thumb|Tablica upamiętniająca śmierć Leona Kaliwody Leon Józef Kaliwoda (ur. 1897 w Tiumeni, zm. 11 listopada 1918 w Łomży) – polski działacz niepodległościowy, komendant X Okręgu Polskiej Organizacji Wojskowej w Łomży, drużynowy I Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki w Łomży, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się w grudniu 1897 roku w miejscowości Tiumeń na Syberii jako trzecie dziecko w rodzinie robotniczej. Jego ojciec, z pochodzenia Czech, był pracownikiem fabryki, która zajmowała się budową obiektów przemysłowych na tere­nie Rosji. Matka, córka powstańca z lat 1863-64, nie pracowała, zajmując się wychowywaniem dzieci, przechowywała w domu pamiątki po swoim ojcu. Jego rodzina wróciła do Polski w 1900 roku i zamieszkała w Warszawie. Wychowywany w duchu patriotyzmu interesował się harcerstwem. Ukończył kurs oficerski i wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej. W kwietniu 1917 roku Komenda Główna POW skierowała zaledwie 20-letniego warszawiaka do pełnienia obowiązków komendanta X Okręgu POW w Łomży. Zastąpił na tej funkcji Jana Kraszewskiego, który został aresztowany przez Niemców. Jeden z założycieli łomżyńskiego harcerstwa, Stanisław Dębowski „Młot” wspomina po latach:

11 listopada 1918 roku, wczesnym popołudniem, organizował odprawę podkomendnych z POW, gotowych do rozbrajania Niemców. Uzbrojeni przeszli na ulicę Sienkiewicza, przed siedzibę sztabu niemieckiej policji. Z przeciwka maszerował kilkunastoosobowy oddział niemieckich żandarmów. Kaliwoda wezwał ich do zatrzymania i poddania się. Niemcy jednak złożyli się do strzału. Posypały się kule. Jedna z pierwszych ugodziła w szyję Leona Kaliwodę. Zmarł prawdopodobnie jeszcze zanim przyjaciele wnieśli go do piwnicy kamienicy Śledziewskich.

Został pochowany na cmentarzu Katedralnym w Łomży. Społeczeństwo Łomży ufundowało istniejący do dziś nagrobek na mogile Leona Kaliwody. Został odsłonięty i poświęcony 11 listopada 1933 roku. Jest to krzyż zwieńczony orłem gotowym do lotu, opatrzony inskrypcją: „Leon Kaliwoda-Luczyński, p.o. Komendanta X Okręgu POW, drużynowy ZHP”.

W tym samym dniu na murze kamienicy Śledziewskich przy ulicy Sienkiewicza odsłonięto tablicę upamiętniającą śmierć Leona Kaliwody. Odbyła się też uroczystość poświęcenia sztandaru 33 Pułku Piechoty. W 1941 roku zdjęto tablicę z domu. Była ona ukry­wana przez okres okupacji hitlerowskiej i przez wiele lat po wojnie. 11 listopada 1981 roku została powtórnie wmurowana w tym samym budynku, w tym samym miejscu.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 8357 – pośmiertnie, 6 października 1922 Krzyż Niepodległości z Mieczami – pośmiertnie, 12 marca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Romeo i Julia z Łomży

Kategoria:Harcerze Kategoria:Komendanci Okręgów POW Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Katedralnym w Łomży Kategoria:Ludzie związani z Łomżą Kategoria:Uczestnicy rozbrajania żołnierzy niemieckich w Królestwie Polskim 1918 Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1918 Kategoria:Ofiary I wojny światowej