Nagroda imienia ks. Leopolda Jana Szersznika – najwyższe wyróżnienie samorządu terytorialnego powiatu cieszyńskiego w dziedzinie kultury, przyznawane corocznie od 2002 r. przez władze powiatu cieszyńskiego. Celem nagrody jest promocja kultury regionu Śląska Cieszyńskiego. Nagroda nadawana jest w trzech kategoriach: twórczości artystycznej, upowszechniania kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego i ma charakter finansowy, a sporadycznie także honorowy, co jak dotychczas miało miejsce tylko dwukrotnie. Wysokość finansowa nagrody od 2021 r. wynosi 5000 złotych w każdej z trzech kategorii.
Nagroda może być przyznawana osobom fizycznym lub osobom prawnym i innym podmiotom, których działalność w zakresie twórczości artystycznej, upowszechniania i ochrony kultury miała znaczenie dla kultury na terenie powiatu cieszyńskiego, na podstawie oceny całokształtu ich działalności lub osiągnięć o istotnym znaczeniu. Laureaci nagrody wyłaniani są w trzyetapowym konkursie, który trwa od 1 stycznia do czerwca. Pierwszy etap to zgłaszanie i przyjmowanie przez Zarząd Powiatu Cieszyńskiego nominacji do nagrody. Etap drugi stanowi zaproponowanie Laureatów w trzech kategoriach przez pięcioosobową Komisję. W ostatnim etapie trzech lub więcej laureatów zatwierdzanych jest przez Zarząd Powiatu Cieszyńskiego.
Podczas uroczystej gali uhonorowania nagrodą Laureaci otrzymują statuetkę ks. L.J. Szersznika zaprojektowaną przez Urszulę Górnicką-Hermę – związaną z Cieszynem rzeźbiarkę i medalierkę. Fundatorem nagrody jest samorząd terytorialny powiatu cieszyńskiego.
Historia nagrody Nagroda im. ks. L. J. Szersznika powstała w 2002 r. z inicjatywy władz powiatu cieszyńskiego I kadencji, a szczególnie – cieszyńskiego poety Jerzego Kronholda, staraniem Wydziału Kultury Starostwa Powiatowego w Cieszynie, w tym zwłaszcza – zajmującego się sprawami kultury w regionie – Łukasza Konarzewskiego. Od swej siódmej edycji w 2008 r. nosi imię ks. Leopolda Jana Szersznika, który przed ponad 200 laty tworzył podstawy wiedzy o kulturze Śląska CieszyńskiegoŁukasz Konarzewski, zbiór dokumentów dotyczących Nagrody im. ks. L.J. Szersznika Wydziału Kultury, Sportu, Turystyki i Informacji Starostwa Powiatowego w Cieszynie.. Zebrał on m.in. jeden z pierwszych i niezwykle cennych księgozbiorów na Śląsku Cieszyńskim oraz zgromadził pierwszą kolekcję przyrodniczą o charakterze naukowym. W 1802 r. jako pierwszy swoje zbiory przeznaczył także na cele publiczne tworząc w ten sposób zaczątki muzealnictwa na Śląsku Cieszyńskim. Żyjąc na przełomie XVIII i XIX w. tworzył zatem podstawy kulturowe Śląska od strony bibliofilskiej, naukowej i kolekcjonerskiej. Jego działalność na rzecz kultury na Śląsku Cieszyńskim ma znaczenie fundamentalneJanusz Spyra, Ksiądz Leopold Jan Szersznik – życie i działalność, w: Towarzystwo Jezusowe na Śląsku Cieszyńskim. Studium ekumeniczne, red. ks. Józef Budniak, ks. Karol Moroz, WAM Kraków 2005, s. 165–177.. Nagroda im ks. L. J. Szersznika cieszy się wzrastającym prestiżem i jest coraz ważniejszym wydarzeniem medialnym. Nadawana była już w różnorodnych choć zawsze szczególnych miejscach – w Sali Sesyjnej Rady Powiatu Cieszyńskiego, Zamku – Rezydencji Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Wiśle, w reprezentacyjnej Sali Rzymskiej Muzeum Śląska Cieszyńskiego w Cieszynie oraz w Teatrze im. Adama Mickiewicza w Cieszynie i Państwowej Szkole Muzycznej im I. Paderewskiego w Cieszynie.
Laureaci nagrody Rok 2002 samorząd gminy Cieszyn – (nagroda honorowa) w kategoriach szeroko pojętej ochrony i upowszechniania kultury, za szczególnie wybitne osiągnięcie, za które uznaje się podjęcie decyzji o budowie oraz wzniesienie nowej siedziby Książnicy Cieszyńskiej w Cieszynie w latach 1996–2001, co uważa się także za największe przedsięwzięcie w dziedzinie kultury w tych latach w regionie Śląska Cieszyńskiego. Józef Broda – w kategorii twórczości artystycznej, za całokształt działalności w dziedzinie muzyki: szczególne za zasługi w dziedzinie tworzenia, a także popularyzacji kultury muzycznej Śląska Cieszyńskiego. Franciszek Dzida – w kategorii upowszechniania kultury, za całokształt działalności w dziedzinie popularyzacji sztuki filmowej na Ziemi Cieszyńskiej, Stowarzyszenie Miłośników Cisownicy – w kategorii ochrony kultury, za wybitne osiągnięcie, za które uważa się utworzenie „Izby Regionalnej u Brzezinów” w Cisownicy, a w tym za wyjątkowe zaangażowanie dla ochrony dziedzictwa kulturowego darczyńców i członków stowarzyszenia, a także mieszkańców Cisownicy.
Rok 2003 Władysław Oszelda – (nagroda honorowa) w kategoriach ochrony i upowszechniania kultury, za całokształt dokonań publicystycznych jako szczególnie istotnych działań na rzecz popularyzacji Śląska Cieszyńskiego i jego kultury, oraz utworzenie „Klubu Propozycji”, służącego za pomost w budowaniu stosunków międzyludzkich na Ziemi Cieszyńskiej, a będącego jednocześnie źródłem wielu inicjatyw o szerokim spektrum społeczno-kulturalnym. Jan Herma – w kategorii twórczości artystycznej, za całokształt dokonań mających na celu artystyczne utrwalanie historii i kultury Śląska Cieszyńskiego. Małgorzata Kiereś – w kategorii upowszechniania kultury, za całokształt zasług z obszaru popularyzacji, badań, wystawiennictwa i publicystyki na temat kultury górali Beskidu Śląskiego. Ryszard Makarewicz – kategorii ochrony kultury, za szczególne osiągnięcie, za które uważa się wkład zawodowy w zachowanie wartości architektonicznych i kulturowych Cieszyna i Śląska Cieszyńskiego, oraz za wynikającą stąd promocję Ziemi Cieszyńskiej.
Rok 2004 Jerzy Pilch – w kategorii twórczości artystycznej, za całokształt dokonań w obszarze literatury pięknej, służących utrwalaniu ludzi, ich życia i obyczajowości Śląska Cieszyńskiego, oraz wynikającą stąd promocję Ziemi Cieszyńskiej. Siostra Jadwiga Wyrozumska wraz z Zespołem teatralnym przy parafii św. Elżbiety w Cieszynie – w kategorii upowszechniania kultury, za całokształt działalności, z obszaru popularyzacji kultury, a w tym szczególnie jej wartości chrześcijańskich. Anna Stanieczek – w kategorii ochrony kultury, za działalność w zakresie kultury muzycznej, szczególnie w Zespole Pieśni i Tańca Ziemi Cieszyńskiej i wynikającą stąd ochronę wartości dziedzictwa kulturowego Śląska Cieszyńskiego. Władysław Rakowski – w kategorii ochrony kultury, za dokonania w zakresie kultury muzycznej, szczególnie w związku z działalnością w Zespole Pieśni i Tańca Ziemi Cieszyńskiej i wynikającą stąd ochronę wartości dziedzictwa kulturowego Śląska Cieszyńskiego.
Rok 2005 Jerzy Fober – w kategorii twórczości artystycznej, za całokształt dokonań artystycznych w dziedzinie rzeźby, służących także promocji Śląska Cieszyńskiego. Stefania Bojda – w kategorii upowszechniania kultury, za całokształt działań w dziedzinie edukacji plastycznej, a w tym krzewienie wiedzy o regionie, zmierzające do utrwalenia wartości kulturowych Śląska Cieszyńskiego. Józef Golec – w kategorii upowszechniania kultury, za całokształt działań w obszarze edukacji plastycznej i krzewienia wiedzy o regionie, zmierzającego do utrwalenia liczących się wartości kulturowych na Śląsku Cieszyńskim. Macierz Ziemi Cieszyńskiej – w kategorii ochrony kultury, w uznaniu historycznych dokonań w zakresie kultury, a to: za działania służące rozwojowi świadomości kulturowej i narodowej wszystkich mieszkańców Śląska Cieszyńskiego – za historyczne i wybitne dokonania w sferze upowszechniania historii, kultury i języka polskiego oraz wynikającą z tego także promocję regionu w Polsce i na świecie.
