Stanisław Karol Łużecki herbu Lubicz (zm. 1686) – rotmistrz pancerny, regimentarz, kasztelan podlaski, wojewoda podolski, senator, starosta szmeltyński, pułkownik Jego Królewskiej Mości w 1674 rokuSuffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielkiego Xięstwá Litewskiego, zgodnie na Naiaśnieyszego Jana Trzeciego Obránego Krola Polskiego, Wielkiego Xiążęćiá Litewskiego, Ruskiego, Pruskiego, Mázowieckiego, Zmudzkiego, Inflantskiego, Smolenskiego, Kijowskiego, Wołhynskiego, Podolskiego, Podláskiego, y Czerniechowskiego Dáne między Wárszawą á Wolą / Dnia Dwudziestego pierwszego Máiá / Roku 1674, [b.n.s.].
Życiorys Urodził się w osiadłej na Podlasiu polskiej rodzinie szlacheckiej Łużeckich herbu Lubicz, która wzięła nazwisko od rodowego majątku ziemskiego Łużki w ziemi drohickiej. Był synem Wojciecha i Maryny z Oborskich.
Posiadał majątki ziemskie Rogów i Łużki oraz klucz sokołowski. Od 1659 był tenutariuszem niegrodowego starostwa szmeltyńskiego w InflantachAdam Boniecki, Herbarz polski, Warszawa 1902, tom-XVI, s. 162., w 1660 został mianowany podkomorzym drohickim. Poseł na sejm 1662 roku z ziemi drohickiejStefania Ochmann-Staniszewska, Sejmy lat 1661-1662. Przegrana batalia o reformę ustroju Rzeczypospolitej, Wrocław 1977, s. 256.. Z zamiłowania żołnierz, prawdopodobnie wziął udział w walkach ze Szwedami w czasie Potopu. W 1660 został rotmistrzem, otrzymał list przypowiedni na organizację chorągwi pancernej. Na czele tej formacji walczył z wojskami rosyjskimi na Polesiu i Litwie, był uczestnikiem bitwy pod Połonką, w bitwie nad rzeką Basią, 8 października 1660, dowodził kilkoma chorągwiami jazdy.
Poseł sejmiku drohickiego na sejm 1664/1665 roku i sejm nadzwyczajny 1668 roku, poseł sejmiku kamienieckiego na sejm 1667 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 356..
W czasie rokoszu Lubomirskiego, pozostał wierny królowi Janowi Kazimierzowi, 4 września 1665 w bratobójczej bitwie pod Częstochową był dowódcą 12 chorągwi królewskich. Jego jazda zmusiła do ucieczki z pola walki pułk rokoszan, jednak w dalszej fazie bitwy został pokonany i wzięty do niewoli.
W lipcu 1667 z rozkazu hetmana Jana Sobieskiego poprowadził główną część wojsk koronnych do walki z czambułami tatarskimi. Poseł na sejm konwokacyjny 1668 roku z ziemi drohickiejDiariusz sejmu konwokacyjnego 1668 roku. Opracował Kazimierz Przyboś, Kraków 2009, s. 75.. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 5 listopada 1668 roku na tym sejmieVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 500.. Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego z ziemi drohickiej w 1669 rokuSvffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych y Wielkiego Xięstwa Litewskiego, Zgodnie na Naiaśnieyßego Michała Korybvtha, Obranego Krola Polskiego [....] Dnia dziewiętnastego Czerwca, Roku 1669, [b.n.s].. Należał do bliskich współpracowników hetmana polnego Dymitra Wiśniowieckiego, dzięki protekcji hetmana otrzymał w 1670 urząd kasztelana podlaskiego. W 1671 wziął udział w wyprawie Sobieskiego na Ukrainę przeciw wojskom koalicji kozacko-tatarskiej, walczył w bitwach pod Bracławiem i Kalnikiem. 20 października 1671 przekazał współpracującemu z Rzecząpospolitą Michałowi Chanence insygnia hetmana zaporoskiego. W 1672 został mianowany regimentarzem, zdołał wtedy opanować bunty w wojsku koronnym na Ukrainie, podjął walkę z oddziałami kozackimi, tocząc bitwy w rejonie Niemirowa, Czetwertynówki i Ładyżyna. Rozbijając 13 sierpnia 1672, w starciu pod Szemrajówką kozacki pułk białocerkiewny, uwolnił Białą Cerkiew z oblężenia. We wrześniu dotarł do miejsca koncentracji głównych wojsk koronnych pod Telatynem. W wyprawie Sobieskiego na czambuły tatarskie Łużecki osobiście jednak nie uczestniczył.
W listopadzie 1673 walczył z wojskami osmańskimi w bitwie pod Chocimiem, następnie blokował załogę turecką w Kamieńcu Podolskim, dowodził wówczas oddziałem wydzielonym z wojsk wojewody bracławskiego Jana Potockiego. W 1674 roku był elektorem Jana III Sobieskiego z województwa podlaskiego, podpisał jego pacta conventaPorządek Na Seymie Walnym Elekcyey Między Warszawą a Wolą, przez opisane Artykuły do samego tylko Aktu Elekcyey należące, uchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego Tysiąc Szesc Set Siedmdziesiat Czwartego, dnia Dwudziestego Miesiaca Kwietnia., s. 28.. W 1674 odbył kampanię wojenną na Ukrainie, w 1676 walczył z Turkami pod Żurawnem.
W 1683 nie wziął udziału w kampanii wiedeńskiej, pozostał na terenach Rzeczypospolitej, wpierw osłaniał miejsce koncentracji (pod Krakowem) wojsk koronnych, potem trasę przemarszu wojsk litewskich, z którymi wkroczył na Węgry.
W grudniu 1683 Jan III Sobieski mianował go wojewodą podolskim. W 1686 wziął udział w wyprawie do Mołdawii, w sierpniu odbierał w imieniu króla przysięgę wierności od bojarów mołdawskich, zginął 18 września 1686 w starciu z Tatarami.
Rodzina Stanisław Łużecki był dwukrotnie żonaty. Z pierwszą żoną Katarzyną z Humieckich miał czworo dzieci: Antoni Abdon – pokojowy królewski, starosta bielski. Jan – generał-major piechoty królewskiej, starosta kolewicki. Stanisław Rozalia – żona wojewody smoleńskiego Krzysztofa JesmanaSeweryn Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej tom X, s. 65-66.. Drugą żoną Łużeckiego była Anna z Kopciów, nie miał z nią potomstwa.
Przypisy
Bibliografia Wiesław Majewski, Łużecki Stanisław Karol (zm. 1686) [w] Polski Słownik Biograficzny, tom-XVIII, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław 1973, s. 591-592.
Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1668 Kategoria:Elektorzy Jana III Sobieskiego Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo podlaskie) Kategoria:Elektorzy władców Polski (ziemia drohicka) Kategoria:Kasztelanowie podlascy Stanisław Karol Łużecki Kategoria:Podkomorzowie drohiccy Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1662 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1664/1665 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1667 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1668 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1668 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo podolskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia drohicka) Kategoria:Pułkownicy królewscy Kategoria:Rotmistrzowie chorągwi pancernych Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Senatorowie za panowania Jana III Sobieskiego Kategoria:Starostowie szmeltyńscy Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Jana III Sobieskiego Kategoria:Uczestnicy walk z rokoszem Lubomirskiego (1665–1666) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1654–1667 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1672–1676 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1683–1699 (strona polska) Kategoria:Wojewodowie podolscy Kategoria:Zmarli w 1686