JanowiceOpracowano na podstawie Słownika Historyczno-Geograficznego ziem polskich w średniowieczu. – wieś położona 6 km na północ od Waśniowa, około 14 km na wschód od klasztoru świętokrzyskiego, w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Waśniów

Nazwy własne miejscowości w dokumentach źródłowych 1433 „Janowicze”, 1434 „Janowycze”, 1442 „Ianowice”, 1460, 1464 „Janovicze”, 1464-6 „Janowicze”, 1470-80 „Janowicze”, „Janowycze”, 1504 „Ianowycze”, „Janowycz”, 1506 „Janovicze”, 1510 „Ianvice”, 1529 „Janovicze”, „Janowycze”, 1532 „janowÿcze”, 1538 Janowice (ale: 1569, 1571, 1577-8 „Janowicze”).

Podległość administracyjna świecka i kościelna. 1434 powiat sandomierski, 1827 powiat opatowski 1470-80. parafia Momina Długosz L.B. t.II s.471

Opis granic 1449 następuje rozgraniczenie Jeżowa i Wierzbątowic, wsi klasztornych benedyktynów łysogórskich, od Nagorzyc i Milejowic (ich części szlacheckich) oraz Roztylic. W podziale tym pozostawiono wspólne pastwisko, wyjąwszy żołędzie i bukiew, które klasztor w swoich lasach zachował na własny użytek 1470-80 graniczy ze Zwolą, Nieskurzowem (Obecnie Nieskurzów Stary), Milejowicami i Kraszkowem (Długosz L.B. t.III s.232,234) 1780 granice jak w opisie klucza wierzbątowickiego.

