thumb|Komendantura Radzieckiej Administracji Wojskowej w Niemczech w berlińskiej dzielnicy Karlshorst thumb|ówczesna siedziba Ministerstwa Lotnictwa Rzeszy przy Wilhelmstraße/Leipziger Straße (1938), następnie Radzieckiej Administracji Wojskowej w Niemczech (1945-) thumb|Budynek przy Leipziger Straße 7, ówczesna siedziba Niemieckiej Komisji Gospodarczej (1949) thumb|Kompleks budynków Administracji; współczesne zdjęcie lotnicze thumb|Komendantura Radziecka w Saksonii na zamku Albrechtsberg w Dreźnie, widok od strony Łaby thumb|Komendantura Radziecka w Meklemburgii na zamku Schwerin w Schwerinie thumb|Komendantura Radziecka w Turyngii w kompleksie Gauforum w Weimarze; widok Atrium thumb|Komendantura Radziecka w Turyngii w kompleksie Gauforum w Weimarze thumb|Redakcja Täglichen Rundschau w Berlin-Prenzlauer Berg przy Göhrener Straße thumb|Siedziba Radzieckiej Komendantury w Berlinie przy Luisenstrasse 57 thumb|Willa przy Majakowskiring 46-48 – rezydencja b. komendanta radzieckiej strefy okupacyjnej Berlina, następnie pierwszego premiera NRD

Sowiecka Administracja Wojskowa w Niemczech (również Radziecka Administracja Wojskowa w Niemczech, niem. Sowjetische Militäradministration in Deutschland – SMAD, ros. Советская военная администрация в Германии – СВАГ) – administracja wojskowa ZSRR, która przejęła najwyższą władzę wykonawczą w sowieckiej strefie okupacyjnej, do czasu utworzenia w październiku 1949 Niemieckiej Republiki Demokratycznej.

Administracja wyrosła ze struktur frontowych – 1 Frontu Białoruskiego, 2 Frontu Białoruskiego i 1 Frontu Ukraińskiego oraz Grupy Wojsk Radzieckich w Niemczech.

Po części jej zadania przejęła Radziecka Komisja Kontroli w Niemczech (Sowjetische Kontrollkommission – SKK, Советская контрольная комиссия в Германии) (1949-1953), a następnie aparat Wysokiego Komisarza ZSRR w Niemczech (Hoher Kommissar der UdSSR in Deutschland, Верховный комиссар СССР в Германии) (1953-1955).

W 1947 r. powołano Niemiecką Komisję Gospodarczą (Deutsche Wirtschaftskommission, Немецкая/Германская экономическая комиссия) niemiecką strukturę wykonawczą, która funkcjonowała do chwili utworzenia w 1949 r. NRD.

Struktura centralna w 1945 r. Sztab (Штаб), Berlin-Karlshorst przy Zwieseler Straße Zarząd Komendantury (Управление комендантской службы), Berlin-Karlshorst Oddział Wojskowy (Военный отдел) Oddział Marynarki Wojennej (Военно-морской отдел) Oddział Lotnictwa Wojskowego (Военно-воздушный отдел) Oddział Polityczny (Политический отдел) Oddział Przemysłu (Промышленный отдел) Oddział Rolnictwa (Сельскохозяйственный отдел) Oddział Handlu i Zaopatrzenia (Отдел торговли и снабжения) Oddział Transportu (Транспортный отдел), Berlin-Karlshorst przy Gundelfinger Straße 38 (1945-1946), w Wendenschloß (1946-1949), oraz ponownie w Berlin-Karlshorst przy Treskowallee (1949-) Oddział Paliw (Отдел топлива), Berlin-Karlshorst przy Treskowallee 44 Oddział Finansów (Финансовый отдел) Oddział Łączności (Отдел связи), Berlin-Karlshorst Oddział Spraw Wewnętrznych (Отдел внутренних дел), Berlin-Karlshorst przy 2 linia 40 Oddział Edukacji (Отдел народного образования), Berlin-Karlshorst Oddział Ochrony Zdrowia (Отдел здравоохранения), Berlin-Karlshorst Oddział Prawny (Правовой отдел), Berlin-Karlshorst Oddział Zatrudnienia (Отдел рабочей силы) Oddział ds Repatriacji (Отдел по репатриации), Poczdam (1945-1947), Berlin-Karlshorst (1947-1949) Oddział ds Reparacji i Zaopatrzenia (Отдел по репарациям и поставкам) Wojentorg (centrala zaopatrzenia kadry)

Struktura Administracji miała charakter aparatu centralnego. Łącznie jej stan osobowy wynosił 28 204 osoby (1945), 63 897 (1946) itd. Struktury ulegały zmianom, np. powołano:

Wydawnictwo SWAG, Biuro Informacji, Berlin przy Lindenstraße (1945), następnie w Berlin-Weißensee przy Parkstrasse 15, Redakcję gazety „Tägliche Rundschau”, początkowo w Berlinie-Kopenick w „Villa Karolinenhof”, w Berlinie-Prenzlauer Berg, przy Göhrener Straße 11 (1945-), ostatnio w Berlinie-Friedrichshain, Rozgłośnię Radiową, Szkołę Antyfaszystowską, Rüdersdorf oraz w Königs Wusterhausen, Biuro Hydro-Meteorologiczne, Poczdam Oddział Handlu Zagranicznego, Oddział Gospodarki, Oddział Statystyki, Oddział Propagandy, Berlin-Karlshorst, następnie w Berlinie-Lichtenberg przy Normannenstraße 22 Oddział Państwowego Banku ZSRR – Gosbanku (Государственный банк СССР), Centralny Klub, Berlin-Karlshorst przy Treskowallee sądy wojskowe, prokuratury.

