Park dworski „Waldekówka” w Racławicach – zabytkowy park dworski o charakterze założenia krajobrazowegoPark dworski w Racławicach jest błędnie nazywany Parkiem Krajobrazowym „Waldekówka”., mieszczący się przy ul. Zielonej w Racławicach koło Niska w województwie podkarpackim. Stanowi fragment terytorium Doliny Dolnego Sanu (obszaru Natura 2000)Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 (Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska).. Nazwa „Waldekówka” pochodzi od rodziny Waldecków, którzy od 1917 do 1944 roku byli właścicielami tego terenu.
Historia Park dworski powstał w XIX wiekuHanna Lawera, Artur Bata, Nisko i okolice, Wydawnictwo „Roksana”, Krosno 1998., bądź na początku XX wieku jako założenie krajobrazowe wykorzystujące walory przyrodnicze obszaru przylegającego do starorzecza Sanu. Teren wchodził w skład majątku ziemskiego o powierzchni 14,5 ha, będącego własnością Maksymiliana Franckego. Dobra te odkupił 30 kwietnia 1917 roku Mieczysław Waldeck wywodzący się z rodziny ziemiańskiejDionizy Garbacz, Tajemnice Waldekówki w: Sztafeta, numer z dnia 14.07.2005.. thumb|250px|Dwór w Racławicach na początkuXX wieku thumb|250px|Widok na dwór i park dworski(przed 1910 r.) Park dworski, dwór i zabudowania gospodarcze łącznie z folwarkiem znajdowały się w rękach Waldecków do 1944 roku. Majątek został znacjonalizowany dopiero w 1949 roku. Dwór, który przekształcono w siedzibę stacji sanitarno-epidemiologicznej, wraz z otaczającym go parkiem ulegał postępującej dewastacji. W 1995 roku zespół dworsko-parkowy odzyskał Ryszard Waldeck-Ostromęcki, po czym odsprzedał go z braku środków na prace renowacyjne. Obecnym właścicielem obiektu jest Maciej Bielówka.
Walory przyrodnicze parku Na terytorium parku znajduje się starorzecze Sanu zwane „Waldekówką” ze stanowiskami grzybieni białych i grążeli żółtych. Część terenu porasta bagienny las olszowy. Na obszarze występują ponadto zmiennowilgotne łąki trzęślicowe, zbiorowiska szuwarowe (w tym turzycowiska) i ciepłolubne murawy ostnicoweAndrzej Capiga, Tajemnice starorzecza w: Gość Sandomierski, numer z dnia 27.01.2008..
Bytują tutaj dwa gatunki dzięcioła objęte ścisłą ochroną gatunkową: dzięcioł zielony i czarny. Przypuszcza się, że na terenie starorzecza „Waldekówka” możliwa jest pomyślna reintrodukcja kotewki orzecha wodnego.
Zachowały się resztki starodrzewu, w tym dwa okazy pomnikowe: dąb szypułkowy o obwodzie pnia 390 cm i wysokości 23 m oraz klon zwyczajny o obwodzie pnia 320 cm i wysokości 19,5 mWykaz pomników przyrody województwa podkarpackiego (Podkarpacki Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Boguchwale)..
Dwór Piętrowy dwór powstał na przełomie XIX i XX wieku. Składał się z korpusu o prostokątnej bryle i odchodzącej od niego prostopadle przybudówki. Narożniki obiektu podkreślały lizeny, a podział pomiędzy parterem i piętrem wyznaczał gzyms kordonowy. Główne wejście opatrzone było werandą z tarasem ogrodzonym balustradą, nad którym znajdowała się płaskorzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus w formie tonda. Obiekt stanowił letnią rezydencję Marii i Mieczysława WaldeckówKs. Tomasz Moskal, Zarys dziejów parafii Racławice, maszynopis.. Po II wojnie światowej mieściła się w nim stacja sanitarno-epidemiologiczna. Budynek został wyeksploatowany i znacznie zniszczony przez państwowych użytkowników. Dwór rozebrano ze względu na zły stan techniczny.
Obecny właściciel wybudował nowy obiekt nawiązujący do architektury dworskiej wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Nie stanowi kopii nieistniejącego dworu.
Zobacz też Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Racławicach Cmentarz parafialny w Racławicach Cmentarz kościelny w Racławicach
Przypisy
Bibliografia Hanna Lawera, Artur Bata, Nisko i okolice, Wydawnictwo „Roksana”, Krosno 1998, . Dionizy Garbacz, Tajemnice Waldekówki w: Sztafeta, numer z dnia 14.07.2005. Andrzej Capiga, Tajemnice starorzecza w: Gość Sandomierski, numer z dnia 27.01.2008. Ks. Tomasz Moskal, Zarys dziejów parafii Racławice, maszynopis.
Linki zewnętrzne Park dworski „Waldekówka” w Racławicach w serwisie internetowym Polskie dwory.
Kategoria:Racławice (województwo podkarpackie) Kategoria:Parki i ogrody w województwie podkarpackim Kategoria:Zabytki w powiecie niżańskim