thumb|Grób Teodory Feder na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Teodora Feder-Mandalian pierwotnie Tauba Feder ps. Napiórkowska (ur. 14 listopada 1900 w Lublinie, zm. 12 marca 1987Włodzimierz Janowski, Aleksander Kochański Informator o strukturze i obsadzie personalnej centralnego aparatu PZPR 1948-1990, pod red. Krzysztofa Persaka, wyd. ISP PAN, Warszawa 2000, s. 155) – polska historyczka, działaczka komunistyczna, członek SDKPiL, KPP i WKP(b).
Życiorys W 1916 ukończyła Żeńską Szkołę Handlową w Lublinie. 16 października 1919 rozpoczęła studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1917–1918 członek SDKPiL, w latach 1918–1938 członek KPP, od 1923 do 1940 członek WKP(b).
We wrześniu 1920 aresztowana, a następnie skazana przez Sąd Okręgowy w Lublinie w procesie Lubelskiego Komitetu Rewolucyjnego na 5 lat ciężkiego więzienia. Podczas procesu była osadzona w więzieniu na Zamku w Lublinie. W roku 1923 w wyniku polsko-radzieckiej wymiany więźniów znalazła się w ZSRR.
W latach 1923–1929 pracowała w aparacie Kominternu w Moskwie. Od 1926 do 1927 pracownik partyjny w Szanghaju. W latach 1930–1933 słuchaczka w Instytucie Czerwonej Profesury w Moskwie. W latach 1933–1936 kierownik Wydziału Propagandy . Od 1937 do 1939 kierownik Wydziału Prasowego Ambasady ZSRR w Madrycie i Barcelonie. W 1940 została aresztowana w ZSRR i wysłana do obozu pracy, który opuściła w 1945.
Od 15 grudnia 1948 do 31 stycznia 1953 była zastępcą kierownika Wydziału Zagranicznego KC PZPR, od 1 lutego 1953 do 5 sierpnia 1955 - kierownikiem Centralnego Ośrodka Szkolenia Partyjnego, od 5 sierpnia 1955 do 2 sierpnia 1956 zastępcą kierownika Wydziału Propagandy i Agitacji KC PZPR, od 2 sierpnia 1956 do 21 listopada 1956 zastępcą kierownika Wydziału Propagandy i Prasy KC PZPR, od 21 listopada 1956 do 27 grudnia 1964 ponownie zastępcą kierownika Wydziału Propagandy i Agitacji KC PZPRWłodzimierz Janowski, Aleksander Kochański Informator o strukturze i obsadzie personalnej centralnego aparatu PZPR 1948-1990, pod red. Krzysztofa Persaka, wyd. ISP PAN, Warszawa 2000, s. 131, 132, 140, 143Jan Szumski, Polityka a historia: ZSRR wobec nauki historycznej w Polsce w latach 1945-1964, Warszawa: Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów Polskiej Akademii Nauk - Oficyna Wydawnicza Aspra-Jr 2016, s. 291, przyp. 49.. Pracowała też w szkolnictwie partyjnym, m.in. Katedrze Historii Międzynarodowego Ruchu Robotniczego w Szkole Partyjnej przy KC PZPR. Autorka haseł w Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczegoSłownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1: A-D, red. nacz. Feliks Tych, Warszawa: "Książka i Wiedza" 1978, s. 5. Została pochowana na Cmentarzu Komunalnym na Powązkach (kwatera B3-2-6).
Jej mężem był ormiański działacz komunistyczny (1901–1941), znany także jako Siergiej Grigorjewicz Marczenko, z którym miała syna Andrzeja Mandaliana.
Wybrana publikacje Małgorzata Fornalska, bohaterka narodu polskiego, Warszawa: "Książka" 1948. Francja w okresie względnej stabilizacji kapitalizmu, Warszawa: Szkoła Partyjna przy KC PZPR 1953. Francja w okresie względnej stabilizacji kapitalizmu: stenogram wykładu wygłoszonego w Szkole Partyjnej przy KC PZPR, Warszawa: Szkoła Partyjna przy KC PZPR 1953. Hiszpania w latach 1918-1939: stenogram wykładu, Warszawa: Szkoła Partyjna przy KC PZPR 1953. Węgierska Republika Rad 1919: stenogram wykładu wygłoszonego w Szkole Partyjnej przy KC PZPR, Warszawa: Szkoła Partyjna Przy KC PZPR 1953. Adolf Warski, Warszawa: "Książka i Wiedza", 1986.
Nagrody Nagroda im. Ludwika Waryńskiego (1986) za biografię Adolfa Warskiego, (Książka i Wiedza, wyd. I 1986)Nagrody im. Ludwika Waryńskiego, "Życie Warszawy", nr 103, 3 maja 1986, s. 2.
Przypisy
Bibliografia Tadeusz Rutkowski, Nauki historyczne w Polsce 1944-1970. Zagadnienia polityczne i organizacyjne, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2007. Jan Szumski, Polityka a historia: ZSRR wobec nauki historycznej w Polsce w latach 1945-1964, Warszawa: Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów Polskiej Akademii Nauk - Oficyna Wydawnicza Aspra-Jr 2016, s. 291, przyp. 49. BIP IPN, Katalog kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL
Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Politycy SDKPiL Kategoria:Polscy historycy ruchu robotniczego Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1987 Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Autorzy biogramów w Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczego Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów Kategoria:Więźniowie zamku lubelskiego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Skazani wyrokami sądów II Rzeczypospolitej