Kalendarium Własność szlachecka następnie od 1433 r. klasztoru świętokrzyskiego 1433 Jan z Żurawicy za zgodą żony Anny, braci magistra Jakuba i Piotra oraz rodzonej siostry Anny sprzedaje Mikołajowi opatowi i konwentowi świętokrzyskiemu wieś Janowicze za 600 grzywien, przy czym rzeczywista cena wynosi 700 grzywien, ale Jan siódmą setkę ofiarował opactwu 1440 Władysław Warneńczyk na prośbę opata zatwierdza sprzedaż przez klasztor świętokrzyski niedogodnie położonej wsi Opatkowice w powiecie lubelskim i kupno na jej miejsce od Jana Parkoszowica za 600 grzywien wsi Janowicze 1442 Władysław Warneńczyk przenosi na prawo średzkie imiennie wyliczone posiadłości klasztoru świętokrzyskiego, w tym Milejowice, Wierzbątowice, Janowicze i Kraszków 1451 spadkobiercy Beaty (być może była pierwszą żoną Jana z Żurawicy), który sprzedał klasztorowi wieś Janowicze pozywają opata Michała o zwrot sumy posażnej Beaty w wysokości 100,5 grzywny (była ona zapewne oprawą posagu) ciążącej na Janowicach, a z kolei opat skarży spadkobierców i krewnych Jana, na których ciąży obowiązek ewikcjiewikcja - sądowe pozbawienie kogoś prawa własności rzeczy nabytej prawnie na rzecz kogoś innego 1460 ma miejsce ugoda między opatem świętokrzyskim Michałem a Bartoszem i jego żoną Śmiechną, dziedzicami Boksic. Na jej mocy Opat wykupi od brata Bartosza, Mikołaja Łysego z Boksic, całą część Boksic należącą do Bartosza i przekaże ją w zamian za 1 łan Bartoszowi i Śmiechnie w użytkowanie. Mają oni dzierżyć ją do zakończenia będącej w toku sprawy ze Śmiechną i Janem Motyczką zwanym Parkosz o wieś Janowice oraz przez 3 lata po jej zakończeniu, jednak w tym czasie muszą zwrócić opatowi sumę 37 grzywny, w przeciwnym razie wyżej wymieniona część Boksic przejdzie na własność klasztorną. Jeżeli opat wygra proces z Janem z Motycz, wówczas całą uzyskaną sumę przekaże Śmiechnie i Bartoszowi, potrącając sobie owe 37 grzywny długu oraz koszta sądowe, jeżeli przegra, wówczas Śmiechną i Bartosz nie będą mogli więcej wysuwać roszczeń do Janowic 1464 opat Michał i konwent pozywają Jana z Motycz zwanego Parkosz o to, że sprzedał Mikołajowi opatowi świętokrzyskiemu wieś Janowice z obowiązkiem ewikcji, z którego teraz nie chce się wywiązać, odmawiając zaspokojenia roszczeń wysuniętych jeszcze wobec poprzedniego opata Macieja przez Śmiechnę, żonę Bartosza z Boksic, która domaga się zwrotu spadku po jej matce Beacie, to znaczy jej posagu obejmującego 100,5 grzywny, za które kupiono prawie 1/3 część Janowic, zwanej Frankowskie, oraz źreb zwany Opatlik, warty 30 grzywien. Sąd ziemski sandomierski na skutek niestawienia się Jana na kolejne terminy rozstrzyga sprawę po myśli opata i nakazuje woźnemu Mrzewli wyegzekwować od Jana wyżej wymienioną sumę (ib. 1863) 1465 mimo usprawiedliwień Jana Parkoszowica z Motycz, że jego nieobecność spowodowana była chorobą, sąd ponownie zarządza egzekucję wyżej wymienionej sumy przez woźnego Malatkę na dobrach Jana (Teki Naruszewicza XX 1) 1465 papież Paweł II na prośbę opata poleca sądowi komisarycznemu z Jakubem kustoszem przemyskim rozstrzygnąć spór między klasztorem świętokrzyskim a Janem Parkoszowicem z Czartkowic i Janem ze Sławoszewic (Swaschouicze) o ewikcję sumy posażnej 100,5 grzywny Beaty żony Jana z Żurawicy ciążącej na wsi Janowice. Sąd rozstrzyga sprawę po myśli opata 1466 sąd ziemi sandomierskiej nakłada wieczne milczenie na Śmiechnę żonę Bartosza z Boksic w sprawie posagu jej matki Beaty, to znaczy 100,5 grz., za które kupiono 1/3 części Janowic, zwanej Frankowskie, oraz źreb zwany Opatlik, o które wiodła spór z Maciejem, a następnie Michałem, opatami klasztoru świętokrzyskiego (Teki Naruszewicza XX 69) 1470-80 wieś należy do klasztoru świętokrzyskiego, kupił ją w 1430 r. Według autorów słownika informacja Długosza o kupnie przez klasztoru Janowic w 1430 r. zapewne jest pomyłką. To samo najpewniej dotyczy wzmianki J. Ostrowskiego, że transakcja ta miała miejsce już w 1419 r. - cytowane przez niego źródła wiadomości takiej nie zawierają (PSB V 392). Mikołaj Drozdek opat świętokrzyski od Parkosza z Żurawicy herbu Godzięba. Było wówczas 9 łanów kmiecych, karczma z rolą. Kmiecie płacą po 1 grzywnę czynszu, dają po 30 jaj, 2 koguty, pracują po 1 dniu w tygodniu własnym wozem lub pługiem, karczma płaci 4,5 grzywny czynszu Długosz L.B. (t.III s.232 t.II s.471) 1504 odnotowano pobór z 1 łana 1504 pobór z 1/2 łana 1506 odnotowano pobór z 1/2 łana, z 1 łana i z karczmy 1510 pobór z części klasztornej oraz części (prawdopodobnie karczmarza) Pełki, gdzie karczma z rolą 1529 wieś należy do stołu opata, czynsz liczony razem z Pełką, Szczegłem i Worowicami wynosi 9 grzywien (Liber Retaxationum 349) 1531 z części klasztornej pobór z 2,5 łana z części Pełki pobór z karczmy z rolą 1532 z części klasztornej pobór z 2,5 łana i karczmy (ib. 1/10 594v) 1538 z J. opata pobór z 2.5 ł., od 2 komorników i z 1 karczmy 1553 Zygmunt August przenosi na prawo niemieckie wyliczone dobra klasztoru, w tym Janowice (AG 1909) 1564-5 własność klasztoru świętokrzyskiego (LS 1565-5 331) 1569, 1571 opat świętokrzyski daje pobór z 3,5 łana i karczmy 1577 opat świętokrzyski daje pobór od 10 kmieci na 3,5 łana i z karczmy z rolą. 1578 z części opata świętokrzyski pobór od 7 kmieci na 3,5 łana, 1 zagrodnika z rolą, 3 komorników z bydłem, 2 komorników bez bydła, 1 rybaka i z karczmy 1629 opat świętokrzyski daje pobór od 7 kmieci na 3,5 łana, 1 zagrodnika z rolą, 2 komorników bez bydła 1662 własność opata świętokrzyskiego, pogłówne pobierane od zarządcy szlachetnego Bakanowskiego z żoną i synem, 7 osób czeladzi folwarcznej i 30 mieszkańców wsi 1673 opat świętokrzyski daje pogłówne od 40 mieszkańców wsi 1674 pogłówne od 27 mieszkańców wsi 1780 wieś należy do klucza wierzbątowickiego dóbr stołu opata klaustralnego. Było tu 6 kmieci (wójt Antoni Kidoń, Wit Grad, Mikołaj Filip, Grzegorz Kłonica, Józef Slosara, Grzegorz Gora), 1 rola kmieca opustoszała, 2 półrolnych (Michał Karcz i Jan Wajszczak), 1 zagrodnik (Wit Kolanowski), 1 chałupnik (Walenty Job), 5 komorników (Wojciech Kłonica, Stanisław Tkacz, Mikołaj Karcz, Jakob Kolibaba, wdowa Koszrzowa). Kmiecie pracują po 3 dni w tygodniu sprzężajem dworskim w 2 konie i 2 woły, odrabiają po 4 dni powaby i 12 łokci oprawy, płacą po 1/18 zł czynszu, dają po 3 kor. żyta, 2 kapłony i 30 jaj, półrolni dają połowę wymiaru, zagrodnik pracuje 3 dni w tygodniu pieszo, odrabia 2 dni powaby i 4 łokcie oprawy, płaci 24 gr czynszu, daje 1 kapłona i 15 jaj, chał. pracuje 2 dni tyg, pieszo, odrabia 2 dni powaby i 4 łokcie oprawy, komorników pracują po 1 dniu w tygodniu pieszo i odrabiają po 2 dni powaby. Wszyscy dają stróżę, strzygą owce, uprawiają kapustę i konopie. komornicy dostają zasiane zagony dworskie, po 2 żyta i jęczmienia, 1 zagon grochu. Subsidium charitativum płacone przez klasztor wynosi 349 zł (Inwentarz Wierzbątowic 8-10, 18) 1780-2 opłaty jak Wierzbątowice 1787 wieś liczy 82 mieszkańców (Spis ludności diecezji krakowskiej z r. 1787 414 t.II s.134) 1819 wieś należy do stołu opata, w roku tym w dzierżawie 1827 wieś posiadała 12 domów i 92 mieszkańców

