Mieczysław Franciszek Dukiet (ur. 10 sierpnia 1899 w Lisku, zm. 17 lipca 1983 w Krynicy-Zdroju) – polski lekarz, doktor wszech nauk lekarskich, ginekolog, położnik, balneolog i lekarz uzdrowiskowy. Uczestnik czterech wojen w latach 1917–1920, w 1939 oraz ruchu oporu 1939–1945, kapitan służby zdrowia rezerwy Wojska Polskiego II RP, major Ludowego Wojska Polskiego. Działacz społeczny i sportowy hokeja na lodzie w klubie KTH Krynica.
Życiorys thumb|left|240px|Rodzinny dom rodziny Dukietów w Sanoku thumb|Spotkanie działaczy Polskiego Związku Hokeja na Lodzie i klubu KTH Krynica w Warszawie 14 listopada 1937. Pierwszy prawej siedzi Mieczysław Dukiet thumb|Willa „Moja” w Krynicy-Zdroju thumb|Grobowiec rodziny Dukietów w Krynicy-Zdroju thumb|Park im. dra Mieczysława Dukieta w Krynicy-Zdroju Urodził się 10 sierpnia 1899 w Lisku jako trzeci pięciu synów Władysława (1868–1942, sędzia w Lisku, prokurator w Sanoku) i Marii z domu Wagner (1870–1953). Ojciec był prokuratorem w SanokuAlojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 364.. Braćmi Mieczysława byli Janusz (1895–1975, oficer, prawnik), Włodzimierz (ur. 1897W 1914 roku Janusz Dukiet (ur. 1895) ukończył VIII klasę w sanockim gimnazjum. W tym samym roku Włodzimierz ukończył VII klasę w tej szkole. Por.: , zm. w 1905 w Makowie wskutek choroby), Zbigniew Tadeusz (ur. 1905, urzędnik bankowy, do 1939 w Kołomyi, zaginął 2 kwietnia 1940), Tadeusz Maria (1908-, po wojnie pracownik umysłowy w Bytomiu, ). Rodzina Dukietów zamieszkiwała w domu wybudowanym w 1905, położonym obecnie przy ulicy Bartosza Głowackiego 1 w SanokuDom znajduje się przy skrzyżowaniu z ulicą 800-lecia. Po 1945 zamieszkiwała w nim rodzina lekarza Edwarda Czecha.. W tym mieście Mieczysław Dukiet ukończył szkołę podstawową. W 1917 zdał egzamin dojrzałości (tzw. matura wojenna) w C.K. Gimnazjum w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Kazimierz Kwaśniewicz, Stanisław Ochęduszko, Władysław Szepieniec); (do tej szkoły uczęszczali także jego bracia). W czasie nauki działał w Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” oraz w skautingu, był drużynowym I Drużyny Skautów w Sanoku w latach 1914–1916. Ponadto odbywał praktyki pielęgniarskie w uzdrowisku Rymanów-Zdrój, gdzie od 1881 lekarzem zdrojowym był jego stryj dr Józef Dukiet (zm. 1921).
W trakcie I wojny światowej został wcielony do c. i k. armii, wysłany do szkoły oficerskiej artylerii w Hajmáskér, po czym skierowany na front włoski, gdzie służył jako obserwator artyleryjski podczas walk w Tyrolu. Następnie przebywał na leczeniu w Zakopanem. Dekretem Wodza Naczelnego Józefa Piłsudskiego z 19 lutego 1919 jako były oficer armii austro-węgierskiej został przyjęty do Wojska Polskiego z dniem 1 stycznia 1918 wraz z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podporucznika ze starszeństwem z 30 marca 1918 i rozkazem z tego samego dnia 19 lutego 1919 Szefa Sztabu Generalnego płk. Stanisława Hallera przydzielony do komendy placu w Sanoku od 1 listopada 1918. Następnie rozpoczął służbę w 2 Przemyskim pułku artylerii ciężkiej w ramach 4 Dywizji Piechoty. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej, w tym podczas obrony Lwowa, odbywając cały szlak bojowy aż po Zbrucz. Następnie brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Został awansowany do stopnia porucznika rezerwy artylerii ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był przydzielony jako oficer rezerwowy do 24 pułku artylerii polowej w garnizonie Jarosław. W 1934, jako porucznik rezerwy sanitarny był w kadrze zapasowej 5 Okręgowego Szpitala i był wówczas przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Nowy Sącz. Został awansowany na stopień kapitana rezerwy w korpusie oficerów zdrowia grupa lekarzy ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939.
