thumb|Tablica upamiętniająca patrona oddziału umieszczona przy drzwiach wejściowych do budynku komendy oddziału (luty 2024) Śląski Oddział Straży Granicznej imienia nadkom. Józefa Bocheńskiego z siedzibą w Raciborzu – jeden z dziewięciu oddziałów Straży Granicznej ochraniający granicę polsko-czeską i polsko-słowackąGranicę polską-słowacką do 1 września 2016.. Oddział został zlikwidowany 30 czerwca 2013 i reaktywowany 1 września 2016. Przywrócona jednostka obejmuje obszar województwa śląskiego i opolskiego z placówkami SG w: Opolu, Bielsku-Białej, Rudzie Śląskiej, Katowicach-Pyrzowicach, Sosnowcu oraz w Częstochowie.
Formowanie i zmiany organizacyjne thumb|Tablice informacyjne (sierpień 2017) 7 maja 1991 Komendant Główny Straży Granicznej płk prof. dr hab. Marek Lisiecki wydał zarządzenie nr 021 na mocy którego 16 maja 1991 rozwiązano Górnośląską Brygadę Wojsk Ochrony Pogranicza w Gliwicach. Jednocześnie na mocy tego zarządzenia został utworzony Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu według etatu nr 44/07 o stanie osobowym 681 funkcjonariuszy i 77 pracowników urzędów państwowych.
Decyzją nr 27 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 26 maja 1993 nadano Śląskiemu Oddziałowi Straży Granicznej w Raciborzu imię „Powstańców Śląskich” oraz sztandarObwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 kwietnia 2024 w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie określenia wzoru i trybu nadawania sztandaru jednostkom organizacyjnym Straży Granicznej oraz trybu nadawania tym jednostkom imion ().. Uroczyste wręczenie sztandaru miało miejsce 10 listopada 1993 na Górze św. Anny.
Zarządzeniem nr 64 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2 listopada 2010 określono i wprowadzono symbol Śląskiego Oddziału Straży GranicznejZarządzenie nr 64 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 2.11.2010 sprawie określenia wzorów symboli jednostek organizacyjnych Straży Granicznej (Dz. Urz. KGSG 2010.11, poz. 53)..
Śląski Oddział Straży Granicznej funkcjonował do 30 czerwca 2013, kiedy to zmieniono nazwę na Śląsko-Małopolski Oddział Straży Granicznej z siedzibą w RaciborzuRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 6 marca 2013 w sprawie zniesienia niektórych oddziałów Straży Granicznej oraz zmiany rozporządzenia w sprawie utworzenia oddziałów Straży Granicznej ().. thumb|Izba tradycji, sztandar ŚlOSG (luty 2024) Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 27 kwietnia 2016 w sprawie utworzenia Karpackiego Oddziału Straży Granicznej oraz zmiany rozporządzenia w sprawie utworzenia oddziałów Straży GranicznejObwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 1 grudnia 2022 w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie utworzenia Karpackiego Oddziału Straży Granicznej oraz zmiany rozporządzenia w sprawie utworzenia oddziałów Straży Granicznej (). Śląsko-Małopolski Oddział Straży Granicznej z dniem 1 września zmienił nazwę na Śląski Oddział Straży Granicznej im. nadkom. Józefa Bocheńskiego z siedzibą w Raciborzu.
Zarządzeniem nr 81 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 28 lipca 2016, załącznik nr 9, określono i wprowadzono nowy symbol Śląskiego Oddziału Straży GranicznejZarządzenie nr 81 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 28 lipca 2016 w sprawie określenia wzorów symboli jednostek organizacyjnych Straży Granicznej (Dz. Urz. KGSG 2016, poz. 79)..
Zasięg terytorialny thumb|Komenda Oddziału – Pomnik „Pamięci funkcjonariuszy Straży Granicznej, żołnierzy i oficerów Korpusu Ochrony Pogranicza zamordowanych w 1940 przez NKWD Zbrodnia Katyńska“. (sierpień 2017) Śląski Oddział Straży Granicznej powstał na bazie Górnośląskiej Brygady WOP. Ochraniał granicę państwową od znaku granicznego nr III/348 (włącznie) do znaku granicznego nr IV/170 (wyłącznie). Zabezpieczał odcinek polsko-czechosłowackiej granicy o łącznej długości 242,99 km od Godowa po Gierałcice.
