Dozymetr alaninowy – typ dozymetru, w którym wykorzystano aminokwas radioczuły (L-α-alaninę lub DL-α-alaninę) w celu wykrycia promieniowania jonizującego.
Działanie Powstawanie sygnału opiera się na generowaniu w ciałach stałych centrów paramagnetycznych pod wpływem promieniowania jonizującego. Krystaliczna α-alanina, CH3CH(NH2)COOH, w wyniku naświetlenia przekształcana jest w trwały rodnik CH3−•CH−COOH (centrum paramagnetyczne), którego zawartość można określić za pomocą spektrometrii elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR). Metoda pozwala na pomiary w zakresie od 2 Gy do 500 kGy. Zmierzone stężenie wykazuje zależność liniową względem dawki pochłoniętej. Pomiarów można dokonywać w ciągu kilku lat od naświetlenia.
Dozymetry alaninowe można spotkać w formie tabletek, proszku w saszetkach i tworzyw alaninowo-polimerowych w różnych kształtach.
Różnice pomiędzy L-α-alaniną a DL-α-alaniną W dozymetrach możliwe jest wykorzystanie obu enancjomerów alaniny lub racematu. W medycynie wykorzystuje się L-α-alaninęL-α-Alanina jest naturalnym aminokwasem występującym w organizmach., w przemyśle zaś DL-α-alaninę (racemat)DL-α-Alanina jest produktem standardowej syntezy chemicznej.. Odmienność zastosowań wywodzi się z różnic czułości dla kryształów związku czystego optycznie, a racematu (L-α-alanina jest nieco czulsza niż DL-α-alanina). Mieszanina racemiczna jest kilkakrotnie tańsza od czystego enancjomeru L.
Zastosowanie pomiary kalibracyjne w wiązkach elektronowych i fotonowych akceleratorów liniowych oraz porównania pomiarów między ośrodkami, w szczególności radioterapii, dozymetria in vivo w terapii konwencjonalnej oraz hadronowej, dozymetria w przemyśle spożywczym (sterylizacja żywności).
Zalety dozymetr jest doskonale tkankopodobny dla promieniowania X i gamma, pomiar stężenia może być wykonywany wielokrotnie na jednej próbce (odczyt za pomocą EPR nie zmienia stężenia rodnika), niska podatność na warunki środowiskowe, oprócz bardzo wysokiej wilgotności i intensywnego naświetlania, trwały sygnał (lata), możliwość dowolnego kształtowania dozymetru, nietoksyczność dozymetru dla sterylizowanej żywności.
Wady wysoki koszt spektrometru EPR, w zależności od typu dozymetru podatność na wysoką wilgotność.
Uwagi
Przypisy
Alaninowy, Dozymetr