Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego (ur. ok. 1450, zm. krótko po 1520) – flamandzki malarz iluminator.
Swój przydomek zawdzięcza iluminacjom wykonanym około 1470 roku w Modlitewniku DrezdeńskimModlitewnik Drezdeński, Sächsische Landesbibliothek, Drezno (ms. A311); dwie karty znajdują się w Luwrze (nr inw. 20694, 20694bis). Pierwsze kroki w zawodzie stawiał w Utrechcie, gdzie ukończył szkołę. Pod koniec 1460 roku przeniósł się do Brugii. Tam tworzył pod wpływem stylu Mistrza Antoniego Burgundzkiego; stworzył nowy typ rozbudowanych miniatur pejzażowych widoczny w cyklu kalendarzowym madryckich Godzinek Voustre Demeure czy właśnie w Modlitewniku Drezdeńskim i kilku innych kodeksach. Bardzo szybko założył własny warsztat. W 1488 roku przeniósł się do Tournai koło Amiens. Około roku 1495 powrócił do Brugii, gdzie pracował aż do śmierci, która nastąpiła po roku 1520.
Twórczość Pierwsze miniatury zidentyfikowane jako prace Mistrza Modlitewnika Drezdeńskiego pochodzą z czterotomowego Manuskryptu Gruuthuse zawierającego m.in. tekst Kronik (Chroniques) francuskiego duchownego i dziejopisa Jeana Froissarta, wykonanego dla Lodewijka van Gruuthuse wespół z Mistrzem Antoniego Burgundzkiego. Stworzył kilka prac na dworze książąt Burgundii. Wykonał niektóre iluminacje w manuskrypcie Livre des tournois przeznaczonym dla René I Andegaweńskiego (większość miniatur wykonał Barthélemy d’Eyck). Ilustrował też dwa rękopisy francuskiego tłumaczenia Factorum et dictorum memorabilium libri novem (Faits et dits mémorables des romains) Waleriusza Maksymusa: jednego wykonanego dla Jeana Grosa, sekretarza księcia, drugiego dla Jana Crabbe, opata klasztoru cystersów w Ter Duinen niedaleko Brugii.
Po śmierci Karola Śmiałego w 1477 roku zmuszony był do zmiany klienteli na mniej zamożną. Zilustrował wówczas kilka małych modlitewników. Rozpoczął współpracę z flamandzkimi iluminatorami: Simonem Marmionem, Willemem Vrelantem, Wiedeńskim Mistrzem Marii Burgundzkiej i Gerardem Davidem. Brał udział w dekoracji Brewiarza Izabeli Katolickiej wykonanego na zlecenie Maksymiliana I, lecz jego praca została przerwana z powodu powstania we Flandrii w latach 1487-1488. W kolejnych latach tworzył w Brugii, Tournai i Amiens, gdzie wykonywał iluminacje m.in. do Godzinek Spinola.
Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego miał zdolność ukazywania z dużym humorem lub ironicznym przesłaniem scen z życia codziennego, zapełnionych postaciami o prostackich rysach twarzy, wręcz grubiańskich w wyrazie, czego przykładem są miniatury w Godzinkach Spinola. Jego prace są niezwykle barwne; wykorzystywał takie kolory jak jasny pomarańcz, zieleń morska, burgund, błękit królewski, rzadziej czerń, w różnych zaskakujących kombinacjach, co czyniło jego sztukę bardzo oryginalną.
