Jan Władysław Tomasz Jordan RozwadowskiW ewidencji wojskowych C. K. Armii był określany w języku niemieckim jako „Johann Ritter von Rozwadowski”. herbu Trąby (ur. 23 listopada 1889 w Majdanie Starym, zm. 1940 w Kijowie) – pułkownik dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego, teoretyk wojskowości, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Pochodził z tuchowskiej rodziny Jordan Rozwadowskich herbu Trąby. Urodził się 23 listopada 1889 w Majdanie Starym jako drugie dziecko Bronisława Rozwadowskiego (zm. 1912) i Wandy z domu Karniewskiej (zmarła przedwcześnie). Jego rodzeństwem byli Cecylia, Marta, Janina i Antoni (ur. 1887). Od 1899 uczył się w szkole realnej w Koszycach, a od 1903 odbywał naukę w niższej i średniej Szkole Kadetów Kawalerii w Hranicy. W sierpniu 1909 ukończył Terezjańską Akademię Wojskową w Wiener Neustadt, uzyskując w C. K. Armii stopień podporucznika kawalerii z dniem 1 września 1909. Następnie służył w 4 pułku Ułanów Cesarza w Żółkwi, a od około 1912 w Wiener Neustadt (porucznikiem był tam także jego brat Antoni Rozwadowski). Od 1913 do 1914 studiował w szkole wojennej w Wiedniu, uzyskując awans na stopień porucznika kawalerii z dniem 1 maja 1914

Podczas I wojny światowej pozostawał oficerem macierzystego 4 pułku ułanów, skąd został przydzielony do sztabu generalnego. Został odkomenderowany do Twierdzy Przemyśl, gdzie w 1915 trafił do niewoli rosyjskiej. Przebywał w niej wraz z bratem Antonim do 1918, po czym powrócili z dalekiego wschodu do Lwowa. Po zwolnieniu, w stopniu rotmistrza, ponownie służył w sztabie austriackiej armii, 12 Brygady Piechoty. Brał udział w walkach na froncie włoskim, gdzie 16 kwietnia 1918 został ranny.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, 29 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej na stanowisku szefa sztabu Grupy Operacyjnej płk. Henryka Minkiewicza na froncie galicyjskim w okolicach Chyrowa. Współpracował ze sztabem gen. Wacława Iwaszkiewicza (był zastępcą szefa sztabu Dowództwa Frontu Galicyjsko-Wołyńskiego), następnie gen. Tadeusza Rozwadowskiego. Później podczas wojny polsko-bolszewickiej od października 1919 do marca 1920 służył w Oddziale III Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Współpracował wówczas z mjr. Charles’em de Gaulle’em ze sztabu francuskiego gen. Maxime'a Weyganda. Następnie pracował jako szef Oddziału IV Dowództwa 6 Armii, szef sztabu 2 Dywizji Jazdy, zastępca szefa sztabu Dowództwa Frontu Małopolskiego i na koniec jako szef sztabu 12 Dywizji Piechoty. Za zasługi wykazane w czasie służby podczas wojny, przyznano mu order „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku na odznaczenie orderem IV klasy (na podstawie Rozkazu Nacz. Dow. Nr 10346/III z dnia 27/X 1920), sporządzonym 9 listopada 1920 przez płk. Mariana Januszajtisa, czytamy m.in.:

Ponadto, autorzy książki „Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich” wskazują:

Po ustaniu działań bojowych został zastępcą szefa sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 67. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – kawalerii), a jego oddziałem macierzystym był wówczas 6 pułk Ułanów Kaniowskich. Od 1922 do 1923 był zastępcą dowódcy 8 pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego w Krakowie. W latach 1923–1925 był słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej (franc. École Supérieure de Guerre) w Paryżu. Z dniem 1 stycznia 1926 roku został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii z równoczesnym przeniesieniem służbowym do Biura Ścisłej Rady Wojennej na przeciąg dwóch miesięcy. Z dniem 1 września 1926 roku został przydzielony do Gabinetu Wojskowego Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych w Warszawie. Od 1927 do 1931 był dowódcą 3 pułku strzelców konnych w Wołkowysku. Został awansowany do stopnia pułkownika kawalerii ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928, w 1928 zweryfikowany z 6 lokatą w korpusie oficerów kawalerii. W sierpniu 1931 został zwolniony ze stanowiska dowódcy 3 pułku strzelców konnych z równoczesnym przydzieleniem do Wojskowego Biura Historycznego. Był teoretykiem wojskowości, publikował swoje prace. W listopadzie 1932 został przeniesiony z dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I, a z dniem 31 marca 1933 przeniesiony w stan spoczynku. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”.

