Edmund Wacław Heldut-Tarnasiewicz, ps. „Heldut” (ur. 17 lipca 1892 w Radomiu, zm. 2 kwietnia 1952 w Lublinie) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys thumb|Wręczenie prezydentowi RP Ignacemu Mościckiemu odznaki pułkowej przez delegację 16 puł. 2 kwietnia 1935; płk Edmund Heldut-Tarnasiewicz 2. z lewej Urodził się 17 lipca 1892Rocznik Oficerski 1928, 1932. w Radomiu, w rodzinie Jana i Wiktorii z Gajewskich. Absolwent gimnazjum w rodzinnym Radomiu z 1909 i Szkoły Wawelberga i Rotwanda w Warszawie z 1912. W tym roku podjął studia na Uniwersytecie w Gandawie (Belgia). Podczas studiów przez dwa lata działał w Związku Strzeleckim. 1 listopada 1912 wszedł w skład Plutonu Gandawskiego Kompanii Belgijskiej pod pseudonimem „Heldut”. W lipcu 1914 rozpoczął w Krakowie kurs instruktorski. Tam po wybuchu I wojny światowej przystąpił do Pierwszej Kompanii Kadrowej. Od 20 sierpnia 1914 służył w oddziale Władysława Beliny-Prażmowskiego, późniejszym 1 pułku ułanów Legionów Polskich. Od 5 lutego do 31 marca 1917 roku był słuchaczem kawaleryjskiego kursu oficerskiego przy 1 pułku ułanów w Ostrołęce. Kurs ukończył z wynikiem dostatecznym. Posiadał wówczas stopień wachmistrza. Latem tego roku, po kryzysie przysięgowym, został internowany w Szczypiornie. W służbie legionowej używał pseudonimu „Heldut”, który w późniejszym czasie przyjął do swojego nazwiska. W 1918 podjął studia na Politechnice Warszawskiej.

U kresu wojny, w październiku 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Na początku listopada 1918 został skierowany do Chełma, gdzie formowany były szwadrony 1 pułku ułanów. Od 24 listopada był dowódcą plutonu tej jednostki – 8 stycznia 1919 przemianowanej na 1 pułk szwoleżerów – od 20 kwietnia 1919 dowódcą szwadronu. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, w trakcie której 5 września 1919 został ranny nieopodal folwarku Bogdanów, nad rzeką Dźwiną. Został mianowany porucznikiem kawalerii 1 maja 1920. Za swoje czyny wojenne w szeregach 1 pułku szwoleżerów otrzymał krzyż „Virtuti Militari” V klasy.

Od 8 lipca 1920 służył w 16 pułku Ułanów Wielkopolskich w stopniu porucznika kawalerii, a dowódca mjr Ludwik Kmicic-Skrzyński wyznaczył go dowódcą 3 szwadronu. Na tym stanowisku walczył przeciwko bolszewikom (za służbę w 16 pułku otrzymał Krzyż Walecznych). Od 20 października 1920 był dowódcą szwadronu w 201 pułku szwoleżerów, od 24 stycznia do 1 września 1921 był przydzielony do Centralnej Szkoły Kawalerii w Grudziądzu, od 16 września 1921 był zastępcą dowódcy 3 pułku szwoleżerów w garnizonie Suwałki. Został awansowany do stopnia rotmistrza kawalerii ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W jednostce w 1923 był p.o. instruktora jazdy, a w 1924 był p.o. kwatermistrza. Później został odkomenderowany do szkolnictwa wojskowego: funkcjonował jako komendant szkoły podoficerskiej, następnie jako komendant Szkoły Podchorążych Rezerwy. Po odbyciu kursu w Centrum Wyszkolenia w Rembertowie od 4 czerwca do 18 października 1925, ponownie służył w 3 pułku szwoleżerów. Następnie został awansowany do stopnia majora kawalerii z dniem 1 stycznia 1927. Od grudnia 1927Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 28 z 23 grudnia 1927 roku, s. 364. do 1929 sprawował stanowisko komendanta Szkoły Podoficerów Zawodowych Kawalerii w Jaworowie. Został mianowany podpułkownikiem kawalerii ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930. Od 1 lipca 1930 pełnił funkcję zastępcy dowódcy 4 pułku strzelców konnych Ziemi Łęczyckiej w PłockuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 20 września 1930 roku.. Później powrócił do 16 pułku ułanów, stacjonującego w Bydgoszczy, w którym od 27 lutego 1932 pełnił funkcję dowódcy. W tym czasie został awansowany na pułkownika kawalerii z dniem 1 stycznia 1935. 26 stycznia 1935 w pałacu w Białowieży Prezydent RP Ignacy Mościcki nadał mu stopień pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 i 2. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. Razem z nim stopień pułkownika otrzymało tylko dwóch oficerów kawalerii: Witold Dzierżykraj-Morawski (lok. 1) i Leon Mitkiewicz-Żołłtek (lok. 3)Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 26 stycznia 1935 roku, s. 1.. Z inicjatywy płk. Heldut-Tarnasiewicza zostały wydane rodzinom poległych w walkach o niepodległość Polski ułanów jednostki legitymacje odznaki pamiątkowej. W lipcu 1939 został komendantem Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu przy tamtejszym Centrum Wyszkolenia Kawalerii.

Po wybuchu II wojny światowej 1939 w okresie kampanii wrześniowej był dowódcą Ośrodka Zapasowego Suwalskiej i Podlaskiej Brygad Kawalerii (jego następcą na tej funkcji był gen. bryg. Wacław Jan Przeździecki). Był organizatorem i dowódcą Brygady Rezerwowej Kawalerii „Wołkowysk”, po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 uczestniczył w obronie Polski w walce z Armią Czerwoną (w tym od 21 września w obronie Grodna), po czym był internowany na terenie Litwy. Przy pomocy polskiego poselstwa w Kownie przedostał się przez Sztokholm do Francji. Przebywał w obozach wojskowych do czerwca 1940, następnie ewakuowany do Wielkiej Brytanii. 1 maja 1942 został przeniesiony do I Oficerskiego Baonu Szkolnego i wyznaczony na stanowisko oficera placu Kirkcaldy. Następnie pełnił służbę na stanowisku komendanta Szkoły Podchorążych Piechoty i Kawalerii Zmotoryzowanej w Szkocji, a później zastępcy dowódcy 10 Brygady Kawalerii Pancernej.

Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji. W 1947 powrócił do Polski, do Lublina. Pracował w Izbie Przemysłowo-Handlowej. Był rozpracowywany przez Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w LublinieArchiwum IPN Lu-019/1003.. Zmarł 2 kwietnia 1952. Jego prochy zostały pochowane w Lublinie

W latach 20. jego żoną została Wanda Leokadia, córka ziemianina Wincentego Juliana Skalskiego, który posiadał majątek Wincentowo. Ich córką była Danuta Krystyna po mężu Brodowska (1929–2011), działająca w NSZ, późniejsza nauczycielka w Lublinie.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 6 października 2021 nr 112.75.2021, został mianowany pośmiertnie na stopień generała brygady.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2091 (30 czerwca 1921) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości (2 sierpnia 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937) „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Srebrny Medal za Długoletnią Służbę Odznaka Pamiątkowa „Pierwszej Kompanii Kadrowej” Medal Wojny 1939–1945 (Wielka Brytania) Medal Obrony (Wielka Brytania)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Dowódcy 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich Kategoria:Kombatanci mianowani generałami Wojska Polskiego III Rzeczypospolitej Kategoria:Kwatermistrzowie 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich Kategoria:Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym w Szczypiornie Kategoria:Ludzie związani z Bydgoszczą Kategoria:Ludzie związani z Grudziądzem Kategoria:Ludzie związani z Jaworowem Kategoria:Ludzie związani z Płockiem Kategoria:Ludzie urodzeni w Radomiu Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Obrońcy Grodna (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego Kategoria:Oficerowie dowództwa 10 Brygady Kawalerii Pancernej (PSZ) Kategoria:Podoficerowie kawalerii Legionów Polskich Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Obrony Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Wojny 1939–1945 Kategoria:Pułkownicy kawalerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy kawalerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni i szkół wojskowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Zastępcy dowódcy 3 Pułku Szwoleżerów Mazowieckich Kategoria:Zastępcy dowódcy 4 Pułku Strzelców Konnych Ziemi Łęczyckiej Kategoria:Zmarli w 1952 Kategoria:Żołnierze 1 Kompanii Kadrowej Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej