mały|Grób Hanny Pohoskiej na cmentarzu Powązkowskim Hanna Pohoska właśc. Anna Ewa z Rzepeckich Pohoska (ur. 29 maja 1895 w Poznaniu, zm. 30 września 1953) – polska specjalistka w zakresie historii oświaty i pedagogiki, działaczka polityczna, zastępczyni senatora z Miasta Stołecznego Warszawy wybrana w 1935.
Życiorys Była córką Kazimierza, dziennikarza i Izy Moszczeńskiej-Rzepeckiej, działaczki społecznej i oświatowej, siostrzenicą Karola, wnuczką Ludwika Władysława i prawnuczką Kajetana Władysława. Jej bratem był Jan Rzepecki. W 1917 poślubiła Jana Pohoskiego (architekta, wiceprezydenta Warszawy w latach 1934–1939). Z tego związku urodziło się dwoje dzieci: córka Ewa i syn Jan.
Uczyła się na pensji Jadwigi Kowalczykówny i Jadwigi Jawurkówny w Warszawie. Współorganizowała koło młodzieży postępowo-niepodległościowej. Działała w sekcji żeńskiej Związku Strzeleckiego.
Od 1913 studiowała historię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracowała w Uniwersytecie Ludowym im. Adama Mickiewicza. Po wybuchu I wojny światowej pracowała w strukturach Polskiej Organizacji Narodowej, a potem w Biurze Prasowym Naczelnego Komitetu Narodowego. Prowadziła tam administrację czasopisma „Wiadomości Polskie”. W roku akademickim 1916/1917 wznowiła studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1916/1917 prowadziła kancelarię Józefa Piłsudskiego. Pracowała jako urzędniczka w Biurze Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu. Od roku 1917 była nauczycielką historii w warszawskich gimnazjach. Pod pseudonimem Ewa Białynia wydała kilka broszur o historii Polski.
W 1923 obroniła na UW doktorat napisany pod kierunkiem Marcelego Handelsmana, dotyczący oświaty ludowej w okresie prac Komisji Edukacji Narodowej. Łączyła pracę nauczycielki w warszawskich szkołach średnich i wykładowczyni na UW. Habilitowała się w 1934 na UW. Pracowała jako instruktorka w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Publikowała prace w zakresie dydaktyki historii, uczestniczyła w pracach ministerialnych jako ekspertka. Poświęciła wiele uwagi tzw. wychowaniu państwowemu wdrażanemu w szkołach po przewrocie majowym. Od 1928 należała do Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet. W latach 1936–1939 była przewodniczącą zarządu głównego.
W okresie okupacji zaangażowała się w tajne nauczanie, pracowała też w Biurze Informacji i Propagandy ZWZ/AK. Prowadziła kancelarię Komendy Głównej. W czasie wojny straciła męża (rozstrzelany w Palmirach w 1940) oraz oboje dzieci (córkę rozstrzelano w lutym 1944, syn poległ w powstaniu warszawskim). Po wojnie była docentką na UW (1946–1953).
Spisała wspomnienia z okresu pracy niepodległościowej. W 2019 zostały wydane przez Muzeum Historii Polski w tomie Kobiety niepodległości. Wspomnienia z lat 1910–1918.
W 1951 jej praca Legjony i wojska polskie w wojnach napoleońskich: 1797–1814 wydana pod pseudonimem Ewa Białynia została wycofana z polskich bibliotek oraz objęta cenzurą.
Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 17-6-30)Jerzy Waldorff, Hanna Szwankowska, Danuta Jendryczko, Barbara Olszewska, Zofia Czyńska „Cmentarz Powązkowski w Warszawie” KAW Warszawa 1984 s. 73 ..
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (22 grudnia 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (9 listopada 1932) „za zasługi na polu wychowania państwowego”. Srebrny Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1935) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”. Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej
Przypisy
Bibliografia Halina Winnicka, Pohoska Hanna [w:] Słownik historyków polskich, red. Maria-Prosińska Jackl, Warszawa 1994, s. 414. Stanisław Konarski, Pohoska Anna Ewa, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 27, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk-Łódź 1982–1983.
Kategoria:Autorzy objęci zapisem cenzury w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Odznaką pamiątkową Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zastępcy senatorów II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1953 Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkinie Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet