Andrzej Tadeusz Hałaciński, ps. „Rogoziński” (ur. 10 listopada 1891 w Skawinie, zm. 10 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski urzędnik, dyplomata, poeta, starosta, notariusz, autor słów pieśni My, Pierwsza Brygada, legionista, podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Młodość i działalność niepodległościowa Syn Eustachego, introligatora, i Felicji z Rogozińskich urodzony 10 listopada 1891. Ukończył Gimnazjum św. Anny w Krakowie, a następnie w 1913 tamtejszą Akademię Handlową.
Od 1908 do 1910 był członkiem Związku Walki Czynnej, od 1911 do 1914 Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a od 1912 Związku Strzeleckiego (II Polska Drużyna Strzelecka). Po studiach, od 1913 do 1914 odbył roczną służbę wojskową w szkole ochotników przy 16 pułku piechoty c.k. Landwehry armii austro-węgierskiej.
Po wybuchu I wojny światowej został powołany do armii austro-węgierskiej, do której jednak nie zgłosił się i na początku sierpnia 1914 wstąpił w szeregi Legionów Polskich. Został przydzielony do 12 kompanii strzeleckiej w oddziale Józefa Piłsudskiego na stanowisku dowódcy plutonu. 9 października 1914 w Jakubowicach Józef Piłsudski nadał mu stopień podporucznika, lecz stopień ten nie został uznany przez cesarską i królewską Komendę Legionów PolskichPierwszy oficerski akt nominacyjny przyszłego odrodzonego Wojska Polskiego [Rozkaz Józefa Piłsudskiego z 9.10.1914, Jakubowice pod Opatowem], Wstęp i oprac. Mieczysław Wrzosek, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3-4 (137-138), Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”, Warszawa 1991, s. 252-255. Wiktor Krzysztof Cygan, O rzetelniejszą pracę nad dokumentami, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 2 (140), Wydawnictwo „Czasopisma Wojskowe”, Warszawa 1992, s. 208-211.. 28 kwietnia 1916 został awansowany na chorążego, a 1 listopada 1916 – podporucznikaLista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 22..
Następnie walczył w szeregach 5 pułku piechoty. W grudniu 1914 brał udział w bitwie pod Łowczówkiem. 20 marca 1915 został dowódcą kompanii w batalionie uzupełniającym nr 1, a od 20 maja do 27 czerwca 1916 tymczasowo był adiutantem batalionu. Walczył także w szeregach 7 pułku piechoty. Z wojskami Legionów kierował się na wschód. W lipcu uczestniczył w bitwie pod Kostiuchnówką, za udział w której, szczególnie za zasługi oddane w obronie polskich pozycji, otrzymał Order Virtuti MilitariJego towarzyszem walki pod Kostiuchnówką był Jan Sadowski, także odznaczony za obronę w tej bitwie Orderem Virtuti Militari. Obaj byli przetrzymywani w Kozielsku 1939–1940 i zostali zamordowani w Katyniu w 1940. Hałacińskiego i Sadowskiego zidentyfikowano po zachowanych przy zwłokach odznaczeniach Virtuti Militari.. Po wycofaniu Legionów z frontu, Hałaciński w 1916 ukończył oficerski kurs piechoty w Baranowiczach. Po kryzysie przysięgowym z lipca 1917 i rozwiązaniu Legionów, 1 września został wcielony do armii austro-węgieskiej i trafił do Tyrolu, gdzie został przydzielony do 1 pułku strzelców tyrolskich. W tym właśnie czasie ułożył pierwotny tekst pieśni pt. My, Pierwsza Brygada. Z frontu włoskiego 1 marca 1918 zbiegł i wyjechał do Warszawy. W wyniku donosu, za dezercję został osadzony w więzieniu na placu Saskim (podczas odosobnienia kontynuował tworzenie słów do pieśni Legionów). Po odzyskaniu wolności zaangażował się w działalność Polskiej Organizacji Wojskowej, w ramach której działał w okręgach kieleckim i radomskim do końca października. U schyłku wojny przejął dowództwo okręgu wojskowego i komendę miasta w Sandomierzu, kierował akcją rozbrajania Austriaków i organizował pierwsze formowania wojsk polskich w rejonie Sandomierza i Opatowa. Podczas działalności wojennej używał pseudonimu „Rogoziński”.
Służba w Wojsku Polskim 1918–1921 Na początku istnienia niepodległej II Rzeczypospolitej w listopadzie 1918 Edward Śmigły-Rydz awansował go do stopnia porucznika. Od 10 stycznia do 20 marca 1919 Andrzej Hałaciński dowodził batalionem zapasowym 24 pułku piechoty. Następnie był w dyspozycji Komendy Głównej Milicji Ludowej, w ramach której został dowódcą radomskiego okręgu, a następnie dowódcą batalionu etapowego, sformowanego z członków tej jednostki. 1 czerwca 1919 batalion został wcielony do Wojska Polskiego i przemianowany na IV Krakowski batalion etapowy, zaś Andrzej Hałaciński w funkcji jego dowódcy został skierowany do Grodna. Pełniąc to stanowisko 1 lutego 1920 został awansowany do stopnia kapitana. 15 marca 1920 otrzymał stanowisko oficera informacyjnego i kierownika Oddziału II Sztabu Dowództwa Okręgu Generalnego „Warszawa” w Warszawie.