W roku 1917/1918 podjął studia medyczne na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Podczas studiów zaangażował się w działalność „Bratniej Pomocy Medyków UJ”. Studia ukończył z wynikiem celującym i 10 listopada 1924 uzyskał stopień doktora wszech nauk lekarskich. Początkowo pracował jako asystent w Klinice Chorób Kobiecych i Położnictwa UJ w Krakowie u boku profesora Aleksandra Rosnera oraz w Państwowej Szkole Położnych. Wskutek przyczyn materialnych opuścił Kraków i pracę w tym mieście. W 1928 został wybrany w konkursie na lekarza Ubezpieczalni Społecznej w Krynicy-Zdroju, gdzie zamieszkał i pozostał przez ponad 50 lat. Został specjalistą II stopnia ginekologii, położnictwa i balneologii, ponadto w 1931 doszkalał się w Wiedniu, w 1938 odbył kurs chirurgii urazowej. Jako lekarz zaangażował się w leczenie przedstawicieli wszystkich sfer społecznych. Był uznanym specjalistą chorób kobiecych, jego szczególnym polem zainteresowań badawczym było leczeniem uzdrowiskowe niepłodności. W latach 30. leczył m.in. przebywającą w Krynicy-Zdroju księżniczkę Julianę, późniejszą królową Holandii.
Aktywnie działał w krynickim uzdrowisku. Poza główną pracą lekarza wygłaszał wykłady doszkalające dla lekarzy i studentów, a także dla kuracjuszy cieszące się dużym zainteresowaniem, prowadził przewody specjalizacyjne, był organizatorem i działaczem zjazdów lekarzy w Krynicy-Zdroju. Czynił starania o poprawę i utrzymanie infrastruktury uzdrowiska i ochronę środowiska. W 1938 zasiadał w radzie nadzorczej Miejskiej Komunalnej Kasy Oszczędności w Krynicy Zdroju. Propagował rozwój sportu, szczególnie zaangażował się w dyscyplinę hokeja na lodzie. Tuż po przyjeździe do Krynicy-Zdroju zasiadł w zarządzie organizowanego klubu KTH Krynica, założonego 28 grudnia 1928. Następnie działał w komitecie organizacyjnym turnieju stanowiącego jednoczesne mistrzostwa świata 1931 i mistrzostwa Europy w hokeju na lodzie. W zarządzie KTH funkcjonował do 1954, w tym czasie pełnił także funkcję prezesa i wiceprezesa klubu.
Po wybuchu II wojny światowej w stopniu kapitana rezerwy został zmobilizowany do Wojska Polskiego i uczestniczył w kampanii wrześniowej w szeregach Batalionu „Nowy Sącz” Obrony Narodowej podczas walk na terenie Podkarpacia. Został wzięty do niewoli przez Niemców w okolicach Lwowa, po czym zbiegł z transportu wykorzystując swoją znajomość języka niemieckiego i powrócił do Krynicy. Tam w okresie okupacji niemieckiej zaangażował się w działalność Polskiego Komitetu Opieki, udzielał opieki lekarskiej dla ludności, współpracował z ruchem oporu Armii Krajowej, wspierając akcje przerzutowe w stronę Słowacji i Węgier (kontakt został nawiązany po organizowanym w 1940 meczu hokejowym z Czechami w Preszowie). W 1942 został aresztowany przez Niemców i był osadzony i przesłuchiwany przez trzy miesiące w siedzibie gestapo w Nowym Sączu. Wówczas był przesłuchiwany przez szefa tamtejszego gestapo, Heinricha Hamanna. Odzyskał wolność dzięki wstawiennictwu różnych osób. W 1944 został komendantem szpitala dla ludzi pracujących w okopach, zorganizowanym przez Niemców w domu sióstr służebniczek starowiejskich. W czasie wojny kilkakrotnie był wyznaczany przez Niemców jako zakładnik.
U schyłku wojny w styczniu 1945 ukrywał się wobec zagrożenia aresztowaniem przez NKWD. Przebywając w Gorlicach, został powołany do służby w wojsku polskim z przydziałem na stanowisko chirurga w Szpitalu Ewakuacyjnym nr 1797 w Bydgoszczy, po czym zobowiązano go do organizacji i kierowania krynickim uzdrowiskiem Wojskowego Szpitala Chirurgiczno-Ginekologicznego. Pod koniec 1947 został zwolniony ze służby wojskowej z uwagi na stan zdrowia. Później pracował na stanowisku ordynatora i konsultanta w placówkach służby zdrowia w Krynicy-Zdroju (np. w sanatorium „Lwigród”, w Ośrodku Naukowo-Leczniczym Kliniki Ginekologiczno-Położniczej Akademii Medycznej w Krakowie, w przychodni zdrojowej). Po wojnie w stopniu majora był kierownikiem Sanatorium Wojskowego.