Przypisywane prace Mistrzowi Modlitewnika Drezdeńskiego przypisuje się autorstwo miniatur w około czterdziestu manuskryptach. Pozycje zaznaczone kolorem są w dużej mierze samodzielnymi pracami Mistrza Modlitewnika Drezdeńskiego
Lista dzieł przypisywanych Mistrzowi Modlitewnika Drezdeńskiego Lp. Tytuł obrazu Rok powstania Kolekcja Uwagi Grafika 2Godzinki Jeana Carpentina1470własność prywatnaMistrz Modlitewnika Drezdeńskiego:- 14 linijek zapisanych teksturą;- 22 pełnostronicowe miniatury;- 42 inicjały- 24 miniatury kalendarzowe.120px 3Brewiarz Brimeu 1473 – 1477Bibliothèque de Genève (Comites latentes), Genewa(Ms 208)Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego:- 4 miniatury całostronicowe z inicjałamiwspółautorzy: Mistrz Gentse Colettaleven 4Księga godzinekok. 1475Lizbona, Muzeum Calouste Gulbenkiana (LA 144)Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego: - 1 miniatura (fol. 52v) współautorzy:Willemem Vrelantem: 6 miniatur kalendarzowych (fol. 15v, 27v, 107v, 147v, 166v, 229v); Mistrz Fitzwilliam 268: 4 miniatury (fol. 119v, 126v, 158v, 180v); 5 Manuskrypt Gruuthuse(Kroniki Froissarta)1470-1475Paryż, Biblioteka Narodowa Francji (Ms 2645-2646)Praca wykonana dla Lodewijka van Gruuthuse. Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego wykonał miniatury w trzeciej i czwartej księdze, ilustrując tekst Kronik Froissartawspółautorzy:Mistrz Antoniego z Burgundii, Mistrz Małgorzaty z Yorku 120px 6 Modlitewnik Drezdeński 1470-1475Drezno, Sächsische Landesbibliothek (Ms. Dresd. A.311); Paryż, Luwr (dwa arkusze) (nr inw. 20694 i 20694bis)Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego- 28 całostronicowych miniatur'współautor:Willem Vrelant; 7Faits et dits mémorables 1475-1480Brugia, Groot Seminarie (Ms. 159/190, 158/189, 157/188 ) Los Angeles, J. Paul Getty Museum (Ms 43)Dzieło Waleriusza Maksymusa w przekładzie na język francuski, wykonane na zamówienie opata Jana Crabbe 120px 8Faits et dits mémorables 1470-75 Lipsk, Universitätsbibliothek (Ms Rep.I.11.b)Rękopis wykonany na zamówienie Jeana Grosa, zawierający francuski przekład dzieła Waleriusza Maksymusa 9Godzinki Colard Pingret 1478Bruksela, Biblioteka Królewska Belgii (Ms II 7604 )Godzinki powstały w Brugii 10Godzinki Saltinga1475-1480Londyn, Muzeum Wiktorii i Alberta (L 2384-1910, 1221)Praca wykonana w Valenciennes i w Brugiiwspółautorzy: Willem Vrelant i warsztatMistrz Fitzwilliam 268 (fol. 85v, 97v, 153), Simon Marmion i warsztat 120px 11 Godzinki Crohin-La Fontaine 1480-1485Los Angeles, J. Paul Getty Museum (Ms. 23, f. 71v),Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego:- 17 linijek pisma bastarda;- 12 półstronicowych miniatur;- 21 inicjałów;- 2 pełnostronicowe herby rycerskie.120px 12Livre des tournois1480-1488Paryż, Biblioteka Narodowa Francji (BNF Ms. fr. 2693, f. 41v, 42r) 13Lekcjonarz Antoine’a Clabaulta 1495-1500Paryż, Biblioteka Arsenału (Ms.661)Lekcjonarz został wykonany w Amienswspółautor:Mistrz Antoine Clabault:- drugi zespół iluminacji. 