Kolcoszczurek (Tokudaia) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące wyłącznie na wyspach Riukiu na południe od Japonii.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 103–175 mm, długość ogona 83,5–135 mm, długość ucha 22–23 mm, długość tylnej stopy 28,8–38 mm; masa ciała 132–169 g.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1941 roku japoński teriolog Mitoshi Tokuda w artykule zatytułowanym Zrewidowana monografia japońskich i mandżursko-koreańskich Muridae, opublikowanym w czasopiśmie „Biogeographica”. Jednak nazwa – Acanthomys – którą ukuł Tokuda okazała się być zajęta przez inny rodzaj gryzoni z rodziny myszowatych, dlatego w 1943 roku japoński ornitolog i teriolog Nagamichi Kuroda nadał rodzajowi nową nazwę – Tokudaia. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) kolcoszczurek amamijski (T. osimensis).

Etymologia Acanthomys: akantha ‘kolec’, od ακη akē ‘punkt’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Tokudaia: Mitoshi Tokuda (1906–1975), japoński teriolog. Tokudamys: Mitoshi Tokuda (1906–1975), japoński teriolog; gr. μυς mus, μυoς muos „mysz”.

Podział systematyczny Rodzaj ten jest blisko spokrewniony z Apodemus spotykanymi m.in. w Europie. Te wyspiarskie endemity różnią się genetycznie od gryzoni z sąsiednich dużych wysp (Wysp Japońskich i Tajwanu) i ich przodkowie musieli przybyć na archipelag Riukiu w bardzo odległych czasach. Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNTokudaia muenninki(D.H. Johnson, 1946)kolcoszczurek okinawskigatunek monotypowyOkinawa; zakres wysokości: powyżej 3000 m n.p.m.DC: 11,2–17,5 cmDO: 9,2–13,2 cmMC: 132–169 gcentruj|150pxTokudaia osimensis(Y. Abe, 1933)kolcoszczurek amamijski gatunek monotypowyAmami Ōshima; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m.DC: 10,3–16 cmDO: 8,3–13,5 cmMC: brak danychTokudaia tokunoshimensisEndo & Tsuchiya, 2006kolcoszczurek japońskigatunek monotypowyTokunoshimaDC: 10,3–16 cmDO: 8,3–13,5 cmMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony.

Wszystkie te gatunki są zagrożone wyginięciem ze względu na bardzo ograniczony zasięg występowania.

Uwagi

Przypisy Nazwy polskie za:

Bibliografia

Kategoria:Myszy