Następnie uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. 15 lipca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora piechoty, w grupie oficerów byłych Legionów PolskichDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 27 z 21 lipca 1920 roku, poz. 671.. 20 lipca skierowany na tyły 1 Armii, gdzie 3 października prowadził działania organizacyjne tworząc kordon bezpieczeństwa, punkt koncentracyjny i grupę bojową, którą następnie dowodził. Po wojnie zweryfikowany do stopnia majora rezerwy piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. Skierowany do służby w Oddziale II Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. Następnie, od 1 lutego 1921, był kierownikiem konsulatu RP w Berlinie. 31 października został zdemobilizowany.
Poza wojskiem i służba w Straży Granicznej 1921–1925 Od listopada 1921 do 31 stycznia 1923 był członkiem zarządu Domu Handlowo-Eksportowego „Leopolia” w Warszawie. Pracował także w Polskiej Agencji Telegraficznej. 23 lutego 1923, jako oficer rezerwy, został powołany do czynnej służby wojskowej „z równoczesnym oddaniem do dyspozycji Głównej Komendy Straży Granicznej”Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 23 lutego 1923 roku, s. 139. i wyznaczony na stanowisko komendanta wojewódzkiego Straży Granicznej w Tarnopolu. W maju 1923 został przeniesiony na stanowisko komendanta wojewódzkiego Straży Granicznej w Wilnie. W sierpniu 1923, w związku z likwidacją Straży Granicznej, został zwolniony z czynnej służby wojskowej. Po zakończeniu służby zatrudnił się Polskim Banku Kredytowym w Warszawie, w charakterze urzędnika działu rewizyjnego. W grudniu 1923 rozpoczął samodzielną działalność handlową.
Służba w Wojsku Polskim 1923–1930 W 1923, 1924 pozostawał oficerem rezerwowym macierzystej jednostki, 5 pułku piechoty Legionów, stacjonującej w okresie pokoju w Wilnie. 23 marca 1925 po raz kolejny został powołany do służby wojskowej czynnej i przydzielony do swojej formacji z okresu wojny, 5 pp Leg. Tam krótkotrwale działał organizacyjnie (m.in. przy poborze), po czym od sierpnia do października przeszedł kurs doszkalający dla oficerów piechoty i został mianowany oficerem Przysposobienia Wojskowego 5 pp Leg. W grudniu został wykładowcą w batalionie szkolnym piechoty Okręgu Korpusu Nr III.
Został zweryfikowany w stopniu majora w korpusie oficerów zawodowych piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1919. 6 lipca 1926 został wyznaczony na stanowisko oficera Przysposobienia Wojskowego w 5 pp LegDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 26 z 6 lipca 1926 roku, s. 208.. 25 czerwca 1927 został oficerem sztabowym w 23 Dywizji Piechoty w Katowicach. W 1928 został oficerem zawodowym i był w kadrze oficerów piechoty, pozostając przydzielonym do 23 Dywizji Piechoty i formalnie do macierzystego 5 pułku piechoty Legionów. 23 stycznia 1929 został awansowany do stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929. 11 lutego 1929 został przydzielony do dyspozycji szefa Samodzielnego Wydziału Wojskowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych na okres trzech miesięcyDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 134., a 18 czerwca 1929 został starostą powiatu brzeskiego z siedzibą w Brzesku (woj. małopolskie). Z dniem 31 maja 1930 został przeniesiony z dyspozycji szefa Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych w stan spoczynkuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 14 maja 1930 roku, s. 148..
Działalność publiczna, społeczna i literacka 1930–1939 Starostą brzeskim był do 24 stycznia 1931, po czym pracował jako członek Rady Browaru Okocim i jego przedstawiciel w Częstochowie. W styczniu 1934 został notariuszem w Łucku, gdzie również działał społecznie i w organizacjach kombatanckich (jako prezes powiatowych zarządów Związku Strzeleckiego, Związku Oficerów Rezerwy, członek władz centralnych Związku Legionistów Polskich, członek Rady Notarialnej w Lublinie). W ramach osadnictwa wojskowego w 1935 przyznano mu działkę w powiecie łuckim. W 1939 minister sprawiedliwości przeniósł Andrzeja Hałacińskiego w funkcji notariusza z Łucka do Stanisławowa.
Ponadto uprawiał działalność literacką, pisząc wiersze okolicznościowe o wydźwięku patriotycznym, nowele i wspomnienia wojenne. Publikował w czasopismach „Reduta” (1924–1926), „Na straży” (1926–1929) i „Kurier Wileński” i otrzymywał wyróżnienia w tej dziedzinie. W 1925, gdy oficjalnie przyznał się do autorstwa słów pieśni My, Pierwsza Brygada, podjęto postępowanie wyjaśniające. W jego wyniku, po złożeniu dokumentacji w Wojskowym Instytucie Historycznym, w 1939 sąd polubowny orzekł, że Andrzej Hałaciński jest współautorem słów pieśni (przypisano mu trzy pierwsze zwrotki utworu, zaś autorem pozostałych sześciu inny legionista Tadeusz Biernacki).
Mobilizacja, wojna i niewola sowiecka 1939–1940