Teresa Ferenc-Jankowska (ur. 27 kwietnia 1934 w Ruszowie-Kolonii, zm. 1 sierpnia 2022) – polska poetka.

Życiorys Urodziła się w chłopskiej rodzinie Władysława Ferenca i Józefy z Mielników. Pierwsze dziewięć lat życia spędziła z rodzicami i rodzeństwem we wsi Sochy k. Zwierzyńca na terenie Ordynacji Zamoyskich. W Stolnikowiźnie k. Lublina, skąd pochodziła jej matka, spędzała po kilka miesięcy w roku u swoich dziadków, gdzie zapoznawała się z obyczajami panującymi na Lubelszczyźnie, pieśniami, bajkami, która to ludowość znalazła wyraz w jej wierszach. Będąc 9-letnim dzieckiem przeżyła 1 czerwca 1943 pacyfikację wsi Sochy, w której Niemcy zamordowali ok. 200 ludzi, w tym jej rodziców. Musiała opiekować się młodszym rodzeństwem: 5-letnim bratem i 2-letnią siostrą. Jako sierota była wychowywana u krewnych i w domach dziecka. Mieszkała kolejno w Stolnikowiźnie u dziadków, w Majdanie Lubelskim i w Krasnymstawie. W 1947 znalazła się w Domu Dziecka w Zamościu, gdzie ukończyła piątą i szóstą klasę szkoły podstawowej. W 1949 została przeniesiona do Domu Dziecka w Międzyrzecu Podlaskim k. Białej Podlaskiej. Tam uzyskała świadectwo ukończenia klasy siódmej. Dalszą naukę podjęła w Liceum Pedagogicznym w Leśnej Podlaskiej, gdzie zainteresowała się teatrem i malarstwem. Od szóstej klasy (1948–1949) do narodzin córki Anety (1957) brała udział w ogólnopolskich konkursach recytatorskich i uzyskiwała czołowe nagrody; było to naturalną szkołą poezji. W latach 1954–1965 mieszkała na Śląsku. Po ukończeniu Studium Nauczycielskiego w Katowicach uczyła w Liceum w Rybniku. Z wykształcenia była plastykiem-pedagogiem. Złożyła pomyślnie egzamin do szkoły teatralnej, ale ostatecznie zrezygnowała z tej drogi.

W 1956 wyszła za mąż za poetę Zbigniewa Jankowskiego. Wychowała dwie córki, poetki: Anetę (Anna Janko) i Milenę (Milena Wieczorek). Mieszkała wraz z mężem i córkami w Rybniku, w 1965 przenieśli się do Kołobrzegu, jesienią 1971 do Wrocławia, a od 1975 zamieszkali w Sopocie.

Jako poetka debiutowała w 1958. Jej pierwszy tomik Moje ryżowe poletko opublikowano w 1964. Wraz z mężem Zbigniewem Jankowskim założyła Kołobrzeską Grupę Poetycką „Reda”.

W latach 1980–1982 była wiceprezesem Gdańskiego Oddziału Związku Literatów Polskich. Od lat 1980. związana z Duszpasterstwem Środowisk Twórczych w Gdańsku, od 1983 należała do gdańskiego kręgu literackiego „Wiązania”, publikowała w wydawnictwach poza zasięgiem cenzury. W 1989 była członkiem-założycielem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (SPP). Była też członkiem Polskiego PEN Clubu. W 1993 współtworzyła Sopocki Klub Pisarzy i Przyjaciół Książki „Brodwino”. Współpracowała z sopockim pismem literackim „Topos”.

Pochowana na cmentarzu komunalnym w Sopocie (sektor E5-1-4).

Twórczość

Charakterystyka twórczości W swojej poezji porusza m.in. tematy związane z miłością, cielesnością i macierzyństwem. W swojej poezji powraca też często do tragedii dzieciństwa – w 1943, jako dziewięcioletnie dziecko, była świadkiem jak prawie wszyscy mieszkańcy (w tym jej rodzice) zostali rozstrzelani przez Niemców; sama wieś została następnie zbombardowana i spalona (stąd w jej poezji powraca motyw ognia). Jej życie i twórczość literacka związane są także z Zamojszczyzną, Roztoczem, przyrodą. O pacyfikacji w Sochach Teresa Ferenc napisała m.in. w wierszu Wieś skamieniała:„1 czerwca 1943 r. na skraju zwierzynieckich lasówrozstrzelano moją wieś.Sochy – jak we Francji Oradour,Sochy – jak w Czechach Lidice,Sochy – jak we Włoszech Mezzinote”.

