Henryk Chełchowski (zm. 1665) – polski poeta barokowy, ksiądz.
Życiorys Urodzony w początkach XVII w. z ojca Pawła, skarbnika różańskiego, i matki Anny z Jankowskich. Pochodził z mazowieckiej szlachty zagrodowej. Miejsce urodzenia nieznane, prawdopodobnie pochodził z Rutek. Kształcił się w Akademii Krakowskiej. Jako dworzanin królewski brał udział w wyprawie smoleńskiej Władysława IV w 1633. Przypuszczalnie około 1635 został księdzem i udał się na Pomorze. W 1640 występował jako prałat domowy biskupa chełmińskiego Kaspra Działyńskiego. Piastował też urząd pisarza pruskiego, używał tytułu królewskiego sekretarza. Od 1640 był proboszczem w Grudziądzu, a od 1641 w Rożentalu. W 1644 udał się do Łucka, starając się pozyskać sobie na mecenasa Jeremiego Wiśniowieckiego. W 1647 powrócił na Pomorze.
Twórczość Uprawiał zarówno literaturę świecką, jak i religijną. Stworzył dwie sielanki wykorzystujące wzory Szymonowica i Teokryta: Uciecha bogiń parnaskich i Gwar leśny (obie wydane w 1630) oraz dwa utwory bożonarodzeniowe: Hejnał Narodzonemu Jezusowi i Bóg oczłowieczony (oba wydane w 1645). Uciecha bogiń parnaskich Kraków 1630, drukarnia: M. Andrzejowczyk, wyd. nast.: Kraków 1635, Unikat pierwodruku: Biblioteka Zamoyskich w Warszawie, przedr.: T. Mikulski: Henryk Chełchowski... Toruń 1929, dodatek s. 78 Rząd domów albo krótkie zebranie gospodarstwa i zabaw ludzkich Lwów 1630 Gwar leśny 1630 (pięć sielanek), przedr.: T. Mikulski: Henryk Chełchowski... Toruń 1929 Łódź Opalińska Toruń 1634, drukarnia: F. Schnellboltz (panegiryk na ślub K. Opalińskiego) Wieść z Moskwy Toruń 1634, drukarnia: F. Schnellboltz Poprzysiężony pokój Moskwie z Polakami od... Władysława IV Lublin 1635, drukarnia: P. Konrad Wiersz na pochwałę króla Władysława Lublin 1635, drukarnia: P. Konrad Wiara prawdziwa Lublin 1635, drukarnia: P. Konrad Hejnał narodzonemu Jezusowi Warszawa 1645, drukarnia: P. Elert Bóg oczłowieczony Warszawa 1645, drukarnia: P. Elert
Opracowania nt. Chełchowskiego źródło: J. Lipiński: Rozprawa o poemacie sielskim. Pamiętnikarz Warszawski 1815, t. 1 H. Juszyński: Dykcjonarz poetów polskich t. 1, Kraków 1820 K. Brodziński: Literatura polska. Odczyty uniwersyteckie (powst. 1822-1823), w: Pisma t. 4, Poznań 1872, s. 104 F. Siarczyński: Obraz wieku panowania Zygmunta III cz. 1, Lwów 1828 M. Wiszniewski: Historia literatury polskiej t. 7, Kraków 1845, s. 194-195 P. Chm. (Chmielowski): Chełchowski Henryk. Wielka encyklopedia powszechna ilustrowana t. 11 (1893) T. Mikulski: H. Chełchowski. Kartka z dziejów literatury polskiej XVII w. Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu t. 36 (1929) i odb. Z. Mianowska: O mało znanym poecie z polskiego Pomorza. Kurier Poznański 1930 nr 213 L. Kamykowski: Sielanka polska. Prace historyczno-literackie. Księga zbiorowa ku czci I. Chrzanowskiego Kraków 1936 T . Mikulski: Chełchowski Henryk. Polski słownik biograficzny t. 3 (1937)
Bibliografia
Przypisy
Linki zewnętrzne
Orzeł odmlodzialy Krolestwa Polskiego przez fortunne Korony ośiągnienie w bibliotece Polona
Kategoria:Dworzanie królewscy Kategoria:Polscy poeci baroku Kategoria:Polscy poeci XVII wieku Kategoria:Zmarli w 1665