Kurlandia (łot. Kurzeme – ziemia Kurów, niem. Kurland) – kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem. Nazwa pochodzi od łotewskiego plemienia Kurów (Kuronów). W szerszym kontekście nazwa używana na określenie Księstwa Kurlandii i Semigalii.
Graniczy z Semigalią na wschodzie i Żmudzią na południu.
Historia mały|lewo|Rozmieszczenie ludów bałtyjskich ok. 1200 roku mały|lewo| Początkowo zamieszkiwana w większości przez ugrofińskich Liwów i przez mówiące językiem kurońskim bałtyckie plemię Kurów, którzy trudnili się na wielką skalę piractwem i handlem bałtyckim.
W 1230, w celu uniknięcia rozlewu krwi, ich władca, Lammekinus, przyjął chrzest i zwierzchnictwo papieża. W 1260 Żmudzini odnieśli tu zwycięstwo nad krzyżakami w bitwie pod Durben.
Ostatecznie w 1269 r. podbita przez niemiecki zakon kawalerów mieczowych, w większości stanowiła część jego państwa. Po sekularyzacji zakonu w XVI wieku główna składowa feudalnego Księstwa Kurlandii i Semigalii, będącego lennem unii polsko-litewskiej (od 1561). Natomiast powiat piltyński, powstały po sekularyzacji domeny biskupa kurlandzkiego, w 1585 r. uzyskał status autonomicznej części I Rzeczypospolitej. mały|Prawa miejskie Lipawy, obecnie największego miasta Kurlandii, zatwierdził w 1626 król Polski Zygmunt III Waza W 1794 wybuchło powstanie kurlandzkie, będące częścią insurekcji kościuszkowskiej.
Po III rozbiorze Polski obszar ten został włączony w 1795 r. do Rosji, jednak miejscowa szlachta uzyskała pewną autonomię w ramach Imperium Rosyjskiego. Administracyjnie region przynależał do guberni kurlandzkiej.
W Lipawie w Kurlandii dorastał Gabriel Narutowicz, pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Ukończył gimnazjum w Lipawie, w którym naukę pobierało wielu Polaków z pokolenia współtworzącego II Rzeczpospolitą. Absolwentami byli m.in. politycy i urzędnicy (Jan Piłsudski, Stefan Przezdziecki, Seweryn Ludkiewicz, Zdzisław Ludkiewicz, Kazimierz Okulicz), wykładowcy akademiccy (Jan Czekanowski, Maria Znamierowska-Prüfferowa), inżynierowie (Władysław Micewicz, Adam Ludkiewicz), lekarze (Władysław Nawaduński) i duchowni (Henryk Cichowski).
W czasie I wojny światowej Kurlandię okupowały Niemcy. Po 1918 część Łotwy. W 1935 Kurlandia, zamieszkiwana przez 292 659 osób, była najsłabiej zaludnionym regionem Łotwy.
Pod koniec II wojny światowej w ogromnym kotle znalazły się tu niedobitki wojsk niemieckich (Grupa Armii Kurlandia) oraz setki tysięcy uciekających przed ponowną okupacją sowiecką łotewskich cywili. Główny opór Armii Czerwonej stawiali łotewscy ochotnicy tworzący tzw. Lettland Legion (Legion Łotewski SS), utworzony w ramach Waffen-SS.
W Lipawie i Windawie mieszczą się oddziały Związku Polaków na Łotwie.
Miasta mały|Lipawa mały|Windawa mały|Kuldyga miastopopulacja(2018)gmina1.20px Lipawa 76 988miasto wydzielone2.20px Windawa 38 562miasto wydzielone3.20px Kuldyga 11 275Gmina Kuldyga4.20px Saldus 10 869Gmina Saldus5.20px Talsi 10 070Gmina Talsi6.20px Aizpute 4443Gmina Aizpute7.20px Grobiņa 3861Gmina Grobiņa8.20px Kandava 3831Gmina Kandava9.20px Brocēni 3117Gmina Brocēni10.20px Skrunda 2118Gmina Skrunda11.20px Priekule 2091Gmina Priekule12.20px Stende 1743Gmina Talsi13.20px Sabile 1552Gmina Talsi14.20px Valdemārpils 1343Gmina Talsi15.20px Pāvilosta 980Gmina Pāvilosta16.20px Piltyń 904Gmina Windawa17.20px Durbe 542Gmina Durbe
Ludzie związani z Kurlandią
Galeria
Zobacz też
Księstwo Kurlandii i Semigalii, Herb Kurlandii i Semigalii powstanie kurlandzkie władcy Kurlandii wojny inflanckie Nowa Kurlandia sklandrausis
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Historia zakonu kawalerów mieczowych
Kategoria:Zakon krzyżacki w Inflantach