Od 1933 do 1939 był członkiem Prezydium i Wydziału Wykonawczego Krynickiej Komisji Zdrojowej z grona lekarzy oraz referentem krynickiej balneoterapii. Był wybierany i zasiadał w miejskiej i powiatowej radzie narodowej zarówno w okresie przed-, jak i powojennym. Był członkiem zarządu głównego Polskiego Towarzystwa Balneologicznego w Poznaniu (po wojnie jako Polskie Towarzystwo Balneoklimatyczne), kierował krynickimi kołami PTB i Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, od 1950 stałym sekretarzem Naukowej Rady Lekarskiej w Krynicy-Zdroju, członkiem Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, członkiem International Society of Medical Hydrology, w maju 1959 członkiem Komisji Nauk Medycznych Oddziału Krakowskiego Polskiej Akademii Nauk, wiceprezesem krynickiej Straży Pożarnej, wiceprezesem krynickiego Polskiego Czerwonego Krzyża, członkiem zarządu Koła Krynickiego Związku Rezerwistów RP, członkiem Koła Harcerzy z lat 1910–1918, członkiem Związku Obrońców Podkarpacia, działał w radzie parafialnej. Pracował w redakcji „Wiadomości Uzdrowiskowe”, był autorem 20 prac naukowych, artykułów w czasopismach fachowych, a także prasie codziennej.
W wieku 71 lat przeszedł na emeryturę. Od 10 października 1925 jego żoną była Anna z domu Mossor (1900-1997, córka Mieczysława, także absolwentka sanockiego gimnazjum, matura w 1919). W 1931 miejscem zamieszkania Mieczysława Dukieta był Alfredów, natomiast później Mieczysław i Anna Dukietowie zamieszkiwali w krynickiej willi „Moja”. Mieczysław Dukiet zmarł 17 lipca 1982 w Krynicy Zdroju. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Krynicy-Zdroju.
Publikacje Zwalczanie bolesności porodowej („Nowiny Lekarskie”, 1928) Próba zapobiegania ciąży pozamacicznej powstałej na tle pozapalnych zmian jajowodów („Nowiny Lekarskie”, 1932) Krynica – środki i wskazania lecznicze – w wydaniu książkowym (Poznań, 1948) Zdrojowiskowe leczenie chorób kobiecych („Polski Tygodnik Lekarski”, 1949) Leczenie uzdrowiskowe zaburzeń okresu przekwitania („Polski Tygodnik Lekarski”, 1951) Leczenie niepłodności kobiecej spowodowanej zapalnymi zmianami szyjki macicznej („Ginekologia Polska”, 1956) Przekwitanie kobiece w leczeniu uzdrowiskowym (1964) Wody mineralne i kąpiele lecznicze (Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967)
Odznaczenia i wyróżnienia Odznaka Honorowa „Orlęta” Krzyż Obrony Lwowa Gwiazda Przemyśla Medal „Za obronę Podkarpacia” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Złoty Krzyż Zasługi Honorowy Prezes Klubu KTH Krynica (1968) Honorowy Prezes Polskiego Towarzystwa Balneoklimatycznego Honorowy członek Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego Medal Wojciecha Oczki (przyznany przez Instytut Balneoklimatyczny w Poznaniu)
Upamiętnienie W uznaniu zasług jego imieniem została przyjęta nazwa Pijalnia Mieczysław i Mieczysław – nazwa mineralnej wody leczniczej w Krynicy-Zdroju (wcześniej Mieczysław Dukiet przyczynił się do jego odkrycia, zbadania i zastosowania). Tablica upamiętniająca Mieczysława Dukieta została umieszczona w DH „Perła” w Krynicy-Zdroju. Na cześć doktora w 1986 w Krynicy-Zdroju nazwano „Park im. dr Mieczysława Dukieta”, położony w centrum miasta w otoczeniu ulic Zdrojowej i Piłsudskiego. W 2013 Biblioteka Publiczna Gminy Krynicy-Zdroju, upamiętniając 220. rocznicę powstania uzdrowiska, wydała publikację, przedstawiającą 17 sylwetek osób, działających w przeszłości na rzecz miasta (opisani został w niej m.in. Mieczysław Dukiet i Julian Zawadowski).
Zobacz też Julian Zawadowski – lekarz uzdrowiskowy w Krynicy, który także ukończył gimnazjum w Sanoku, także był ginekologiem, także działaczem i prezesem KTH Krynica
Przypisy
Bibliografia
–
Kategoria:Absolwenci Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Bratniej Pomocy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie izb lekarskich II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskiego Czerwonego Krzyża Kategoria:Kapitanowie lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie sportu związani z Krynicą-Zdrojem Kategoria:Ludzie urodzeni w Lesku