14Godzinki Huth ok. 1480-1490Londyn, Biblioteka Brytyjska (Add. 38126)|People of Color oiEuropean Art History Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego:- 24 bordiury na kartach kalendarzowychwspółautorzy:Simon Marmion i pracownia:- 22 lub 24 pełnostronicowe miniatury- 50 małych miniaturMistrz Miniatur z Houghton: 2 iluminacje Nawiedzenie i Dysputa Świętej Barbary120px 15Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny i świętych1475Londyn, Biblioteka Brytyjska (Royal 20.B.II)Praca stworzona dla sir Johna Donne'a 16Brewiarz Izabeli Katolickiej1488-1497Londyn, Biblioteka Brytyjska (Add. Ms. 18851)Brewiarz powstał w Brugii i Gandawie; zawiera 172 miniatur Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego wykonał(w pierwszych 3/4 części brewiarza): -pojedyncze pełno-stronicowe ilustracje-32 pół-stronicowych miniatur;-48 jednokolumnowych miniatur;- 7 inicjałów;- iluminacje kalendarzawspółautor:Gerard David - 3 półstronicowe miniatury: Narodziny, Adoracja Marii, Święta BarbaraMistrz Jakuba IV Szkockiego- 3 półstronicowe miniatury-45 jednokolumnowych miniatur w drugiej części brewiarza (fol. 404v-495) Gerard Horenbout120px 17Godzinki Voustre Demeure1475-1480Madryt, Biblioteca Nacional de España (Wit. 25-5)Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego:- 24 miniatury kalendarzowewspółautorzy:Wiedeński Mistrz Marii BurgundzkiejLieven van LathemSimon Marmion 18Godzinki Charlotty de Bourbon-Montpensier 1474 – 1480Alnwick Castle, biblioteka księcia Northumberland (Ms. 482)współautorzy:Simon Marmionwarsztat Mistrza Pierwszego Modlitewnika Maksymiliana I 19Godzinki Louthe1480Louvain-la-Neuve, Bibliothèque de l'Université catholique de Louvain (Ms. A2)Godzinki wykonane dla sir Johna Donne'aMistrz Modlitewnika Drezdeńskiego:- miniatury kalendarzowe;współautor:Simon Marmion 20Godzinki Emerson White (Godzinki Houghton) Harvard University, Houghton Library (mss. typ. 443-443-1), fol. 157Godzinki Houghton on-linewspółautor: Simon Marmion 120px 21Godzinki Jana van der Scaghe i Anny de Memere 1480Nová Říše, biblioteka Norbentanów(ms 10)Godzinki wykonane dla Jana van der Scage i jego żony Anny de MemereMistrz Modlitewnika Drezdeńskiego:- 13 całostronicowych miniatur120px 22Złota Legenda (Legenda Aurea)1490 – 1510Cambridge, Fitzwilliam Museum (Ms 22)Praca powstała dla hrabiego Oettingen Jana II w kilku etapach: w Brugii i Amiens (1490) i w Hainaut (ok. 1510). Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego w 1490 wykonał samodzielnie 1 miniaturę (fol. 1) oraz 2 miniatury w sekcji 1-3 i 10współautor: Mistrz Marguerite de Liedekerke 80 miniatur (fol. 2)120px 23Godzinki1490 Cambridge, Fitzwilliam Museum (Ms 1058-1975)Praca powstała w Brugii 24Godzinki Claude’a Malle d’Amiens własność prywatna 25Godzinki Maître aux Fleurs1480-1485Paryż, Biblioteka Arsenału (Ms. 638-639)Praca powstawała w Brugii i Gandawie;Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego:- medaliony kalendarzowe120px 26Księga godzinek 1500–1510Palermo, Biblioteca Centrale della Regione Siciliana (Ms. F Museo 6)Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego- miniatury kalendarzowe 27Godzinki Da Costa ok. 1510Bruksela, Biblioteka Królewska Belgii (Ms. IV 1260)Godzinki powstały w Brugii współautorzy;Mistrz van Woodhull-Harberton (fol. 165v, 171v, 205v, 207v, 210v, 212v, 216v, 223v)Mistrz Edwarda IV (fol. 116v) 28Matka Boska z Dzieciątkiem i śpiewającymi aniołami i Ukrzyżowanie ok. 1510Biblioteka Książąt Czartoryskich(Ms 3019, p. 105/106 en inv. Nr. XV-Rr 1984)Średniowieczne rękopisy iluminowane z kolekcji Izabeli Czartoryskiej120px 29 Godzinki Spinola ok. 1515–1520Los Angeles, J. Paul Getty Museum (Ms. Ludwig IX 18)Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego: Wizytacja (fol. 109v), Chrystus i Anna, (fol. 110r), Narodziny (fol. 119v), Chrystus przed Kajfaszem (fol. 120r)współautorzy:Gerard Horenbout Mistrz Pierwszego Modlitewnika Maksymiliana I 120px
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Flamandzcy iluminatorzy Kategoria:Anonimowi malarze flamandzcy