Odznaczenia Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2016) Medal Księcia Mściwoja II za bogatą twórczość i osiągnięcia w dziedzinie kultury (1999) Medal im. ks. Jana Twardowskiego za całokształt twórczości poetyckiej (2015) Medal pamiątkowy 25-lecia Solidarności za działalność społeczno-literacką w latach 80. (2005)

Nagrody i wyróżnienia I nagroda w Turnieju Jednego Wiersza w ramach Rybnickich Dni Poezji za wiersz Poród (1962) II nagroda w Turnieju Jednego Wiersza na VI Toruńskim Maju Poetyckim za wiersz Obrona (1968) I nagroda WRN w Koszalinie i Oddziału ZLP w Koszalinie za cykl wierszy Ziemia (1969) II nagroda WRN w Koszalinie i Oddziału ZLP w Koszalinie za cykl wierszy Dzban ziemi (1970) Nagroda Artystyczna Ziemi Kołobrzeskiej (1971) Nagroda im. Stanisława Piętaka w dziale poezji za tomik Wypalona dolina (1979) Nagroda Klubu Krytyki Literackiej przy GO ZLP w plebiscycie „Gdańska Książka Roku 79” za tom poezji Wypalona dolina (1980) Nagroda Wojewody Gdańskiego w dziedzinie kultury (1981) Nagroda Wojewody Zamojskiego w konkursie na wspomnienia „Kiedy przyszli podpalić dom” (1982) Nagroda im. Brata Alberta (1989) Nagroda Prezydenta Sopotu „Srebrna Plakieta” (1991) Nagroda Zarządu Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki w dziedzinie kultury (1994) Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka (1995) Wyróżnienie Fundacji Kultury za Boże pole (1997) Nagroda Media Książce (Gdańska Książka Wiosny) za Boże pole (1997) Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury z okazji jubileuszu 40-lecia pracy twórczej (2004) Nagroda Prezydenta Miasta Sopotu (2004) Nagroda Artusa 2004 za zbiór wierszy Stara jak świat (2004) Nagroda Media Książce za zbiór wierszy Stara jak świat (2004) Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury z okazji jubileuszu 50-lecia pracy twórczej (2009) Nagroda Prezydenta Miasta Sopotu (2009) Nagroda Marszałka Województwa Pomorskiego (2009) Nagroda specjalna Stowarzyszenia Wydawców Katolickich Feniks (2016) Źródło:.

Kultura masowa Wiersze Teresy Ferenc wykorzystano w widowisku telewizyjnym pt. Pieśń o naszym morzu (1969) w reż. Kazimierza Łastawieckiego.

Przeżycia i losy Teresy Ferenc w czasie okupacji niemieckiej i masakry wsi Sochy stały się głównym motywem książki Anny Janko pt. Mała Zagłada (wyd. 2015).

Na podstawie książki Anny Janko Mała Zagłada, reżyserka Natalia Koryncka-Gruz nakręciła film dokumentalny pt. Mała Zagłada (2018).

Przypisy

Linki zewnętrzne Biogram Teresy Ferenc Polska Bibliografia Literacka. Ferenc Teresa Rzeź w Sochach: ...i rozstrzelali ich wszystkich Wanda Skalska: Teresa Ferenc "Widok na życie", Towarzystwo Przyjaciół Sopotu, Sopot 2012, s. 64 Wieczór literacki poświęcony książce Teresy Ferenc - Wiersze. wybór, z udziałem prof. Bernadetty Kuczery-Chachulskiej, prof. Małgorzaty Łukaszuk, prof. Piotra Mitznera, wiersze czyta Maria Gładkowska, Blogpressportal

Teresa Ferenc – publikacje w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce 1939–1945 Kategoria:Pisarze związani z Sopotem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Komunalnym w Sopocie Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2022