Powstanie majowe ludu czeskiego (czes. Květnové povstání českého lidu) – powstanie, które wybuchło 1 maja 1945 na terenie utworzonego i okupowanego przez III Rzeszę od 16 marca 1939 Protektoratu Czech i Moraw. Celem zbrojnego wystąpienia Czechów w ostatnich dniach II wojny światowej w Europie było: wyzwolenie ziem czeskich spod okupacji niemieckiej, przejęcie ważnych placówek i infrastruktury, rozbrojenie wycofujących się wojsk niemieckich, zapobiegnięcie grabieniu i niszczeniu przez Niemców mienia.
Koordynowaniem powstania zajmował się czeski ruch oporu pod dowództwem generała Františka SlunečkiTomáš Jakl: Czeskie powstanie narodowe w 1945 roku.
Ważniejsze bitwy powstania 1 maja wybuchło powstanie w Przerowie szybko stłumione przez NiemcówPřerovské povstání 1. 5. 1945 . 4 maja wybuchło powstanie w Kladnie zakończone 8 maja wycofaniem się Niemców z miasta. 11 maja do Kladna wkroczyła Armia CzerwonaKonec války v Kladně . 5 maja wybuchło powstanie w Holicach zakończone 6 maja taktycznym zwycięstwem Niemców, ale ich strategiczną porażką. 10 maja do Holic wkroczyła Armia CzerwonaOdboj a povstání v Holicích r. 1945 . 5 maja wybuchło powstanie w Pilźnie zakończone 6 maja wkroczeniem do miasta jednostek 3 Armii amerykańskiej (12 Grupa Armii) dowodzonej przez generała George'a PattonaPlzeň 1945 . 5 maja wybuchło powstanie w Pradze zakończone 8 maja podpisaniem „Protokołu o sposobie przeprowadzenia kapitulacji niemieckich sił zbrojnych w Pradze”. Niemcy wycofali się z miasta, do którego 9 maja wkroczył 1 Front Ukraiński marszałka Iwana KoniewaAndrzej Krawczyk: Gra o Pragę, czyli dziwne powstanie. „Tajemnice końca wojny”, Polityka, Warszawa 2005. .
Podsumowanie W powstaniu wzięło udział 130 tysięcy Czechów (zginęło około 11 tysięcy). Walki z Niemcami trwały w 37 miastach oraz 240 wsiach i osadach do 11 maja 1945. Powstanie przyczyniło się do przyspieszenia zakończenia walk na terytorium Protektoratu i uchronienia wielu czeskich miast (w tym Pragi) przed zniszczeniem.
Zobacz też Słowackie powstanie narodowe
Przypisy
Kategoria:Powstania antyhitlerowskie Kategoria:Protektorat Czech i Moraw