Był to proces organizacji radzieckich struktur zarządzania państwem w Radzieckiej Strefie Okupacyjnej. Powołano też m.in.:

Zarząd Radzieckich Towarzystw Akcyjnych w Niemczech, Berlin-Weißensee, Berliner Allee 107-110 (1946-)36 spółek, m.in. „Derutra”, „Derunaft”, „Intourist”, „Garkreba” Garantie- und Kreditbank przy Egerstraße (1945-1956), „Defa”., Zarząd Przemysłu Lekkiego, Zarząd Górnictwa i Przemysłu Metalurgicznego, Berlin-Karlshorst przy Treskowallee 44 (1948-1949), Zarząd Administracji Obywatelskiej, Berlin-Karlshorst Zarząd Przedsiębiorstw Handlowo-Komunalnych, Zarząd badań naukowych i technologii w Niemczech, szereg oddziałów poszczególnych radzieckich resortów i centralnych podmiotów gospodarczych.

2 września 1948 centralny aparat Administracji składał się z 69 zarządów i oddziałów, w której było zatrudnionych 8618 oficerów i cywilnych specjalistów. Niektóre z nich mieściły się pod innymi adresami. Cały szereg przedstawicielstw różnych resortów lub instytucji pozostawało poza strukturami Radzieckiej Administracji Wojskowej w NiemczechЯ. Фойтцик, А. В. Доронин, Т. В. Царевская-Дякина: Советская военная администрация в Германии, 1945-1949. Справочник, РОССПЭН Moskwa 2009, s. 750..

Struktura terenowa Posiadała też struktury terenowe – komendantury (Управление Советской военной администрации) w: Turyngii (SMATh), w Jenie, od 11 lipca 1945 w Weimarze przy Kurtstraße oraz w Gauforum przy Karl-Marx-Platz (ob. Weimarplatz). Saksonii, w Dreźnie na zamku Albrechtsberg przy Bautzner straße 130 oraz na zamkach Lingner oraz Eckberg; od 1946 w Dreźnie przy Nordallee 5 Saksonii-Anhalt, w Halle przy Luisenstraße Meklemburgii, na zamku Schwerin w Schwerinie (1945-1947) Brandenburgii, w Poczdamie przy Neue Königstraße 74 i radzieckiej strefie okupacyjnej Berlina (Управление военного коменданта Советского сектора оккупации Берлина), przy Luisenstrasse 57, z rezydencją przy Majakowskiring 46/48 (1946-1949). oraz niższego szczebla w poszczególnych miastach (w listopadzie 1945 – 652 komendantury).

Komendanci 1945–1946 – marszałek Gieorgij Żukow 1946–1949 – marszałek Wasilij Sokołowski

Siedziba Siedziba mieściła się w berlińskiej dzielnicy Karlshorst przy Zwieseler Strasse 4 i Treskowallee (ob. Hermann-Duncker-Strasse). Większość komórek organizacyjnych, zwłaszcza gospodarczych, pomieszczono w kompleksie budynków z 1935 b. Ministerstwa Lotnictwa Rzeszy (Reichsluftfahrtministeriums) przy Wilhelmstraße 97 / Leipziger Straße 5–7. Następnie kompleks zajmowała Niemiecka Komisja Gospodarcza, Państwowa Komisja Planowania NRD (Staatliche Plankommission) oraz 9 resortów gospodarczych NRD (1986)Ministerstwo Finansów (Ministerium der Finanzen), Ministerstwo Maszyn Ogólnych, Rolniczych i Sprzętu Transportowego (Ministerium für Allgemeinen Maschinen-, Landmaschinen- und Fahrzeugbau), Ministerstwo Przemysłu Terenowego i Spożywczego (Ministerium für Bezirksgeleitete Industrie und Lebensmittelindustrie), Ministerstwo Przemysłu Chemicznego (Ministerium für Chemische Industrie), Ministerstwo Przemysłu Szklarskiego i Ceramicznego (Ministerium für Glas und Keramik), Ministerstwo Przemysłu Lekkiego (Ministerium für Leichtindustrie), Ministerstwo Gospodarki Materiałowej (Ministerium für Materialwirtschaft), Ministerstwo Przemysłu Maszyn Ciężkich i Urządzeń (Ministerium für Schwermaschinen und Anlagenbau), Ministerstwo Przemysłu Maszyn Skrawających i Maszyn dla Przemysłu (Ministerium für Werkzeug- und Verarbeitungsmaschinenbau)., Urząd Powierniczy (Treuhandanstalt) (1990-), obecnie Federalne Ministerstwo Finansów (Bundesministeriums der Finanzen).

Zobacz też Muzeum Berlin-Karlshorst Kolonne

Przypisy

Bibliografia Werner Breunig: Verfassunggebung in Berlin, Duncker & Humblot Berlin 1990, , 978342846965 Jan Foitzik: Sowjetische Militäradministration in Deutschland (SMAD). 1945–1949. Struktur und Funktion, Akademie Verlag Berlin 1999, . Horst Möller, Alexandr O. Tschubarjan (red.): SMAD-Handbuch. Die sowjetische Militäradministration in Deutschland 1945–1949, R. Oldenbourg Verlag München 2009, . Я. Фойтцик, А. В. Доронин, Т. В. Царевская-Дякина: Советская военная администрация в Германии, 1945-1949. Справочник, РОССПЭН Moskwa 2009 Telefonbuch von Berlin, Hauptstadt der DDR, 1986

Kategoria:Okupacja radziecka Kategoria:Historia Niemiec 1945–1949