Powinności dziesięcinne Dziesięcina należy do plebana Mominy, okresowo do klasztoru świętokrzyskiego 1442 dziesięcina z nowizn w Janowicach przyznana została plebanowi Mominy wbrew roszczeniom opata świętokrzyskiego 1470-80 dziesięcina snopowa i konopna z 1/2 wsi wartości do 4 grzywien należy do plebana Mominy (Długosz L.B. t.II s.471 t.III s.332) 1529 z pewnych ról dziesięcina snopowa wartości 2,5 grzywny należy do plebana Mominy (Liber Retaxationum 460) 1780 dziesięcina snopowa należy do dworu w Wierzbątowicach, oprócz kilku ról, z których pobiera ją pleban Mominy (Inwentarz Wierzbątowic 10) 1784-6 dziesięciny płacono jak w Wierzbątowicach 1827 dziesięcina gromadzka należy do plebana Bałtowa.

Archeologia Prace archeologiczne prowadzone na tym terenie przez Kazimierza Bielenina ujawniły osadę z okresu wpływów rzymskich w Garbaczu stacja 1, (w północnej części Janowic) a także na W od drogi do Garbacza liczne stacje węglarskie z żużlem żelazistym z dymarek, fragmenty ceramiki z okresu wpływów rzymskich. Odkryto ponadto ślady osadnictwa neolitycznego, fragmenty żużla. (Katalog archeologicznych zbiorów pozamuzealnych, zesz. 1, Kolekcja Instytutu Archeologii Uniw. Warszawskiego, Warszawa 1988. s.33).

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Wydania papierowe lub zdigitalizowane

Dokumenty niezdigitalizowane, archiwalia w pracowni slownika

Kategoria:Janowice (powiat ostrowiecki) Kategoria:Kalendaria dóbr ziemskich klasztoru łysogórskiego Kategoria:Dobra ziemskie klasztoru łysogórskiego