Cyryl Pejczinowicz (mac. Кирил Пејчиновиќ, bułg. Кирил Пейчинович; ur. ok. 1770 w Tearce, zm. 1845 w monasterze LeszokJ. Skowronek, M. Tanty, T. Wasilewski, Słowianie południowi i zachodni. VI–XX wiek, Książka i Wiedza, Warszawa 2005, s. 230.) – bułgarski mnich prawosławny, odnowiciel życia monastycznego w monasterze Leszok, pisarz, działacz odrodzenia narodowego Słowian macedońskich, wpisującego się w nurt bułgarskiego odrodzenia narodowego.

Życiorys Był synem chłopa Pejczina. Ukończył szkołę przy monasterze Leszok, następnie uczył się w monasterze Przeczystej Bogurodzicy w Kiczewie. Tam został postrzyżony na mnicha, przyjmując imię zakonne Cyryl, a następnie przyjął święcenia kapłańskie. Zamierzał podjąć pracę duszpasterską w cerkwi w Tetowie, jednak nie otrzymał na to zgody, toteż udał się do monasteru Marka.

Po dziesięciu latach życia w monasterze Marka hieromnich Cyryl został z niego wypędzony przez duchownych greckich. Udał się wówczas na Athos, a następnie w 1817 powrócił do zniszczonego monasteru Leszok. Uzyskał zgodę władz tureckich na jego odnowienie i został jego przełożonym z godnością igumena. Kierowany przez niego klasztor stał się ważnym ośrodkiem kultury i oświaty w Macedonii. Cyryl założył przy monasterze bibliotekę i ponownie otworzył szkołęB. Dimitrow, Byłgarskata christijanska ciwilizacija i byłgarskite manastiri, Fondacija KOM, , s. 129..

Igumen Cyryl pisał opowiadania o charakterze moralizatorsko-religijnym, opisujące życie macedońskiej wsi. Tworzył w miejscowym dialekcie; inspiracją dla niego była działalność Sofroniusza, metropolity wraczańskiego. Język, którym się posługiwał, nazywał „ludowym bułgarskim”, "prostym bułgarskim z Dolnej Mezji" lub po prostu „prostym”, dla odróżnienia od liturgicznego cerkiewnosłowiańskiego. W 1816 w Budapeszcie wydany został zbiór jego modlitw i opowiadań pt. Zwierciadło (oryg. Огледало)Ch. Kostow, Contested Ethnic Identity: The Case of Macedonian Immigrants in Toronto, 1900–1996, Peter Lang 2010, s. 58.. Cyryl jest również autorem żywota księcia Łazarza Hrebeljanovicia, zbioru Utieszenije griesznym i krótkich wspomnień; sam również ułożył swoje wierszowane epitafiumKiril Pejcinovic (1771–1845). Jego twórczość wpisywała się w pierwszą fazę odrodzenia kulturalnego Słowian macedońskich, które z uwagi na bliskość etniczną, językową i wspólną tradycję religijną było w tym okresie częścią bułgarskiego odrodzenia narodowegoZdecydowana odrębność ruchu macedońskiego zaistniała, według Ireny Stawowy-Kawki, po powstaniu Egzarchatu Bułgarskiego w 1872, odkąd działacze bułgarscy próbowali narzucić własną tożsamość i dominację słowiańskiej inteligencji macedońskiej. W rezultacie dotychczasowe wspólne działania (przeciwko dominacji tureckiej i próbom hellenizacji) ustąpiły miejsca rywalizacji. Por. I. Stawowy-Kawka: Historia Macedonii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2000, s. 137. ..

Zmarł w monasterze Leszok i tam został pochowany.

25 marca 2022 r. Macedoński Kościół Prawosławny kanonizował Cyryla jako świętego mnicha. Od nazwy klasztoru, z którym był związany, nadano mu również przydomek Leszocki, z Leszoku. Dniem wspomnienia Cyryla został wyznaczony 25 marca.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Bułgarscy duchowni prawosławni Kategoria:Bułgarscy pisarze XVIII wieku Kategoria:Bułgarscy pisarze XIX wieku Kategoria:Północnomacedońscy duchowni prawosławni Kategoria:Północnomacedońscy pisarze Kategoria:Urodzeni w XVIII wieku Kategoria:Zakonnicy prawosławni Kategoria:Zmarli w 1845 Kategoria:Święci prawosławni