thumb|Obraz Ingres’a pt. Giovanni odkrywa romans Franceski z Paolo. Olej na płótnie, 1819. Obecnie w muzeum Musée des Beaux-Arts d’Angers. Zabójstwo z miłości (morderstwo w ogniu namiętności, zabójstwo pod wpływem namiętności miłosnych, zbrodnia z miłości, zbrodnia na tle miłości) – zabójstwo, w którym ofiarę i zabójcę łączyła wzajemna relacja oparta w jakiś sposób na seksie lub uczuciu miłości, dokonane w stanie ekstremalnego pobudzenia emocjonalnego (silnego afektu), np. mężczyzna porzucony przez kobietę, z którą był silnie związany uczuciowo, zabija ją; albo żona zabija męża-alkoholika z powodu wieloletniej krzywdy, której doznała od niego – najbliższej osoby.
Jest to określenie psychologiczne, a nie prawnicze. Nie występuje aktualnie w prawie żadnym kodeksie karnym, ani nie zostało oficjalnie uznane przez prawo, ale bywa używane w potocznym języku (również polskim) oraz w żargonie prawniczym. Jedynie we Francji stanowi rodzaj przyjętej, ustalonej formy. Terminem posługują się też czasami obrońcy sprawcy zabójstwa w Stanach Zjednoczonych.
Mężczyźni są sprawcami zabójstw z miłości znacznie częściej niż kobiety. Obie płcie dokonują zabójstw z miłości z odmiennych powodów. Mężczyźni zabijają z miłości głównie z powodu uczucia zazdrości o partnerkę lub oziębienia wzajemnych stosunków. Dla kobiet głównym motywem popychającym je do zabicia partnera jest nienawiść, kłótnie oraz przemoc i tyrania z jego strony.
Klasyczny przykład zabójstwa z miłości ma miejsce, gdy mąż niespodziewanie wraca z pracy wcześniej, ostrożnie otwiera drzwi, aby zrobić żonie niespodziankę, zastaje ją w łóżku ze swoim najlepszym przyjacielem, wpada w szał zazdrości i zabija ich oboje kuchennym nożem.
Okoliczności dokonania zabójstwa z miłości mogą mieć łagodzący wpływ na wymiar kary dla sprawcy, ale nie usprawiedliwiają popełnienia przez niego tej zbrodni.
Motyw zabójstwa z miłości można spotkać w malarstwie, literaturze i muzyce.
Zabójstwa z miłości nie należy mylić z zabójstwem honorowym.
Pochodzenie określenia Pierwotnie termin zabójstwa z miłości (po francusku le crime passionnel) pojawił się i był stosowany w policji francuskiej, albowiem w XIX wieku we Francji, pod wpływem idei romantyzmu, zabójstwa wywołane miłością były przedmiotem intensywnego zainteresowania społecznego. Na rozprawach sądowych odbywających się w Paryżu, podczas rozpatrywania zabójstw z miłości zasiadał Aleksander Dumas, którego zadaniem była „ochrona praw miłości”.
Rys historyczny Status zabójstwa z miłości w kodeksie karnym Francji zmieniał się na przestrzeni wieków, odzwierciedlając podejście społeczne do tego fenomenu. Również współcześnie ten typ zabójstwa traktowany jest z pewną dozą wyrozumiałości i stanowi odrębną jednostkę, pomimo że do tej pory nie opracowano oficjalnej definicji zabójstwa z miłości, która byłaby stosowana w sądownictwie francuskim.
Artykuł prawny numer 324 z 1810 roku udzielał uniewinnienia mężowi, który zabił żonę przyłapaną na cudzołóstwie, również w przypadku, gdy zabił nie tylko żonę, ale także jej kochanka.
W 1832 roku zreformowano koncept zabójstwa z miłości we francuskim kodeksie karnym, wprowadzając pojęcie okoliczności łagodzących. W ten sposób próbowano zachęcić sędziów do potępiania zabójców z miłości, zamiast ich uniewinniania, jednak reforma nie przyniosła zamierzonego efektu, a stało się wręcz przeciwnie, tzn. sądy uniewinniały jeszcze więcej zabójców z miłości niż przed reformą. Łagodne spojrzenie sądu na zabójców z miłości było podyktowane romantycznym podejściem do zabójstwa z miłości i uczuciem litości dla zabójcy.
W 1908 przypadki uniewinniania zabójców z miłości były tak częste, że prawie stały się regułą. Wygadanym adwokatom łatwo było przekonać członków ławy przysięgłych, którymi byli prości ludzie o zawężonych horyzontach umysłowych i bez wykształcenia, że zabójca nie zdawał sobie sprawy z tego co robił, kierując się ślepą zemstą odebrał życie najukochańszej osobie, a później próbował z żalu popełnić samobójstwo.
