thumb| thumb|240px thumb|240px|Po deszczach nabiera żywozielonej barwy
Przylepka okopcona, tarczownica okopcona (Melanelixia fuliginosa (Fr. ex Duby) O. Blanco, A. Crespo, Divakar, Essl., D. Hawksw. & Lumbsch) – gatunek grzybów z rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae). Ze względu na symbiozę z glonami zaliczany jest do porostów.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Melanelixia, Parmeliaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten opisali w 1830 r. Elias Fries i Jean Étienne Duby jako odmianę jednego z gatunków tarczownic (Parmelia olivacea ? fuliginosa), później zaliczany był w randze form, odmian, podgatunków, lub gatunków do rodzajów Parmelia, Melanelia lub Imbricaria, a w 2004 r. przez grupę badaczy przeniesiony został do nowo utworzonego rodzaju Melanelixia.
Niektóre synonimy nazwy naukowej: Imbricaria fuliginosa (Fr. ex Duby) Arnold 1870 Melanelia fuliginosa (Fr. ex Duby) Essl. 1987 Melanelia fuliginosa (Fr. ex Duby) Essl. 1987, subsp. fuliginosa Melanelia glabratula subsp. fuliginosa (Fr. ex Duby) P.M. McCarthy & M.E. Mitch 1988 Parmelia fuliginosa (Fr. ex Duby) Nyl. 1868 Parmelia glabratula subsp. fuliginosa (Fr. ex Duby) J.R. Laundon 1965 Parmelia laetevirens (Flot.) F. Rosend. 1907 Parmelia olivacea ? fuliginosa Fr. ex Duby 1830
Nazwa polska według W. Fałtynowicza. Jest niespójna z nazwą naukową, gdyż obecnie gatunek ten nie jest zaliczany ani do rodzaju Melanelia (przylepka), ani Parmelia (tarczownica), lecz do rodzaju Melanelixia niemającego polskiej nazwy.
Morfologia Tworzy listkowatą plechę, która do podłoża jest luźno przyrośnięta, jedynie na obrzeżach podnosząca się. Pojedyncza plecha osiąga średnicę do 5, wyjątkowo do 8 cm i zbudowana jest z poszerzonych na końcach, zaokrąglonych i łatkowato podzielonych płatów. Płaskie i cienkie odcinki tej plechy o szerokości 2–5 mm przylegają, lub nieznacznie zachodzą na siebie. Powierzchnia górna jest nieco błyszcząca, oliwkowo-zielona, oliwkowa, brunatna lub ciemnobrunatna, czasami niemal czarna. Pseudocyfelli brak. Występują natomiast izydia o igiełkowatym lub wałeczkowatym kształcie, szczególnie licznie w środkowej części plechy. Są pojedyncze, lub słabo rozgałęzione, mają długość 0,8–1 mm i grubość 0,05-0,1 (0,5) mm. Dolna powierzchnia plechy jest błyszcząca, na środku niemal czarna, a na obwodzie brunatna. Występują na niej liczne chwytniki.
Reakcje barwne: kora K, C, KC-, P -, HNO3-, rdzeń K- (lub K + czasami na fioletowo), C + czerwony.
Owocniki w postaci apotecjów występują rzadko. Mają średnicę 1–3 mm, ciemnobrunatne tarczki i trwały i dość gruby brzeżek plechowy. W jednym worku powstaje 8 grubościennych askospor. Są elipsoidalne do szeroko jajowatych i mają rozmiary 10–14 × 5,5–9,5 μm. Zanurzone w plesze pyknidia występują rzadko. Powstają w nich pykniospory o rozmiarach, 6-7,5 × 1 μm.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej i Europie. W Polsce jest pospolity na obszarze całego kraju. W latach 2004–2014 podlegał ścisłej ochronie gatunkowej, od października 2014 r. nie należy już do gatunków chronionych.
Rośnie na korze drzew, głównie liściastych, dużo rzadziej na skałach.
Gatunki podobne Jest kilka podobnych gatunków, najbardziej przylepka brodawkowata (Melanelia subargentifera), która na górnej powierzchni również ma izydia, ale przeważnie nierozgałęzione, towarzyszą im urwistki i ma plechę mniejszą i o wiele mniej błyszczącą. Odróżniają ją też reakcje barwne: u Melanelixia fuliginosa rdzeń C+, u Melanelia subargemtifera C-.
Przypisy
Kategoria:Tarczownicowate Kategoria:Porosty Kategoria:Mykobiota Polski