Pobrzeżka pospolita (Littorina littorea) – gatunek średniej wielkości morskiego ślimaka z rodziny Littorinidae. Występuje pospolicie w litoralu i strefie pływów w północnym Atlantyku.
Etymologia nazwy Nazwa rodzaju pochodzi od siedliska, w którym gatunek występuje (litoralis łac. – nadbrzeżny)Kumaniecki K. 1975. Słownik łacińsko-polski. PWN Warszawa, pp. 546.).
Cechy morfologiczne thumb|left|Muszla pobrzeżki pospolitej (Littorina littorea). thumb|Muszla pobrzeżki pospolitej (Granville, Normandia). Wielkość muszli: długość 20–53 mm. Skrętów 6–7. Krawędź wargi zewnętrznej ostra. Muszla grubościenna, kulisto-stożkowa z wyraźnym, słabo zaznaczonym szwem i niską umiarkowanie wysklepioną skrętką. Gładka zewnętrzna powierzchnia muszli z delikatnymi, spiralnymi prążkami. Linie przyrostowe słabo widoczne. Na tle oliwkowo-brązowej powierzchni przebiegają niezbyt wyraźne, ciemnobrązowe lub purpurowobrązowe pasy. W niektórych populacjach muszle ciemnobrunatne, pomarańczowe, czerwone lub szare. Bez dołka osiowego. Wewnętrzna strona muszli z brązowawymi plamami. Ubarwienie, kształt i wielkość muszli wykazuje dużą międzyosobniczą zmienność.
Występowanie Pierwotny zasięg obejmował północno-wschodnie wybrzeża Atlantyku (od północnej Hiszpanii do Rosji). W Bałtyku tylko w zachodniej, silniej zasolonej części. Zawleczony na wschodnie wybrzeże Ameryki, znajdowany również na zachodnim, pacyficznym wybrzeżu (m.in. w Kalifornii)Chapman J. W., Carlton J. T., Bellinger M. R. & Blakeslee A. M. H. 2007. Premature refutation of a human-mediated marine species introduction: the case history of the marine snail Littorina littorea in the northwestern Atlantic. Biological Invasions 9: 737-750.Chang A. L., Blakeslee A. M. H., Miller A. W. & Ruiz G. M. (2011). "Establishment Failure in Biological Invasions: A Case History of Littorina littorea in California, USA". PLoS ONE 6(1): e16035. doi:10.1371/journal.pone.0016035..
Biologia i ekologia Zajmowane siedliska thumb|Grupa pobrzeżek pospolitych na kamieniu podczas odpływu (Sylt, Niemcy). Żyją w litoralu, w strefie pływów, zajmują też jeziorka pływowe. Spotykane głównie na wybrzeżu skalistym lub kamienistym, mniej obficie na równiach pływowych, estuariach. Wytrzymują okresowe, zmniejszone zasolenie wody, pozostają aktywne również w czasie odpływu, gdy są wynurzone, o ile tylko przybój zapewnia zraszanie wodąUmiński, T. 1986. Zwierzęta i oceany. WSziP, Warszawa, . str. 62-63 i 71.Tomanek L. & B. Helmuth. 2002. Physiological Ecology of Rocky Intertidal Organisms: A Synergy of Concepts. Integrative and Comparative Biology 42(4):771-775..
Odżywianie Roślinożercy, zdrapywacze, rozdrabniacze – żywią się trawami morskimi, glonami, peryfitonem. Preferowane gatunki: Ulva lacuca i Enteromorpha intestinalisWatson D.C. 1985. Dietary preferences of the common periwinkle, Littorina littorea (L.). J. Exp. Mar. Biol. 88(3): 193-211..
Rozmnażanie Rozdzielnopłciowe, jajorodne. Jaja w galaretowatych kapsułach jajowych uwalniane wprost do wody, w trakcie przypływu. W pojedynczej kapsule zwykle 3-9 jaj. Rozwój złożony, z larwą swobodnie pływającą. Larwa osiedla się po ok. 6 tygodniach rozwojuLittorina littorea w MarLIN The Marine Life Information Network; dostęp 6 kwietnia 2014. Dojrzałość płciową młodociane osobniki osiągają po ok. 2-3 latach2. Długość życia – do pięciu lat 2Fish, J. D. 1972. The breeding cycle and growth of open coast and estuarine populations of Littorina littorea. Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom, 52: 1011-1019..
Interakcje międzygatunkowe Pobrzeżki są jednym z ważniejszych roślinożerców w strefie pływów, kontrolującym wzrost peryfitonu i glonówLubchenco J. 1983. Littornia and Fucus: Effects of Herbivores, Substratum Heterogeneity, and Plant Escapes During Succession. Ecology 64:1116–1123. http://dx.doi.org/10.2307/1937822. Pobrzeżki stanowią ważne źródło pokarmu dla organizmów z wyższych poziomów troficznych (np. drapieżnych ślimaków Polinices sp., Nassarius sp. Urosalpix cinerea), krabów i raków pustelników (Pagurus ssp.), rozgwiazd) oraz ptaków i ssaków związanych z morzem.
Ciekawostki pobrzeżki pospolite są ważnym źródłem pożywienia dla ludzi. W Irlandii i Wielkiej Brytanii stanowią szósty, pod względem wielkości połowów, gatunek „owoców morza”, generujący przychody na poziomie 5 mln funtów rocznie. brunatnice, które wchodzą w skład diety pobrzeżki, w siedliskach, w których są zagrożone przez żerujące ślimaki, aby je odstraszyć produkują toksyczne polifenoleGeiselman J. A. & O. J. McConnell. 1981. Polyphenols in brown algae Fucus vesiculosus and Ascophyllum nodosum: Chemical defenses against the marine herbivorous snail, Littorina littorea. Journal Of Chemical Ecology 7(6): 1115-1133.. jedno ze stadiów rozwoju Morza Bałtyckiego nosi nazwę Morza Litorynowego od nazwy naukowej pobrzeżki pospolitej (Littorina littorea), która w tym czasie (ok. 4-5 tys. lat temu) była tam jednym z dominujących gatunków.
Przypisy
Bibliografia Wąsowski R. 2000. Przewodnik: Muszle. Multico Oficyna Wydawnicza Sp. Z o.o., Warszawa, , pp.336.
Linki zewnętrzne Littorina littorea w bazie AnimalBase Uniwersytet w Getyndze, dostęp: 5 kwietnia 2014. Littorina littorea w WoRMS World Register of Marine Species, dostęp: 5 kwietnia 2014. Littorina littorea w EOL Encyclopedia of Life, dostęp 6 kwietnia 2014
Kategoria:Littorinidae Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza