Maciej Żurowski (ur. 17 września 1915 w Płocku, zm. 8 maja 2003 w Warszawie) – romanista i tłumacz, profesor literatury francuskiej na Uniwersytecie Warszawskim.

Życiorys Po zdaniu matury w gimnazjum humanistycznym im. Marszałka Stanisława Małachowskiego w Płocku, w 1933 podjął studia w Seminarium Filologii Romańskiej UW, gdzie w 1937 uzyskał stopień magistra filozofii. Jako stypendysta Instytutu Włoskiego miesiące letnie spędził we Florencji, natomiast stypendium rządu francuskiego (1937/1938) umożliwiło mu pobyt w Paryżu, uczęszczanie na Sorbonę. Był uczniem Stanisława Wędkiewicza, Jeana Fabre’a i Daniela Morneta. W końcu czerwca 1939 obronił pracę doktorską pt. Les poèmes hermétiques de Stéphane Mallarmé, lecz na promocję czekał aż do 1946.

W czasie okupacji przebywał u rodziców w Płocku (czerwiec 1939–luty 1942) – cztery miesiące spędził w więzieniu za próbę przekroczenia granicy Generalnej Guberni, następnie w Warszawie (do jesieni 1942), w Wolicy w powiecie opatowskim (od jesieni 1942 do kwietnia 1944), gdzie prowadził tajne komplety gimnazjalno-licealne dla dzieci miejscowych gospodarzy i znów w Warszawie. Po wysiedleniu dotarł do Krakowa (1945/1946).

Po powrocie do Warszawy został zatrudniony w Seminarium Filologii Romańskiej UW kolejno na stanowisku starszego asystenta (1946–1948), wykładowcy (1951–1955) i profesora literatury francuskiej (1955–1985). Kierował studium doktoranckim na Wydziale Polonistyki. W latach 1948–1951 pracował w Ministerstwie Oświaty (Wydział Studiów Humanistycznych), w Instytucie Badań Literackich PAN oraz w wydawnictwie „Książka”, później „Książka i Wiedza”, gdzie kierował działem literackim. Po przejściu na emeryturę kontynuował pracę dydaktyczną wykładając literaturę hiszpańską w uniwersytetach: Śląskim (1985–1990) i Poznańskim (1990–1994).

Był autorem wielu artykułów naukowych w czasopismach polskich i francuskich (poświęconym m.in. Fryderykowi Chopinowi). Współzałożyciel i redaktor naczelny „Kwartalnika Neofilologicznego” (od 1954). Inicjator powstania i członek redakcji czasopism: „Przegląd Humanistyczny” (1957–2003), „Poezja” (1972–1980) oraz „Les Cahiers de Varsovie” (1972–2003). Przekładał i opracowywał wielu francuskich autorów, między innymi Stéphane'a Mallarmégo, Marcela Prousta, Jeana Giraudoux, Guillaume Apollinaire'a czy Lautréamonta.

Opublikował antologie Arcydzieła francuskiego średniowiecza (Warszawa 1968) i Symbolizm francuski (Warszawa 1988).

Był mężem Barbary Heleny ze Strynkiewiczów (1924–2022).

Zmarł w Warszawie, pochowany 17 maja 2003 na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A23-11-6).

Publikacje (wybór)

Les poèm es hermétiques de Stéphane Mallarmé. Essai d'interprétation, Warszawa 1947. „Pani Bovary" i rozwój powieści nowoczesnej, „Przegląd Humanistyczny” 1958, nr 4, s. 17–44. Apollinaire w czterdziestolecie śmierci, „Przegląd Humanistyczny” 1958, nr 6, s. 47–80. Stendhal i powieść francuska dziewiętnastego wieku, „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 1960, nr 2/5, s. 43–76. Norwid i symboliści, „Przegląd Humanistyczny” 1964, nr 4, s. 101–125. Reverdy, „Przegląd Humanistyczny” 1970, nr 6, s. 73–104. Ezra Pound, „lepszy rzemieślnik”, „Przegląd Humanistyczny” 1974, nr 6, s. 89–112. Aktualna problematyka manieryzmu w historii literatury, [w:] Przełom wieków XVI i XVII w literaturze i kulturze polskiej, Wrocław 1974, s. 77–95. Boy i Balzac, „Przegląd Humanistyczny” 1975, nr 3, s. 71–81. Ostatni poemat Mallarmégo, „Poezja” 1975, nr 7/8, s. 62–65. Nadrealizm polski, „Poezja” 1975, nr 9, s. 47–49. Lautréamont i Mickiewicz, „Przegląd Humanistyczny” 1977, nr 1, s. 25–43. Les rapports de la poésie et de la peinture à l'époque du symbolisme : questions de méthode, „Les Cahiers de Varsovie” 1978, nr 5, s. 71–88. Le surréalism e comme problème de littérature comparée, „Les Cahiers de Varsovie” 1980 : 6, s. 23–55. L 'intertextualité, ses antécédents et ses perspectives, „Kwartalnik Neofilologiczny” 1983, nr 2, s. 111–125. Hopkins, Mallarmé, Norwid, „Poezja” 1983, nr 4/5, s. 184–191. Apollinaire sur les chemins du monologue intérieur, „Les Cahiers de Varsovie” 1984, nr 11, s. 123–133. Mallarmé et le problème de l'interprétation plurielle, [w .] Approches m éthodologiques de la recherche littéraire, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego 1985, nr 697, s. 121–132. Christian Sénéchal, critique des années trente, [w:] Irruption de l'Histoire dans la littérature, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego 1986, nr 807, s. 33–45. Le périple géographique et idéologique de Gyorgy Lucâcs, „Les Cahiers de Varsovie” 1991 : 22, s. 215–231. Kochanowski e Licofrone, [w:] Il Rinascimento in Polonia, Napoli 1994, s. 93–115. „Cieplarnie” Maeterlincka w Polsce na przełomie stuleci, [w:] Symbolizm francuski i Młoda Polska, Warszawa 1994, s. 65–96. Chopin et Mochnacki : une amitié dans la mêlée romantique, [w:] La Fortune de Frédéric Chopin, Paris 1994, s. 11–16. Le haïkaï en France, un confluent de la modernité, [w:] Les oubliés de la modernité, Paris-Varsovie 1997, s. 25–38. Cendrars, Apollinaire, Marinetti... une trajectoire de la modernité, [w:] Blaise Cendrars au vent d ’Est, Warszawa 2000, s. 131–157.

Ordery i odznaczenia

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Order Narodowy Zasługi (Francja)Zbigniew Naliwajek, In memoriam. Maciej Zurowski, „Revue d'histoire littéraire de la France” 3/2004 (104), s. 750.

Nagrody

Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1967)KOMUNIKAT o nagrodach Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego przyznanych w 1967 r. pracownikom naukowo-dydaktycznym szkół wyższych za szczególne osiągnięcia Dz. Urz. Min. Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z 30 grudnia 1967 r. Nr A-13, poz. 88 [dostęp 2026-01-12].

Przypisy

Bibliografia Zbigniew Naliwajek, In memoriam. Maciej Zurowski, „Revue d'histoire littéraire de la France” 3/2004 (104), s. 749–750.

Kategoria:Ludzie urodzeni w Płocku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Francja) Kategoria:Polscy romaniści Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej

Kategoria:Urodzeni w 1915 Kategoria:Zmarli w 2003