Po wybuchu II wojny światowej nie otrzymał przydziału mobilizacyjnego. W czasie kampanii wrześniowej był organizatorem Straży Obywatelskiej we Lwowie. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez Sowietów w domu 6 grudnia 1939. Był przetrzymywany we lwowskich więzieniach Brygidki i na Zamarstynowie. Miał być także osadzony w obozie jenieckim w Starobielsku. W 1940 został przewieziony do więzienia przy ulicy Karolenkiwskiej 17 w Kijowie. Tam został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD, prawdopodobnie na wiosnę 1940. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 21 września 2012 mieści się oficjalnie Polski Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni. Jego nazwisko figuruje pod numerem 2506 na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej w „Wykazie akt osobowych aresztowanych, wysłanych do NKWD ZSRR” – lista wywózkowa nr 055/5, sporządzona między 5 a 9 maja 1940, poz. 17.

Życie prywatne thumb|Tabliczka upamiętniająca na ścianie kościoła św. Karola Boromeusza w Warszawie W latach 20. usynowiła go hrabina Ludwika Rozwadowska, z domu Zamoyska. Pierwotnie Jan Władysław Rozwadowski został dziedzicem majątku i pałacu w Tuchowie, gdzie się wcześniej wychowywał. Jego żoną została Teresa, z domu Janota Bzowska, herbu Nowina (siostra jego kolegi z 8 pułku ułanów, ppłk. Władysława Bzowskiego oraz siostrzenica gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego). Ślubu parze udzielił w 1927 kard. Aleksander Kakowski. Zamieszkali następnie w wilii na Saskiej Kępie. Małżeństwa nie zaakceptowała hrabina Rozwadowska, wskutek czego nie uczyniła ostatecznie Jana Władysława spadkobiercą Tuchowa (zmarła w 1928). Mimo tego objął on dobra w miejscowościach: Dębiny, Łówcze i Zamczyska, położone w powiecie radziechowskim. Jan i Teresa Rozwadowscy mieli syna Pawła (1930–2012). Po 1934 rodzina zamieszkiwała we Lwowie przy ulicy Wincentego Pola 7.

Jego brat, Antoni, także został oficerem kawalerii Wojska Polskiego, w stopniu majora. Ich krewnymi byli gen. Tadeusz Rozwadowski i płk tyt. Wiktor Rozwadowski, który także został zamordowany w części ukraińskiej zbrodni katyńskiej.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2527 – 10 sierpnia 1922 (m.in. za organizację sztabu na froncie galicyjskim) Krzyż Walecznych dwukrotnie – 1922Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 315) Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych – 12 maja 1936 Odznaka Pamiątkowa 3 pułku strzelców konnychNa podstawie fotografii Krzyż Zasługi Wojskowej 3 klasy z dekoracją wojenną – Austro-Węgry (przed 1917) z mieczami (przed 1918)

Upamiętnienie 26 kwietnia 2013, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, na skwerze przy ulicy Ignacego Daszyńskiego w Tuchowie został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Jana Władysława Rozwadowskiego.

Zobacz też Garnizon Wołkowysk jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej polscy absolwenci francuskich wyższych szkół wojskowych

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Terezjańskiej Akademii Wojskowej Kategoria:Dowódcy 3 Pułku Strzelców Konnych im. Hetmana Stefana Czarnieckiego Kategoria:Ludzie związani z Żółkwią Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani z Ukraińskiej Listy Katyńskiej Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie Brygidek (1939–1941) Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie więzienia na Zamarstynowie (okupacja radziecka) Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej Kategoria:Polscy teoretycy wojskowości Kategoria:Pułkownicy kawalerii II Rzeczypospolitej Jan Władysław Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zastępcy dowódcy 8 Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego Kategoria:Zmarli w 1940