28 Ochotnicza Dywizja Grenadierów Pancernych SS (1 walońska) „Wallonien”

28 Ochotnicza Dywizja Grenadierów SS (1 walońska) „Walonia” (niem. 28. SS-Freiwilligen-Grenadier-Division Wallonien; do października 1944: 5 Ochotnicza Brygada Szturmowa SS „Walonia”, 5. SS-Freiwilligen Sturmbrigade „Wallonien”) – walońska jednostka Waffen-SS, utworzona na bazie ochotniczego Legionu Walońskiego Léona Degrelle’a.

Historia thumb|Plakat werbunkowy Walonowie pojawili się w Waffen-SS 1 czerwca 1943 roku, kiedy Legion Waloński, który poprzednio walczył w ramach Wehrmachtu jako 373 batalion piechoty, przyłączono do tej formacji. Legion ów rozbudowano w Brygadę Szturmową SS „Walonia” (La Brigade d’Assault Wallonie – SS Sturmbrigade „Wallonie”). Przemianowana 22 października 1943 r. na 5 Ochotniczą Brygadę Szturmową SS (5. SS-Freiwilligen Sturmbrigade „Wallonien”), walczyła od listopada 1943 na Ukrainie u boku Dywizji „Wiking”. Zmasakrowana w ciężkich walkach w brygada została wycofana zimą 1944 roku do Niemiec. W lipcu brygadę wysłano do Estonii, skąd jej resztki ewakuowano do Niemiec w październiku i przystąpiono do tworzenia dywizji.

W lutym 1945 roku nieskompletowaną jednostkę skierowano na Pomorze, w okolice Stargardu, gdzie walońscy esesmani po raz kolejny ponieśli ogromne straty. Jednostka ta skierowana na Pomorze, była jeszcze w trakcie reorganizacji i rozwinięcia ze szczebla brygady do szczebla dywizji. Liczebnie bardzo słaba, na początku lutego 1945 liczyła nieco ponad 4000 żołnierzy, natomiast w momencie wejścia do walki pod Dąbiem ok. 1200 żołnierzy. Siedmiuset pozostałych przy życiu Walonów ewakuowano do Danii, gdzie zastał ich koniec wojny.

Sprawa właściwej nazwy jednostki Jest to dość zagadkowa kwestia. W zachodnich opracowaniach jednostka ta jest z niejasnych powodów traktowana jako dywizja grenadierów pancernych (w nomenklaturze III Rzeszy: zmechanizowana). Powstała ona rzeczywiście jako brygada zmotoryzowana o sile pułku.

W raporcie z listopada 1943 oficer wywiadu Inspektoratu Armii Krajowej Rzeszów ppor. Mieczysław Wałęga stwierdził obecność ciężkich czołgów Legionu Walońskiego z hiszpańską obsługą na poligonie Heidelager w Pustkowie pod DębicąRaport wywiadowczy ppor. Mieczysława Wałęgi ps. „Jur” z 16 listopada 1943 r. (AAN), k. 2 , [w:] .

W czerwcu 1944 r. brygada walońska została wycofana z frontu i wysłana do Rzeszy w celu przeformowania w dywizję. Rozwinięto ją jednak do stanu dywizji piechoty (grenadierów SS), a nie dywizji grenadierów pancernych.

Zbrodnie wojenne i kontrowersje wokół Legionu Obrońcy Legionu Walońskiego twierdzą, że nie jest on odpowiedzialny za popełnienie żadnych zbrodni wojennych. Twierdzą też, że Walonowie nie wiedzieli o zbrodniach popełnianych przez Niemców i uważali swoją walkę w Legionie za antykomunistyczną krucjatę przeciwko bolszewizmowi, nie zaś za szerzenie ideologii nazistowskiej. Zważywszy jednak na fakt, że jednostka brała udział w akcjach przeciwpartyzanckich w ZSRR na zapleczu frontu, wydaje się mało prawdopodobne, by nie wiedzieli o niemieckich zbrodniach.

Dowódcy SS-Sturmbannführer Lucien Lippert (X 1943 – II 1944) SS-Standartenführer Léon Degrelle (18 września 1944 – 3 maja 1945)

Skład organizacyjny thumb|Legion Waloński, Sanok, maj 2007 (rekonstrukcja historyczna)

SS-Grenadier Regiment 69 (69 pułk grenadierów pancernych SS) dwa niepełne bataliony SS-Grenadier Regiment 70 (jw) jeden batalion SS-Artillerie Regiment 28 (28 pułk artylerii SS) niepełny SS-Panzerjäger Abteilung 28 (28 dywizjon przeciwpancerny) niepełny SS-Aufklärungs Abteilung 28 (28 dywizjon rozpoznawczy SS) praktycznie bez ciężkiego sprzętu bojowego SS-Nachrichten Abteilung 28 (28 batalion łączności SS) niepełny SS-Pionier-Bataillon 28 (28 batalion saperów SS) niepełny SS-Flak-Kompanie 28 (28 kompania przeciwlotnicza SS) niepełna, bez dział SS-Ersatz-Bataillon 28 (28 batalion zapasowy SS) nie istniał na przyczółku, żołnierze zostali włączeni do jednostek bojowych Pododdziały służb.

Dywizją była tylko z nazwy – w praktyce były to dwa bataliony grenadierów wsparte pododdziałami specjalistycznymi.

Zobacz też 27 Ochotnicza Dywizja Grenadierów SS (1 flamandzka) „Langemarck”

Przypisy

Bibliografia

Chris Bishop: Dywizje Waffen-SS 1939–1945. Warszawa 2009. .

Kategoria:Dywizje grenadierów pancernych Waffen-SS Kategoria:Dywizje ochotnicze Waffen-SS Kategoria:Belgijskie formacje kolaboranckie w służbie Niemiec hitlerowskich Kategoria:Belgijskie związki taktyczne i oddziały Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1943 Kategoria:Niemieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945