Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Łupków – zlikwidowany podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej. thumb|Granica polsko-słowacka, tablica informacyjna GRANICA PAŃSTWA, rej. Stary Łupków – Przełęcz Łupkowska (sierpień 2022) Strażnica Straży Granicznej w Łupkowie – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Republiką Słowacką.
Formowanie i zmiany organizacyjne Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 38 komendy odcinka Komańcza jako 172 strażnica WOP (Łupków) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego.
W marcu 1947 sformowano Krośnieńską Komendę WOP w Krośnie w skład której została włączona Strażnica WOP Łupków.
W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 172 strażnica OP Łupków została włączona w struktury 41 samodzielnego batalionu Ochrony Pogranicza w Krośnie, a w 1950 1 Brygady WOP w Krośnie.
W 1952, w związku z rozformowaniem 1 Brygady WOP w Krośnie, odcinek i pododdziały przejęła 26 Brygada WOP w Przemyślu, na bazie rozformowanego 35 batalionu OP sformowano 264 batalion WOP w Baligrodzie, i włączono w jego struktury też strażnicę w Łupkowie, która miała numer 172Historia Karpackiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Kraków 1962 s. 21. Archiwum Straży Granicznej. w skali kraju.
Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic, a strażnica WOP Łupków III kategorii otrzymała nr 172 w skali kraju, w strukturach 264 batalionu WOP. W 1957, w 3 Brygadzie WOP w Nowym Sączu przeformowano 18 strażnic WOP w placówki WOPZarządzenie MSW nr 034/57/WW z 21.02.1957 ()., w tym strażnicę WOP w Łupkowie. 1 stycznia 1960 była jako 31 placówka WOP Łupków kategorii II w strukturach 264 batalionu WOP w Sanoku 3 Brygady WOP w Nowym Sączu. 1 stycznia 1964 była jako 25 placówka WOP Komańcza kategorii II w strukturach 264 batalionu WOP w Sanoku.
1 września 1989 strażnica WOP Łupków lądowa została przekazana z Bieszczadzkiej Brygady WOP i włączona w struktury batalionu granicznego Karpackiej Brygady WOP w Sanoku Karpackiej Brygady WOP w Nowym Sączu i tak funkcjonowała do 15 maja 1991.
Straż Graniczna: Po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 strażnica w Łupkowie weszła w podporządkowanie Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w Przemyślu i przyjęła nazwę strażnica Straży Granicznej w Łupkowie.
W wyniku zmian organizacyjnych w Bieszczadzkim Oddziale Straży Granicznej, 11 grudnia 2003 strażnica SG w Łupkowie została przemianowana na Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Łupkowie.
Ochrona granicy W 1963 rozformowano placówkę WOP Wola Michowa kategorii II, a jej odcinek przekazano placówkom WOP Łupków i RoztokiRozkaz organizacyjny dowódcy WOP nr 0148 z 2.09.1963..
W 1976, po uruchomieniu kursów pociągów towarowych na linii kolejowej nr 107 Łupków–Palota (po 1981, kiedy to ruch na tej trasie znów wstrzymano), załoga strażnicy wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów i pociągów bezpośrednio w przejściu granicznym: Łupków-Palota (kolejowe).
W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali ze swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS.
Straż Graniczna: thumb|Granica polsko-słowacka, drogowskaz w Maniowie do przejścia granicznego w Balnicy (marzec 2006) Funkcjonariusze strażnicy wykonywali kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu w przejściach granicznych: Łupków-Palota (kolejowe) (od 1996) Balnica-Osadné (turystyczne) od 1.07.1999.
Działania zbrojne 25 marca 1946 oddziały UPA zaatakowały strażnicę i posterunek straży kolejowej w Łupkowie; atak odparto, lecz wojska wraz z ludnością narodowości polskiej, wobec braku możliwości dalszej obrony, przeszły na stronę słowacką.
Zasięg terytorialny W 1960 roku 31 placówka WOP Łupków II kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej z Czechosłowacją o długości 16000 m od znaku granicznego nr I/73, do znaku granicznego nr I/100. Straż Graniczna: thumb|Granica polsko-słowacka, znak gran. nr I/68 (sierpień 2022) Z chwilą utworzenia Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej 16 maja 1991 strażnica SG w Łupkowie ochraniała odcinek granicy państwowej z Czechosłowacją od znaku granicznego nr I/51 do znaku gran. nr I/97. Linia rozgraniczenia ze: strażnicą SG w Cisnej: znak gran. nr I/51, dalej granicą gmin Cisna i Baligród oraz Komańcza do góry Chryszczata. strażnicą SG w Komańczy: znak graniczny nr I/97, wyłącznie Duszatyn, punkt triangulacyjny 829,9, dalej granicą gmin Zagórz oraz Komańcza.
Strażnice sąsiednie 171 strażnica WOP Bolnica ⇔ 173 strażnica WOP Radoszyce – 1946 171 strażnica OP Wola Michowa ⇔ 173 strażnica OP Radoszyce – 1949 171 strażnica WOP Wola Michowa kat. IV ⇔ 173 strażnica WOP Radoszyce kat. II – 15.03.1954 32 placówka WOP Wola Michowa kat. II ⇔ 30 placówka WOP Radoszyce kat. II – 1.01.1960 26 placówka WOP Roztoki kat. II ⇔ 24 placówka WOP Komańcza kat. II – 1.01.1964 strażnica WOP Cisna Lądowa ⇔ strażnica WOP Komańcza Lądowa – 1990
Straż Graniczna: strażnica SG w Cisnej ⇔ strażnica SG w Jaśliskach – 16.05.1991.
Komendanci/dowódcy strażnicy por. Piotr Dudycz (był w 1945) por. Tadeusz Kraszewski (1.05.1960–22.05.1962) Andrzej Kamiński p.o. (21.12.1976–1.01.1978) kpt. Adam Kawałek (1983–1989) kpt. Jerzy Kukla
Komendanci strażnicy SG: ppor. SG Bogdan Pilecki (od 16.05.1991).
Zobacz też Placówka Straży Granicznej I linii „Łupków”.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
.
Kategoria:Strażnice Wojsk Ochrony Pogranicza Kategoria:Strażnice Straży Granicznej III Rzeczypospolitej Kategoria:Stary Łupków Kategoria:Strażnice Karpackiej Brygady WOP Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1945 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 2003