Powstanie w BruneiSprawy międzynarodowe, tom 17, wydania 7-12, s.86 – powstanie mieszkańców Brunei przeciwko rządom kolonialnym Wielkiej Brytanii i próbie włączenia kraju w skład Malezji. Walki wybuchły 8 grudnia 1962 roku i były prowadzone przez Azahariego, przywódcę Partii Ludowej Brunei. W trakcie powstania Azhari schronił się na Filipinach – wybrał ten kraj ze względu na pretensje Filipin do północnej części Borneo oraz opór kraju względem integracji tego obszaru do MalezjiW.S. Southmayd (1962). Revista Visión. Vol. 24..
W przeprowadzonych w Brunei w sierpniu 1962 roku wyborach do Rady Legislacyjnej zdecydowane zwycięstwo odniosła lewicowa Partia Ludowa (PRB) pod wodzą A.M. Azahari, który sprzeciwiał się wstąpieniu Brunei do Federacji i postulował utworzenie niezależnego państwa, skupiającego trzy brytyjskie kolonie, znajdujące się w północnej części Borneo, tj. Brunei, Sarawak i Sabah. Postulaty Partii Ludowej zostały odrzucone przez sułtana Brunei, którym pozostawał Omar Ali Saifuddien III, znajdujący się pod faktyczną protekcją Wielkiej Brytanii. W rezultacie, Partia Ludowa rozpoczęła przygotowania do zbrojnej próby odsunięcia od władzy Omara, a w tym zadaniu poparły ją antykolonialne rządy Singapuru i Indonezji (według części historyków, to Indonezja sprowokowała przewrótRichard James Aldrich, Gary D. Rawnsley, Ming-Yeh T. Rawnsley: The clandestine Cold War in Asia, 1945-65: Western intelligence, propaganda and special operations. Taylor & Francis, 2000. ., są też tacy, którzy uważają, że przewrót był brytyjską intrygą).
W grudniu 1962 roku Azahari stanął na czele Narodowej Armii Północnego Borneo (która miała prawdopodobnie wsparcie materialne Indonezji) i 8 grudnia przeprowadził pucz w celu obalenia sułtana – zwolennika przystąpienia do Federacji. Pucz nie udał się, a Narodowa Armia Północnego Borneo kontynuowała zbrojny opór względem rządu do 17 grudnia. Choć powstanie zostało z pomocą Wielkiej Brytanii stłumione, to monarcha zrozumiał sprzeciw społeczny względem przystąpienia do Federacji i w rezultacie zrezygnował z tego pomysłuInstituto del tercer Mundo (2008). Guía del mundo 2009. IEPALA. s. 141–142. ..
Wsparcie indonezyjskiego prezydenta Sukarno dla rebeliantów było jedną z przyczyn wybuchu sporu indonezyjsko-malezyjskiegoCalvocoressi, Peter; y Seoane Sueiro, Susana (1999). Historia política del mundo contemporáneo. Akal. s. 474. ..
Rebelia na Brunei była też sygnałem dla rozpoczęcia antymalezyjskiego i antykolonialnego powstania w SarawakuCheah Boon Kheng (2009). „The Communist Insurgency in Malaysia, 1948–90: Contesting the Nation-State and Social Change” (PDF). New Zealand Journal of Asian Studies (University of Auckland) 11 (1): 132–52.
Przypisy
Kategoria:Historia Brunei Kategoria:Brytyjskie wojny kolonialne Kategoria:Malezja w XX wieku Kategoria:Indonezja w XX wieku Kategoria:Wojny w Azji