Josef Wiessalla (ur. 15 grudnia 1898 w Bytomiu, zm. w marcu 1945 we Wrocławiu) – niemiecki pisarz, dziennikarz, eseista, uznany za jednego z najbardziej obiecujących talentów wśród górnośląskich pisarzy dwudziestolecia międzywojennegoDenkler, Horst. 2006. Werkruinen, Lebenstrümmer: literarische Spuren der verlorenen Generation des Dritten Reiches, Niemeyer: Tübingen, s. 165.Lubos, Arno. 2005. Ein Arbeiterdichter: Vor 60 Jahren starb Josef Wiessalla. Oberschlesien, 8 (12985), s. 1..
Życiorys Wiessalla urodził się w Bytomiu jako jedno z ośmiorga dzieci dróżnika kolejowego. Mimo bycia utalentowanym uczniem nie miał on możliwości uczęszczania do szkoły średniej wskutek biedy swojej rodziny, toteż po zakończeniu szkoły podstawowej rozpoczął pracę w hucie. Po odbyciu służby wojskowej podczas I wojny światowej podejmował się pracy w różnych zawodach, m.in. jako maszynista, księgowy oraz reporter. Czasowo był też bezrobotnymLubos, Arno. 2005. Ein Arbeiterdichter. Vor 60 Jahren starb Josef Wiessalla W: Oberschlesien. ISSN 0343-5113. nr. 8, s. 15..
Między 1919 a 1921 rokiem Wiessalla brał udział w powstaniach śląskich po stronie niemieckiej. Jednocześnie cierpiał z powodu tego, że kultura górnośląska niszczona była w Niemczech poprzez germanizację, a w Polsce poprzez polonizację. Wiessalla należał do związku proletariacko-rewolucyjnych pisarzy. Jego członkostwo w KPD nie jest potwierdzone.
W 1928 roku Wiessalla zaczął publikować w gazecie „Der Oberschlesier” wydawanej przez Karla Sczodroka, po czym został odkryty przez pochodzącego również z Bytomia Maxa Taua dla wydawnictwa Bruno Cassirera.
Podczas II wojny światowej Wiessalla został wcielony do armii niemieckiej. Zginął podczas obrony Wrocławia przez Armię Czerwoną w 1945 roku.
Twórczość Wiessalla wydał kilka powieści i opowiadań oraz był autorem sztuk teatralnych. Jego twórczość cechuje się tym, że głównymi bohaterami utworów są prości Ślązacy, np. Front unter Tage dotyczy losów górnika, a powieść Die Empörer opowiada o upadku feudalizmu.
Po 2000 roku niemieckojęzyczna twórczość Wiessalli stała się przedmiotem zainteresowania polskich badaczyJelitto, Piotr. 2014. Legenda o bitwie pod Jemielnicą. W: Strzelec Opolski, nr. 773 (22), pobrano 27 lipca 2014.Klin, Eugeniusz. 2004. Wiessalla Josef (1898–1945), pisarz-górnik. W: Jan Drabina (wyd.): Bytomski Słownik Biograficzny. Towarzystwo Miłośników: Bytom, s. 277. Nowak, Tomasz. 2017. Opowieść o bytomianinie, który napisał Śląski Potop. W: Życie Bytomskie, nr. 39 (3143), s. 12.Wiessalla, Josef. Unter Tage (1937), tłum. i oprac. Nina Nowara-Matusik. W: Na dole. Opowiadanie bytomskie. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2026. .
Opowiadania Die Front unter Tage (1937), polski przekład pt. Na dole: Opowiadanie bytomskie (2026) Gowin sucht das Genie (1938) Niemands Land (1942), niderlandzki przekład pt. Niemands land (1943) Die Schlacht von Himmelwitz (1943), polski przekład pt. Bitwa pod Jemielnicą (2017)
Powieści Die Empörer (1932), przekłady: czeski pt. Buřiči (1941), norweski pt. Opprørerne på Gorek (1942) Udyta (1939) Zwischen Tag und Traum (1941) Der Orpheusbecher (1942) Unter Tage (1961)
Sztuki teatralne Volk auf Vorposten: Drama in fünf Aufzügen (1928) Krise: Eine Arbeitslosentragödie (1929) Die Front unter Tage: Ein Bergwerksstück in drei Akten (1934) Die Brunnenkomödie: Ein Spiel in drei Akten (1937)
Przypisy
Bibliografia Denkler, Horst. 2006. Werkruinen, Lebenstrümmer: literarische Spuren der verlorenen Generation des Dritten Reiches, Niemeyer: Tübingen. Haas, Olaf. 1988. Max Tau und sein Kreis: zur Ideologiegeschichte oberschlesischer Literatur in der Weimarer Republik. Schöningh: Paderborn. Klin, Eugeniusz. 2004. Wiessalla Josef (1898 –1945), pisarz-górnik. [w:] Drabina, Jan (red.). 2004. Bytomski Słownik Biograficzny. Towarzystwo Miłośników Bytomia: Bytom, s. 277. . Lubos, Arno. 1961. Die schlesische Dichtung im 20. Jahrhundert. Bergstadtverlag: München. Lubos, Arno. 1967. Geschichte der Literatur Schlesiens, wyd. 2. Bergstadtverlag: München. Lubos, Arno. 2005. Ein Arbeiterdichter: Vor 60 Jahren starb Josef Wiessalla. Oberschlesien, 8 (12985), s. 15.
Linki zewnętrzne Artykuł w gazecie „Strzelec Opolski” o opowiadaniu Die Schlacht von Himmelwitz
Kategoria:Niemieccy pisarze Kategoria:Pisarze związani z Bytomiem Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Ludzie urodzeni w Bytomiu