Michaił Mitrofanowicz Malcew (ros. Михаил Митрофанович Мальцев, ur. w Gorłówce, zm. 25 kwietnia 1982 w Moskwie) – funkcjonariusz NKWD, generał major, komendant obozu (łagru) w Workucie od 1943 do 1946, Bohater Pracy Socjalistycznej (1949).
Życiorys Po czterech latach nauki w szkole kolejowej wstąpił w 1918 do „czerwonej” partyzantki w bachmuckim oddziale M. Kabanowa, od marca 1919 służył w Armii Czerwonej, m.in. jako adiutant dowódcy zwiadu konnego 81 pułku strzeleckiego 9 Dywizji na Froncie Południowym wojny domowej. W 1921 uczestnik agresji Rosji Radzieckiej na Gruzję i sowietyzacji Gruzji.
W lipcu 1922 zdemobilizowany, został ślusarzem-elektrykiem w zajezdni parowozów w Czerkasach, później sekretarz komitetów rejonowych i okręgowego komitetu Komsomołu w Czerkasach. Od lipca 1925 w WKP(b), od czerwca 1929 przewodniczący kolektywu partyjnego cukrowni w Czerkasach, od 1930 studiował w Instytucie Energetyki w Dnieprostroju, później w Nowoczerkaskim Instytucie Przemysłowym, który ukończył 1935. Od V 1935 inżynier prac elektryczno-montażowych w Wołgostroju w Jarosławiu, od 1940 główny mechanik i pomocnik głównego inżyniera Wołgostroju NKWD, od kwietnia 1941 komendant łagru i budowy węzła wodnego górnej Oki w Kałudze.
Od lipca 1941 komendant 9 Zarządu Budowlanego Głównego Zarządu Budownictwa Obronnego (GUOBR) NKWD, później komendant 51 budowy polowej i dowódca 10 Armii Saperskiej, komendant 24 Zarządu Budownictwa Obronnego na Froncie Południowo-Zachodnim, Dońskim i Stalingradzkim, od 17 marca 1943 do 8 stycznia 1947 komendant Workuckiego Kombinatu Węglowego NKWD/MWD, nadzorca budowy Peczorskiego Zagłębia Węglowego i jednocześnie szef Zarządu Workucko-Peczorskiego Poprawczego Obozu Pracy i budownictwa (w praktyce Workutę opuścił we wrześniu 1946 w związku z objęciem funkcji w okupowanych przez ZSRR Niemczech); wyróżnił się wówczas zdolnościami organizacyjnymi, doprowadził do obniżenia kosztów wydobycia węgla i zwiększenia wydobycia, jednocześnie jednak doprowadzając do śmierci wielu więźniów budujących kopalnie. Od 15 października 1941 major bezpieczeństwa państwowego, od 23 marca 1943 inżynier-pułkownik, od 14 kwietnia 1945 komisarz bezpieczeństwa państwowego, od 9 lipca 1945 generał majorKrótka biografia na stronie Stowarzyszenia Memoriał (ros.) [dostęp 2025-09-21].
Od września 1946 do 12 czerwca 1951 przewodniczący Saksońskiego Zarządu Górniczego w Niemczech, gdzie kierował wydobywaniem rudy uranu na potrzeby radzieckiego projektu atomowego, jednocześnie od 10 maja 1947 dyrektor generalny sowieckiej spółki akcyjnej Wismut. Od czerwca 1951 przewodniczący zarządu obozów pracy poprawczej i budowy MSW ZSRR nr 565 w obwodzie moskiewskim. Od 9 lipca 1953 do 21 maja 1955 kierownik Gławspecstroju w Ministerstwie Średniego Przemysłu Maszynowego. Brał udział w projekcie tworzenia radzieckiej bomby wodorowej. Od marca 1955 zastępca szefa 9 Zarządu Ministerstwa Obrony ZSRR, od 1960 szef Zarządu Zasobów Materialnych tego ministerstwa. Od 1964 kierownik inspekcji w Komitecie Państwowym, potem w Ministerstwie Energetyki i Elektryfikacji. Od 1977 szef sekretariatu i kierownik grupy naukowo-badawczej w instytucie „Gidroprojekt”. Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR. W 2008 pośmiertnie otrzymał honorowe obywatelstwo Workuty.
Odznaczenia i nagrody Medal Sierp i Młot Bohatera Pracy Socjalistycznej (29 października 1949) Order Lenina (czterokrotnie - 21 lutego 1942, 16 maja 1945, 29 października 1949 i 4 stycznia 1954) Order Czerwonego Sztandaru (30 stycznia 1951) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (14 lipca 1944) Order Czerwonej Gwiazdy Medal „Za zasługi bojowe” Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal „Za obronę Leningradu” Medal „Za obronę Moskwy” Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „Dwudziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal „Weteran Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „30 lat Armii Radzieckiej i Floty” Medal jubileuszowy „40 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „50 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal jubileuszowy „60 lat Sił Zbrojnych ZSRR” Medal 800-lecia Moskwy Medal 250-lecia Leningradu Nagroda Stalinowska I stopnia (1951) Odznaka „Zasłużony Pracownik MWD” (22 grudnia 1947)
Przypisy
Bibliografia Nikita Pietrow: Psy Stalina, Warszawa 2012 https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=11228 (ros.)
Kategoria:Bohaterowie Pracy Socjalistycznej Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Funkcjonariusze NKWD Kategoria:Radzieccy generałowie majorowie Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem 100-lecia urodzin Lenina Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zasługi bojowe” Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1982 Kategoria:Ludzie urodzeni w Gorłówce