę datę ukończenia akademii. Podobnej zmiany tożsamości dokonała inna z pierwszych studentek na krakowskiej ASP, jej koleżanka Joanna Grabowska. Tak jak i inni artyści (m.in. Maria Jarema, Henryk Wiciński, Artur Nacht-Samborski) uciekła do Lwowa i działała w kooperatywie „Chudożnik”Janina Jaworska, Polska walcząca 1939–1945, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1985, s. 209.. Zaraz po wyzwoleniu przeniosła się do Lublina, a potem zamieszkała w WarszawieKwestionariusz ewidencyjny członka, Związek Polskich Artystów Plastyków, nr 890, s. 3, Archiwum TPSP w Krakowie..
Tworzyła popiersia i rzeźby figuralne, a także kompozycje o charakterze pomnikowym. Skłaniała się ku syntezie i kubistycznemu traktowaniu formy, w pierwszej połowie lat 50. XX wieku tworzyła w duchu realizmu socjalistycznego. Równolegle zajmowała się malarstwem sztalugowym tworząc serie obrazów o tematyce morskiej, portrety i wnętrza.
Była laureatką Nagrody II stopnia Ministerstwa Kultury i Sztuki za całokształt twórczości (1965), Srebrnego medalu na I Festiwalu Sztuk Pięknych w Warszawie (1966). Wiele jej prac można znaleźć w zbiorach kolekcji Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku.
Nigdy nie wyszła za mąż, ani nie miała dzieci.
Zmarła 14 maja 1984 r. w Warszawie, pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera M-2-2), w niedalekiej odległości spoczywa Joanna Grabowska. Pogrzebem Zofii Woźnej zajmowała się Janina Jaworska, która przyjaźniła się z artystką.
Wybrane wystawy
V 1934 – Wystawa Wojciech Weiss i jego uczniowie, TPSP, KrakówWładysław Terlecki, Wystawa Wojciecha Weissa i jego uczniów, „Sztuki Piękne”, R. 10 (1934), nr 4, s. 134 i 150 1944 – Wystawa „Polonia” 1939–1944, Muzeum Lubelskie, LublinJerzy Wolf, Pierwsza wystawa Z.Z.A.P. w Lublinie, "Odrodzenie" (tygodnik), R. 1, nr 8/9 (12 XI 1944), s. 10 III 1946 – Konkurs Rzeźby Religijnej, wystawa 50 rzeźb z konkursu Ministerstwa Kultury i Sztuki na małą rzeźbę kameralną (Zofia Woźna nagroda MKiS)Polskie życie artystyczne w latach 1945-1960: praca zbiorowa / pod red. Aleksandra Wojciechowskiego; Polska Akademia Nauk. Instytut Sztuki. Pracownia Plastyki Współczesnej, 1992, s. 88. 1947 – III Salon Ogólnopolski, Poznań (nagroda)Helena Blumówna, Poznański Salon Plastyki, „Tygodnik Powszechny”, 20 VII 1947, nr 29 (122), s. 6 1951 – II Ogólnopolska Wystawa Plastyki, Zachęta, WarszawaKatalog wystawy II Ogólnopolska Wystawa Plastyki VI–IX 1954 – IV Ogólnopolska Wystawa Plastyki, Zachęta, Warszawa (trzecia nagroda)Katalog wystawy IV Ogólnopolska Wystawa Plastyki XII 1958-I 1959 – Rzeźba Warszawska 1945–1958, Zachęta, WarszawaKatalog wystawy Rzeźba Warszawska 1945-1958 1960 – Rzeźba polska 1945–1960, Zachęta, WarszawaKatalog wystawy Rzeźba polska 1945-1960 IV 1963 – Wystawa rzeźby i malarstwa Zofii Woźnej, ZPAP, Centralne Biuro Wystaw Artystycznych Zachęta, WarszawaKatalog wystawy Wystawa rzeźby i malarstwa Zofii Woźnej I 1965 – Wystawa Rzeźby i Grafiki Okręgu Warszawskiego ZPAP, Zachęta, WarszawaKatalog wystawy Wystawa Rzeźby i Grafiki OW ZPAP
Najważniejsze prace Lea Gebirtig, żydowska pieśniarka (1957) Pamięci Janusza Korczaka (1981) Morze cykl (1958–61), Samotność (1961). Rzeźbę tę artystka wykonała z trzech kolumn rozebranego Pałacu Kronenberga. W 1965 ustawiono ją w Parku im. Romualda Traugutta w Warszawie
Ordery i odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1964)Odznaczenia państwowe dla zasłużonych pracowników [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 169, 18-19 lipca 1964, s. 2. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Złoty Krzyż Zasługi (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” - wskazana jako Woźna Zofia c. Mikołaja.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Lokalizator grobów na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie (grób Zofii Woźnej) Prace Zofii Woźnej w kolekcji Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku Katalog z wystawy indywidualnej Zofia Woźna. Wystawa rzeźby i malarstwa, 10.01 – 30.01.1964, Zachęta Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, Warszawa Kronika Filmowa, Rzeźby Zofii Woźnej wystawione w Zachęcie, 1964 r.
Zdjęcia portretowe Zofii Woźnej wykonane przez Benedykta Jerzego Dorysa .
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Besku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy rzeźbiarze Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Zmarli w 1984