Na początku XX wieku zaostrzono podejście do sprawców zabójstw z miłości we Francji i we Włoszech, wychodząc z założenia, że zabójstwo dokonane z miłości nie powinno prowadzić do automatycznego zwolnienia z odpowiedzialności karnej ani do automatycznego zmniejszenia kary. Takie podejście nie spotkało się jednak z ogólną akceptacją i w dalszym ciągu dochodziło do redukowania odpowiedzialności za czyn.
W okresie między zakończeniem I wojny światowej a 1958 rokiem we Francji rzadziej dochodziło do uniewinniania sprawców zabójstw z miłości, a orzekane kary były bardziej surowe. Na tę zmianę miało wpływ kilka faktów: profesjonalizacja wyroków sądowych poprzez zredukowanie liczby członków ławy przysięgłych z 12 do 7 osób i ustalanie wysokości kary dla zabójcy wspólnie z 3 sędziami, dopuszczenie kobiet w skład ławy przysięgłych (od 1945), wpływ okrucieństw II wojny światowej i okupacji na mentalność oraz wzrost świadomości dotyczącej unikalności życia ludzkiego i nieodwracalności śmierci.
W następnych latach doszło do ponownego złagodzenia spojrzenia na sprawców zabójstw z miłości. Wyniki badań opinii publicznej z 1971 i 1992 roku wykazały, że według przeważającej większości Francuzów zabójstwo z miłości, w przeciwieństwie do innych typów zabójstw, nie powinno być karane karą śmierci. Decyzja o wysokości kary w przypadku zabójstwa jest obecnie podejmowana przez 3 sędziów i 9 członków ławy przysięgłych – laików (dwóch dodatkowych członków zostało dodanych po reformie z 1941), którzy podczas narady decydują czy i jaką rolę namiętność odegrała podczas zabójstwa, z reguły wykazując wyrozumiałość w przypadku zabójstwa z miłości dokonanego bez premedytacji.
W przeszłości możliwość uniewinnienia zabójcy z miłości istniała nie tylko w sądownictwie francuskim. Taką możliwość dopuszczało ustawodawstwo prawne w Belgii, Rumunii, Włoszech, Hiszpanii, Meksyku i na Kubie. W początkach XX wieku osobno rozpatrywano zabójstwo z miłości w kodeksie karnym w Polsce (kodeks obowiązujący w 1932), Grecji, Bułgarii, Danii, Urugwaju i Kolumbii, aczkolwiek odnoszono się do zabójstwa z miłości w mniej liberalny sposób niż we Francji czy Brazylii. W Brazylii w latach 1910–1940 zabójstwa z miłości stanowiły istotny problem społeczny. Szeroko zakrojona kampania społeczna, której celem było zmniejszenie tolerancji dla zabójców z miłości, doprowadziła w 1940 roku do zmian w kodeksie karnym – namiętność i emocje już dłużej nie zwalniały od poniesienia odpowiedzialności karnej za dokonanie zabójstwa.
Współczesna psychologia kryminalna odrzuciła tradycyjną, romantyczną koncepcję zabójstwa z miłości, gdyż często jest ono dokonywane z premedytacją, a motywy wynikają z żądzy, egoizmu, zawiści, chęci zemsty, zazdrości, nienawiści czy lęku, zabójca dobrze wie, co robi lub jest osobą nienormalną, chorą psychicznie lub chwiejną emocjonalnie.
W świetle prawa amerykańskiego Termin zabójstwa z miłości obejmuje te przypadki zabójstw, w których przestępstwo nie zostało dokonane z premedytacją ani nie zostało wcześniej zaplanowane, do jego popełnienia doszło w stanie ekstremalnego pobudzenia emocjonalnego, a ofiara zabójstwa była z reguły blisko związana z zabójcą.
Terminem posługują się czasami obrońcy w Stanach Zjednoczonych, albowiem zabójstwo jest odbierane w bardziej współczujący sposób przez członków ławy przysięgłych, gdy chodzi o zabójstwo z miłości.
Jeżeli obrońcy uda się podczas rozprawy udowodnić, że oskarżony działał natychmiast po sprowokowaniu go, nie miał czasu na ochłonięcie z emocji i działał bez premedytacji, to jego czyn może zostać uznany za celowe pozbawienie życia innego człowieka, ale bez sposobności na uprzednie przemyślenie swojego czynu przed podjęciem ostatecznej decyzji, tym samym oskarżony może uniknąć kary śmierci lub może zostać orzeczona niższa kara więzienia.
Inna, legalna forma obrony może opierać się na dowiedzeniu, że do zabójstwa doszło, gdy umysłowo zdrowy sprawca znajdował się w stanie dysocjacji, tzn. zaburzenia czterech zwykle zintegrowanych ze sobą funkcji: świadomości, pamięci, tożsamości i postrzegania środowiska, z których jedna funkcja lub więcej mogą oddzielić się od siebie, np. sprawca nie przypomina sobie popełnienia zabójstwa. W tym celu wykorzystywana jest opinia biegłych psychiatrów. Sprawca może nawet zostać uniewinniony, jeżeli obrona dowiedzie, że był zdrowy psychicznie, a zabójstwa dokonał, będąc w stanie dysocjacji wywołanej emocjami, aczkolwiek przypadki dokonania zabójstwa w stanie dysocjacji przez zdrowych psychicznie sprawców, bez jakichkolwiek uprzednich problemów psychicznych, są rzadko spotykane. Z reguły zabójca, nawet jeżeli nie popełnił wcześniej czynu karalnego, to przewlekle nadużywał alkoholu, stosował narkotyki, cierpiał z powodu psychicznych problemów zdrowotnych (często depresji, rzadko schizofrenii) lub doznał urazu w dzieciństwie.
Dokonanie zabójstwa małżonka ze względu na niewierność seksualną (cudzołóstwo) również wpływa na złagodzenie kary dla sprawcy, podobnie jak nagłe i osobiste przyłapanie na gorącym uczynku swojego partnera podczas aktu seksualnego z inną osobą (flagrante delicto). Gdy w grę wchodzi niewierność nieseksualna, to zabójstwo z miłości podlega regułom takim, jak w przypadku morderstwa i ewentualne złagodzenie kary pozostaje w gestii ławy przysięgłych.
W przypadku zabójstw z miłości rolę może też odgrywać tzw. prowokacja wiktymologiczna, czyli „zachęcanie” sprawcy do działania przez ofiarę. Prowokacja może obejmować zachowanie lub słowa, które wzniecają złość lub szał, lub które zaciemniają ocenę sytuacji albo zdolność rozumowania, prowadząc do utraty kontroli nad własnymi emocjami i samokontroli. Uznawane przez sąd przykłady sprowokowania sprawcy przez późniejszą ofiarę zabójstwa obejmują: nagły atak na sprawcę, zadanie mu obrażeń cielesnych, napaść na członka jego rodziny, poinformowanie go o utrzymywaniu stosunków seksualnych z jego mężem lub żoną. Jeżeli prowokacja zostanie dowiedziona, to może zostać uznana przez sędziów za okoliczność łagodzącą i skutkować skróceniem kary więzienia.
Obrona może także wykorzystać negatywną reputację ofiary, szczególnie, gdy w grę wchodziło wcześniejsze agresywne zachowanie, aby potwierdzić linię obrony polegającą na dowiedzeniu działania w samoobronie albo potwierdzić linię obrony polegającą na udowodnieniu, że tuż przed zabójstwem doszło do sprowokowania sprawcy przez ofiarę.
Termin zabójstwo z miłości (j. ang. crime of passion) występuje jako osobna jednostka w amerykańskich słownikach terminów prawnych i ma nieco inne znaczenie niż termin heat of passion, które określa zbrodnię dokonaną przez osobę znajdującą się w stanie niekontrolowanego wybuchu wściekłości, wskazuje, że do zabójstwa doszło podczas nagłej kłótni lub ekstremalnego pobudzenia emocjonalnego poprzedzonego uzasadnioną prowokacją.
Kodeksy karne w większości stanów amerykańskich posługują się terminem (in the) heat of passion. Koncepcja heat of passion jest wykorzystywana przez obronę sprawcy zabójstwa. Pojawia się także w definicji manslaughter, zaproponowanej przez American Law Institute w 1980 roku, czyli jakiegokolwiek celowego zabójstwa dokonanego w stanie ekstremalnego zaburzenia emocjonalnego lub umysłowego, dla którego istnieje adekwatna przyczyna lub wytłumaczenie. Tak sformułowana definicja została przyjęta w 11 stanach USA.
W Polsce Określenie zabójstwo z miłości nie występuje w polskim kodeksie karnym, ani nie zostało oficjalnie uznane przez prawo.
W Polsce w przypadku zabójstwa z miłości obrona sprawcy stara się o uzyskanie zmiany kwalifikacji prawnej czynu z morderstwa na zabójstwo w afekcie, aby uzyskać łagodniejszy wymiar kary pozbawienia wolności. Zabójstwo z miłości jest więc traktowane w sytuacji wyjściowej jako morderstwo, lecz jednocześnie, jeżeli pozwalają na to okoliczności, w których doszło do zabójstwa, to może być potraktowane łagodniejszy sposób, sposób na który zasługuje.