1 grudnia 1998 Śląski Oddział przejął pod ochronę dalsze 76 km odcinka granicy ze zlikwidowanego Beskidzkiego OSG. Był w tym czasie odpowiedzialny za ochronę granicy z Czechami na długości 320 km od znaku granicznego nr I/1 (włącznie) do znaku granicznego nr II/170 (wyłącznie). Strefa nadgraniczna objęła swym zasięgiem: 31 gmin, na obszarze województwa śląskiego (powiaty: bielski, cieszyński, pszczyński, Jastrzębie-Zdrój, Żory, Rybnik, wodzisławski, raciborski) 16 gmin na terenie województwa opolskiego (powiaty: głubczycki, prudnicki, nyski (częściowo), krapkowicki, kędzierzyńsko-kozielski).
12 stycznia 2002 przejął pod ochronę dalsze 32 km odcinka granicy od Sudeckiego OSG i ochraniał granicę na odcinku 358,04 km od znaku granicznego nr I/1 (włącznie) do znaku granicznego nr II/200 (wyłącznie), obejmujący województwo śląskie z wyłączeniem powiatu żywieckiego oraz wchodząca w skład powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna na północ od linii biegnącej od znaku granicznego nr I/1 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Czeską, do mostu na potoku Czadeczka, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków i Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka oraz województwo opolskie..
1 stycznia 2005 zasięg terytorialny oddziału obejmował województwo śląskie: (z wyłączeniem powiatu żywieckiego) i z powiatu cieszyńskiego części obszaru gminy Istebna położoną na północ od linii biegnącej od znaku granicznego nr I/1 na granicy państwowej z Republiką Czeską, do mostu na potoku Czadeczka, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, do granicy gmin Istebna i Milówka oraz województwo opolskie..
1 kwietnia 2011 zasięg terytorialny oddziału obejmował województwa: opolskie i śląskie z wyłączeniem: powiatu żywieckiego oraz z powiatu cieszyńskiego części obszaru gminy Istebna położonego na południe od linii biegnącej od znaku granicznego nr I/1 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Czeską, do mostu na potoku Czadeczka, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków i Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka..
W terytorialnym zasięgu działania oddziału, terenowymi organami Straży Granicznej byli komendant oddziału, komendanci strażnic i granicznych placówek kontrolnych., a po reorganizacji w 2004 komendant oddziału i komendanci placówekObwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 4 września 2014 w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Straży Granicznej Art. 5.1. ()..
Struktura organizacyjna ŚlOSG im. Powstańców Śląskich Struktura organizacyjna Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w dniu 16 maja 1991 przedstawiała się następująco: thumb|Symbol Śląskiego Oddziału Straży Granicznej im. Powstańców Śląskich Komendant Oddziału – mjr SG Mieczysław Podhorodyński Zastępca Komendanta Oddziału – płk SG Marian Kowalski Starszy Radca Prawny – nn Wydział Ochrony Granicy Państwowej – mjr SG Stanisław Mika (Naczelnik) Grupa Operacyjno-Rozpoznawcza w Wodzisławiu Śląskim Grupa Operacyjno-Rozpoznawcza w Głubczycach Grupa Operacyjno-Rozpoznawcza w Prudniku Wydział Kontroli Ruchu Granicznego – mjr SG Jan Kohut (Naczelnik) Wydział Dochodzeniowo-Śledczy – ppłk SG Henryk Kulej (Naczelnik) Grupa Dochodzeniowo-Śledcza w Prudniku – kpt. SG Sergiusz Hadrych (Kierownik) Wydział Prezydialny – ppłk SG Mirosław Szypowski (Naczelnik) Wydział Łączności i Informatyki – mjr SG Jan Stradomski (Naczelnik)) Wydział Kadr i Szkolenia – ppłk SG Marian Strojny (Naczelnik) Wydział Finansów – mjr SG Ryszard Bociek (Naczelnik) Wydział Techniki i Zaopatrzenia – mjr SG Waldemar Jakubek (Naczelnik): Kompania Zabezpieczenia – por. SG Artur Kasperczak (Dowódca) Grupa Zabezpieczenia i Techniki w Prudniku – st. chor. sztab. SG Edward Kowalczyk (Kierownik) Grupa Zabezpieczenia i Techniki w Głubczycach – por. SG Krzysztof Kołodyński (Kierownik) Samodzielna Kompania Odwodowa SG w Prudniku – kpt. SG Mirosław Brożko (Dowódca) Służba Zdrowia – kpt. SG lek. Witold Wieczorek (Kierownik): Izba Chorych w Prudniku.
W roku 1991, Śląskiemu Oddziałowi Straży Granicznej podlegały: Strażnica SG w Godowie (1991–15.08.2005) Strażnica SG w Gorzycach (1991–10.1999) Strażnica SG w Chałupkach (1991–2.01.2003Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 13 grudnia 2002 zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.) Strażnica SG w Krzanowicach (1991–2.01.2003) Strażnica SG w Kietrzu (1991–23.08.2005) Strażnica SG w Pilszczu (1991–24.08.2005) Strażnica SG w Krasnym Polu 1991–2.01.2003) Strażnica SG w Pomorzowicach (1991–1.11.1998) Strażnica SG w Trzebinie (1991–2.01.2003) Strażnica SG w Konradowie (1991–2.01.2003) Strażnica SG w Gierałcicach (1991–2.01.2003) Graniczna Placówka Kontrolna SG w Chałupkach – mjr SG Zenon Szmytkiewicz (Komendant) (przejście drogowe) Chałupki-Bohumín, (przejście kolejowe Chałupki-Bohumín). Graniczna Placówka Kontrolna SG w Pietrowicach (przejście drogowe) Pietrowice-Krnov, Pomorzowiczki-Osoblaha. Graniczna Placówka Kontrolna SG w Głuchołazach – mjr SG Jan Górniak (Komendant) (przejście drogowe) Głuchołazy-Mikulovice, Konradów-Zlaté Hory, Trzebina-Bartultovice (przejście kolejowe) Głuchołazy-Mikulovice.
W roku 1992, została utworzona: Strażnica SG w Bliszczycach (1992–1998) thumb|Funkcjonariusze podczas Święta Straży Granicznej (wspólna „grochówka“ na stołówce) (maj 1993) W październiku 1993 została utworzona: Graniczna Placówka Kontrolna SG w Pietraszynie – mjr SG Zbigniew Kamiński (Komendant) (przejście drogowe) Pietraszyn-Sudice.
1994: Samodzielna Kompania Odwodowa SG w Prudniku została przeniesiona do Głubczyc Została utworzona Strażnica SG w Pokrzywnej (1.05.1994–2001)
1 maja 1994 została utworzona: Graniczna Placówka Kontrolna SG w Katowicach-Pyrzowicach – kpt. SG Adam Błyskal (Komendant) (przejście lotnicze) Katowice-Pyrzowice obsługiwała ruch graniczny w Międzynarodowym Porcie Lotniczym. thumb|Izba tradycji ŚlOSG, motocykl WSK-125 M06B3 i umundurowanie funkcjonariuszy SG z 1. poł. lat 90. XX w. (luty 2024) 1 grudnia 1998 z rozformowanego Beskidzkiego OSG, oddziałowi podporządkowano:Decyzja nr 277 MSWiA z 5 sierpnia 1998 w sprawie likwidacji Beskidzkiego OSG.. Strażnica SG w Jaworzynce (1.12.1998–23.08.2005) Strażnica SG w Wiśle (1.12.1998–21.09.2004) Strażnica SG w Ustroniu (1.12.1998–23.08.2005) Strażnica SG w Lesznej Górnej (1.12.1998–2.01.2003) Strażnica SG w Cieszynie (1.12.1998–15.10.2002) Strażnica SG w Pogwizdwie (1.12.1998–31.01.2001) Strażnica SG w Zebrzydowicach (1.12.1998–2.01.2003) Graniczna Placówka Kontrolna SG w Cieszynie (1.12.1998–23.08.2005) (przejście drogowe) Cieszyn (most Wolności, most Przyjaźni)-Český Těšín (most Svobody, most Družby), Cieszyn-Chotěbuz, Jasnowice-Bukovec, (przejście kolejowe) Cieszyn-Český Těšín Graniczna Placówka Kontrolna SG w Zebrzydowicach (1.12.1998–23.08.2005) (przejście kolejowe) Zebrzydowice-Petrovice u Karviné.
W roku 1999, Samodzielna Kompania Odwodowa SG w Głubczycach została przeniesiona do Cieszyna i funkcjonowała do 5 listopada 2005, kiedy to została rozwiązanaZakończenie służby w Straży Granicznej funkcjonariuszy służby kandydackiej, przejście SG na system służby zawodowej..
1 marca 2000 została utworzona: Graniczna Placówka Kontrolna SG w Lesznej Górnej – kpt. SG Zbigniew Liszka (Komendant) (przejście drogowe) Leszna Górna-Horní Líštná (przejście drogowe) Jasnowice-Bukovec.