thumb|240px|Teksty złorzeczące na glinianych skorupach thumb|240px|Teksty złorzeczące na glinianej figurce Teksty złorzeczące – określenie na egipski zbiór dokumentów, pochodzących z XX–XVIII wieku p.n.e., tj. z okresu Średniego Państwa. Zbiór składa się z glinianych skorup i figurek, na których widnieją imiona panujących, nazwy miejscowości i ludów oraz klątwy, które rzucono na te podmioty. Według wierzeń, jeśli taki przedmiot z inskrypcją zbić i zakopać, to odpowiednio wróg faraona, wymieniony na nim, doświadczy przypisanego doń nieszczęściaEncyklopedia archeologiczna Ziemi Świętej, oprac. A. Negev, s. 432..
Historia badań Po raz pierwszy na teksty złorzeczące natknęli się niemieccy egiptolodzy Kurt Sethe i Heinrich Schäfer w 1925 roku podczas podróży do Luksoru w jednym z antykwariatów. Skrzynka z zapisanymi pismem hieratycznym skorupami została przewieziona do zbadania do muzeum berlińskiego. Łączna ilość skorup wynosiła 251, z czego 217, zapisanych czarnym atramentem, stanowiło części niegdysiejszych szerokich sferycznych waz. Rok później Sethe opublikował wyniki swoich badań, dając początek jednemu z odgałęzień egiptologii, zajmującym się badaniem egipskich tekstów złorzeczących. W 1934 roku do muzeum w Kairze trafiły schematyczne figurki ludzi pokryte inskrypcjami, a w 1938 roku muzeum paryskie zakupiło podobne eksponaty dla Królewskiego Muzeum Sztuk Pięknych w Brukseli. Badający paryskie figurki egiptolog Georges Posener ustalił ich powiązanie ze skorupkami berlińskimi i określił ich datę powstania na okres panowania XII dynastii w Egipcie, tj. XX–XVIII wiek p.n.e. Na początku lat sześćdziesiątych XX wieku w północnym Sudanie na wysokości drugiej katarakty w pobliżu Mirgissy, gdzie ekspedycja francuska pod kierownictwem Jeana Vercouttera prowadziła badania archeologiczne nad twierdzą z okresu Średniego Państwa, odkryto celowo zakopane kolejne trzy figurki i ponad trzy tysiące skorup. Zbadanie tej partii zabytków ruchomych pozwoliło naukowcom naświetlić rytuał nałożenia klątwy w starożytnym EgipcieМ.М. Юнусов, Топонимика Палестины в египетских „текстах проклятий” Среднего царства, s. 36–37..
Analiza Chronologicznie teksty złorzeczące dzielą się na podzbiór z XX–XIX wieku p.n.e. i pierwszej połowy XVIII wieku p.n.e. Gliniane przedmioty z pierwszej grupy to zakopane w świętym miejscu skorupy naczyń z imionami ponad trzydziestu władców i około dwudziestu nazw geograficznych, ulokowanych w Palestynie i Syrii. Są to między innymi Achszaf, Afek, Ako, Aszkelon, Bet-Szean, Jerozolima, Miszeal, Tyr i in. Przedmioty z młodszej grupy to gliniane figurki klęczących więźniów ze skrępowanymi z tyłu rękoma. Inskrypcje na figurkach zawierają nazwy sześćdziesięciu czterech miejscowości znanych m.in. ze Starego Testamentu.
Teksty złorzeczące stanowią jedno z najważniejszych źródeł pisanych do badań nad geograficznym nazewnictwem Kanaanu.
Przypisy
Bibliografia Encyklopedia archeologiczna Ziemi Świętej, oprac. A. Negev, Warszawa 2002. Na książce ; . Юнусов М.М., Топонимика Палестины в египетских „текстах проклятий” Среднего царства, в: Иудаика и библеистика. Материалы Второй ежегодной конференции по иудаике и востоковедению, ред. К.А. Битнер Л.А. Лукинцова, Санкт-Петербург 2013, s. 33–46. .
Kategoria:Zabytki starożytnego Egiptu Kategoria:Historia Palestyny Kategoria:Historia Syrii