Rok 2006 Iwona Konarzewska – w kategorii twórczości artystycznej, za całokształt twórczości, która posłużyła także promocji warstwy kulturowej Śląska Cieszyńskiego w Polsce i Europie. Polski Związek Kulturalno-Oświatowy w Republice Czeskiej – w kategorii upowszechniania kultury za działania służące rozwojowi świadomości kulturowej i narodowej wśród mieszkańców Śląska Cieszyńskiego w Republice Czeskiej – za historyczne i wybitne dokonania w sferze upowszechniania historii, kultury i języka polskiego oraz wynikającą z tego także promocję regionu w Polsce i na świecie. Stowarzyszenie Muzeum Drukarstwa w Cieszynie – w kategorii ochrony wartości kulturowych za wybitne dokonanie, za które uważa się prowadzenie Muzeum Drukarstwa w Cieszynie, chroniącego pamięć o tradycjach sztuk drukarskich Śląska Cieszyńskiego, pojętych także jako fragment lokalnego dorobku kultury materialnej.
Rok 2007 Kapela Folklorystyczna „Wałasi” – w kategorii twórczości artystycznej, za całokształt dokonań artystycznych wspartych na tradycjach muzycznych Górali Śląskich oraz za wynikającą stąd także promocję Ziemi Cieszyńskiej. Stowarzyszenie Solidarność Polsko-Czesko-Słowacka Oddział Regionalny w Cieszynie – w kategorii upowszechniania kultury, zwłaszcza teatralnej oraz dokonań artystycznych kina czeskiego, polskiego i słowackiego na pograniczu trzech państw oraz za wynikającą z tych działań promocję regionu w całej Polsce i Europie Środkowej. prof. Idzi Panic w kategorii ochrony kultury, za wybitne dokonania, za które uważa się stałą pieczę nad pamięcią historyczną Śląska Cieszyńskiego, pojętą także jako ochronę dorobku kultury lokalnej, Śląska i całej Polski.
Rok 2008 Kazimierz Urbaś – w kategorii twórczości artystycznej, za twórcze dokonania w zakresie muzyki regionalnej i folklorystycznej, służące zainspirowaniu innych twórców, a przez to jej rozwojowi formalnemu w regionie i w Polsce. Chór Mieszany „Echo” z Zebrzydowic – w kategorii upowszechniania kultury, za zasługi związane z całokształtem działalności służącej popularyzacji kultury, a w tym szczególnie muzyki oraz za wynikającą stąd promocję regionu. Jan Krop – w kategorii ochrony kultury, za wybitne dokonania w zakresie zachowania pamięci o gwarze Śląska Cieszyńskiego przy jednoczesnym kształtowaniu wysokiej kultury języka polskiego w regionie.
Rok 2009 prof. Józef Knopek – w kategorii twórczości artystycznej, za twórcze dokonania w zakresie technik graficznych oraz zasługi w dziedzinie pedagogiki plastycznej, jak i promocji młodych artystów Śląska Cieszyńskiego i sztuki polskiej. Estrada Ludowa „Czantoria” z Ustronia – w kategorii upowszechniania kultury, za całokształt działalności służącej popularyzacji kultury, a w tym szczególnie pieśni oraz wynikającą stąd promocję regionu i kultury Śląska Cieszyńskiego. Władysław Wilczak – w kategorii upowszechniania kultury, za całokształt działalności służącej popularyzacji kultury muzycznej, a w tym szczególnie rozwojowi artystycznemu zespołu Estrada Ludowa „Czantoria” oraz za wynikającą stąd promocję kultury regionu. Jerzy Wałga – w kategorii ochrony kultury, za istotne zasługi w zakresie zachowania ważnego elementu kultury materialnej Śląska Cieszyńskiego poprzez twórcze kultywowanie najlepszych tradycji regionalnego rzemiosła artystycznego.
Rok 2010 Dariusz Orszulik – w kategorii twórczości artystycznej za całokształt dokonań plastycznych oraz za wynikającą stąd promocję Śląska Cieszyńskiego. Estrada Regionalna „Równica” – w kategorii upowszechniania kultury za całokształt dokonań muzycznych i estradowych służących popularyzacji kultury regionu oraz za wynikającą stąd jego promocję w Polsce i na świecie. Renata Ciszewska – kierownik Estrady Regionalnej „Równica” – w kategorii upowszechniania kultury za całokształt działalności służącej popularyzacji kultury muzycznej, a w tym szczególnie poprzez działalność zespołu Estrada Regionalna „Równica” oraz za wynikającą stąd promocję kultury regionu w Polsce i na świecie. ks. Ignacy Czader – w kategorii ochrony dziedzictwa kulturowego za istotne zasługi w dziedzinie bibliofilskiej w sferze zachowania i popularyzacji starej książki oraz za całokształt wysiłków i dokonań służących kultywowaniu najlepszych tradycji w tym zakresie.
Rok 2011 Jan Chmiel – w kategorii twórczości artystycznej za całokształt dokonań muzycznych i pisarskich oraz promocję wartości kulturowych Śląska Cieszyńskiego.