Lucjan Krause, właśc. Łucjan Alfons Krause (ur. 8 stycznia 1928 w Poznaniu, zm. 4 lipca 2022 w Windsorze (Kanada)) – polski fizyk, profesor University of Windsor w Kanadzie, uczestnik powstania warszawskiego.
Życiorys Rodzina Jego rodzicami byli: Alfons Leonard Krause (1895–1972), profesor chemii Uniwersytetu Poznańskiego i Marta Marcela z Pommerów (1898–1987), którzy pobrali się w Poznaniu w 1924Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa 1981, s. 378; Poczet wielkopolskich członków Polskiej Akademii Nauk, pod red. Mirosława Dąbrowskiego, Poznań 2000, s. 102.. Ojciec pochodził ze Strzelna, gimnazjum i studia ukończył w Berlinie, a pracował w Duisburgu, skąd w kwietniu 1920 przeniósł się do odrodzonej PolskiKronika Uniwersytetu Poznańskiego za rok szkolny 1927/28 za rektoratu prof. dr. Jana Grochmalickiego i otwarcie roku szkolnego 1928/29 przez nowego rektora prof. dr. Edwarda Niezabitowskiego w dniu 14 października 1928 roku, Poznań 1928, s. 123.. Matka (rodowita Niemka) przyszła na świat i dorastała w Berlinie, z którego sprowadziła się do Poznania w sierpniu 1924 w związku z zamążpójściemArchiwum Państwowe w Poznaniu, Kartoteka ewidencji ludności (1870-1931), sygn. 14667: Krause (żonaci i wdowy), k. 17..
II wojna światowa Podczas II wojny światowej rodzina Krause, jak wielu wygnańców i uciekinierów z Kraju Warty, znalazła się w Warszawie, gdzie ojciec współtworzył podziemny Uniwersytet Ziem Zachodnich. Lucjan Krause na tajnych kompletach ukończył szkołę podstawową, a następnie uczył się na poziomie gimnazjalnym. Wstąpił do konspiracyjnej organizacji harcerskiej Hufce Polskie, był przybocznym w 121 Warszawskiej Drużynie HP im. gen. Władysława SikorskiegoJerzy Świderski, Dziennik harcerza powstańca Batalionu NOW/AK „Gustaw”, Warszawa 2004, s. 104; tenże, Harcerze 1944-1956. Najmłodsi w Powstaniu Warszawskim, drugiej konspiracji i więzieniach bezpieki, Warszawa 2005, s. 60, 192.. Należał też do Narodowej Organizacji Wojskowej, w której pełnił funkcję łącznika w plutonie łączności batalionu „Gustaw”. Uczestniczył w powstaniu warszawskim – w stopniu strzelca Armii Krajowej pseudonim „Leonidas” – w plutonie łączności 4 kompanii „Harcerskiej” batalionu „Gustaw”. Walczył na Starym Mieście, skąd kanałami przeszedł do Śródmieścia. Po kapitulacji trafił do niewoli niemieckiej - obozu Bergen-Belsen (nr jeniecki: 140044)Biogram w bazie Muzeum Powstania Warszawskiego (dostęp 17 II 2015 r.).. Został wyzwolony przez wojska amerykańskie w kwietniu 1945, przedostał się do Włoch i został wcielony do stacjonującego tam 2 Korpusu Polskich Sił Zbrojnych pod brytyjską komendą. Na początku 1947 wraz ze swoją jednostką przedostał się do Anglii.
Praca naukowa na obczyźnie Po wojnie pozostał na emigracji. Po zwolnieniu z wojska zdał egzaminy eksternistyczne. Od 1948 odbył studia wyższe w zakresie chemii w King’s College University of London (bakalaureat) i w zakresie fizyki na University of Toronto (w 1953 otrzymał stopień magistra). W 1955 otrzymał na uniwersytecie w Toronto stopień doktora (PhD) w zakresie fizyki. Po doktoracie pracował jako associate professor of physics w Memorial University of Newfoundland w St. John’s na Nowej Fundlandii. Od 1965 pracował jako wykładowca i profesor University of Windsor w KanadzieMarquis international who's who in optical science and engineering, 1985, p. 164; Biogram na stronie University of Windsor (dostęp 17 II 2015 r.)., gdzie pełnił też funkcję dziekana Wydziału FizykiW. A. Benjamin, International Physics & Astronomy Directory, 1969, p. 410; Ludwik Kos-Rabcewicz-Zubkowski, The Poles in Canada, 1968, p. 112.; staże odbywali u niego także uczeni z Polski, m.in. późniejszy profesor Andrzej Bielski (1972–1974)Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-1994. Materiały do biografii, pod red. Sławomira Kalembki, Toruń 1995, s. 89..
Prowadził badania w dziedzinie m.in. fizyki pierwiastków i gazów szlachetnych, luminescencji, których wyniki publikował na łamach czasopism naukowych o wysokiej randze międzynarodowej: „Physical Review”, „Canadian Journal of Physics”, „Journal of the Optical Society of America”, „Applied Optics” i in. Działał też w kanadyjskim środowisku polonijnymDuszpasterstwo Polonii w procesie jej integracji ze społeczeństwem kanadyjskim 1875-1988, pod red. Jadwigi Plewko, Lublin 1995, s. 352..
W 1983 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w ToruniuPracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-1984. Materiały do biografii, pod red. Sławomira Kalembki, Toruń 1987, s. 24; Pracownicy nauki i dydaktyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika 1945-1994. Materiały do biografii, pod red. Sławomira Kalembki, Toruń 1995, s. 22.. W 1993 przeszedł na emeryturę, kontynuował jednak pracę naukową na Wydziale Fizyki University of Windsor jako profesor emeritus; przyjeżdżał też z wykładami na zaproszenia uczelni w Polsce. Należał do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, czynny w kole kombatanckim swojej macierzystej jednostki – Środowisku Batalionów NOW-AK „Gustaw”-„Harnaś”.
Od 1950 był mężem wiolonczelistki Margaret French.
Zmarł 4 lipca 2022 w Windsorze – na południu kanadyjskiej prowincji Ontario.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (kombatanci) Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Naukowcy polskiego pochodzenia Kategoria:Podharcmistrzowie Kategoria:Polscy fizycy XX wieku Kategoria:Polscy fizycy XXI wieku Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 2022 Kategoria:Nauczyciele akademiccy University of Windsor Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej